choroby jąder

Zaburzenia termoregulacji jąder od lat podejrzewano o negatywny wpływ na męską płodność, lecz dopiero najnowsze badania prowadzone w Instytucie Genetyki Człowieka PAN w Poznaniu dały potwierdzenie tego zjawiska w dużej grupie zawodowych kierowców, którzy z racji pracy wielogodzinnie pozostają w pozycji siedzącej.

Znany aktor Wojciech Wysocki dwa razy walczył z rakiem i apeluje, by nie lekceważyć badań, bo wczesna diagnoza jest kluczowa. Lekarze ostrzegają, że "rak młodych mężczyzn" często atakuje silnych i wysportowanych, nie powodując na dodatek bólu.

Ból jąder może być rzadkim objawem COVID-19 – twierdzą lekarze. Pozytywny wynik testu na koronawirusa uzyskano u mężczyzny, który nie miał innych symptomów choroby. To nie pierwszy taki przypadek.

Seminoma (nasieniak jądra) należy do nowotworów złośliwych, które w szybkim czasie mogą wywołać przerzuty do węzłów chłonnych, płuc, wątroby, mózgu czy kości. Mimo to, seminoma jest wrażliwa na leczenie i zwykle rokowania są pomyślne dla pacjenta. Co warto wiedzieć o nasieniaku?

Biopsja jądra służy przede wszystkim do diagnostyki niepłodności u mężczyzn. Przeprowadza się ją w celu stwierdzenia lub wykluczenia występowania w nasieniu plemników lub komórek plemnikotwórczych, co pozwala na poznanie przyczyny niepłodności. Badanie pozwala także na wyizolowanie plemników, wykorzystanych następnie do zapłodnienia in vitro, co w obecnych czasach jest dosyć ważne.

Rak jądra jest jednym z najczęściej występujących nowotworów wśród mężczyzn. Eksperci z Nowej Zelandii stworzyli przenośną budkę, w której mężczyzna może zbadać swoje jądra, nie widząc przy tym lekarza. To opcja dla mężczyzn, którzy są bardzo zawstydzeni badaniem.

USG jąder jest nieinwazyjną, bezbolesną metodą diagnostyki nieprawidłowości w wielkości i budowie jąder oraz najądrzy. Wykonywane jest w gabinetach urologicznych i nie wymaga ono specjalnego wcześniejszego przygotowania ze strony pacjenta. Najczęstsze dolegliwości, które wymagają diagnostyki tego typu to ból narządów moszny oraz powiększenie, guz lub torbiel jądra, wyciek z cewki moczowej, uraz, nieprawidłowa sprężystość jądra w badaniu palpacyjnym.

Wodniak jądra to rodzaj torbieli wypełnionej płynem surowiczym, która znajduje się między błoną otrzewną a surowiczą jądra. Zwykle jest to defekt wrodzony, który diagnozuje się u około 6 procent noworodków płci męskiej. Spowodowany jest brakiem równowagi pomiędzy ilością płynu otrzewnego a możliwością jego wchłaniania przez osłonki jądra. Wodniak może mieć też charakter nabyty, wówczas zwykle jest wynikiem urazu, operacji, stanu zapalnego lub nowotworu. Czy wodniak jądra jest niebezpieczny? Czy z wodniakiem jądra można żyć? Jak leczyć spuchnięte jądro?

Wnętrostwo, czyli niezstapienie jąder, może być wrodzone lub nabyte. Około 5% chłopców rodzi się z niezstąpionym jądrem, a najczęściej są to dzieci urodzone przed terminem. W życiu płodowym chłopców jądra zlokalizowane są w jamie brzusznej. Dopiero z czasem, przed porodem, jądra zstępują do moszny. O niezstąpieniu jąder (wnętrostwie) mówi się, gdy jedno z jąder, a w rzadszych przypadkach oba, nie schodzą na swoje właściwe miejsce.

Zapalenie jądra i najądrza to stan zapalny trwający nie dłużej niż 6 tygodni. Poces zapalny powstaje najpierw w najądrzu, a później rozprzestrzenia się na jądro. Głównie występuje po jednej stronie, rzadko obustronnie. Często spowodowane jest noszeniem cewnika u starszych mężczyzn.

Skręt szypuły jądra, zwany również jako skręt jądra, charakterystyczny jest dla wieku 10-18 lat, a powstaje z powodu nadmiernej długości powrózka nasiennego i nadmiernej ruchomości jądra. Nieleczony skręt szypuły jądra prowadzi do niedokrwienia miąższu jądra, martwicy i zaniku jądra.

Niedoczynność jąder to inaczej hipogonadyzm męski. Wyróżniamy hipogonadyzm pierwotny i wtórny. Hipogonadyzm pierwotny zwany jest też jądrowym lub hipergonadotropowym. Upośledza on pracę jąder, działanie komórek Leydiga i komórek Sertoliego. Pierwotna niedoczynność jąder pojawia się w okresie dojrzewania lub dojrzałości płciowej.

Orchidektomia jest to chirurgiczne usunięcie jednego lub obu jąder. Usunięcie obu jąder jest znane jako dwustronna orchidektomia lub kastracja, ponieważ mężczyzna poddany temu zabiegowi nie jest w stanie się rozmnażać. Najczęściej usunięcie jądra wykonuje się u mężczyzn dotkniętych chorobą nowotworową w różnym stopniu zaawansowania i o różnym pochodzeniu histopatologicznym.

Torbiel nasieniowa (spermatocele) jest zmianą w obrębie najądrza, która powstaje, gdy zablokowana jest droga odpływu nasienia. Przyczyny choroby nie są znane, choć przypuszcza się, że powstaje w wyniku skurczów ścian znajdujących się w głowie najądrza przewodzików odprowadzających nasienie. Uraz i stany zapalne też mogą ją powodować. Zablokowana sperma w komórkach przewodzików powoduje ich powiększenie i powstanie jamy wypełnionej nasieniem.

Niewydolność hormonalna jąder ma także inne nazwy: hipogonadyzm, hipogonadyzm męski pierwotny, hipergonadotropowy lub jądrowy. Chorobę wywołują zaburzenia pracy jąder, komórek Leydiga i komórek Sertoliego w okresie dojrzewania lub dojrzałości. Objawy hipogonadyzmu mogą być różne. Przede wszystkim pojawia się bezpłodność, ginekomastia, zmienia się sylwetka i głos na bardziej kobiecy. Stosuje się leczenie substytucyjne hormonami – testosteronem. Czasem jednak usuwa się jedno jądro. W zależności od przyczyny wyróżnia się dwie postacie choroby - pierwotną i wtórną niewydolność hormonalną jąder.

Orchiektomia (orchidektomia) jest zabiegiem operacyjnym mającym na celu usunięcie jąder. W zależności od przyczyny operacji usunięciu ulega jedno lub oba jądra. Istnieją trzy podstawowe wskazania do orchiektomii, a są nimi: nieodwracalne uszkodzenie egzo- i/lub endokrynnej funkcji jądra czyli funkcji hormonalnej i plemnikotwórczej, które nie ma pochodzenia złośliwego, zaawansowany rak gruczołu krokowego oraz nowotwór. Specyficznym zabiegiem o działaniu profilaktycznym jest wnętrostwo.

Wodniak jądra spowodowany jest nagromadzeniem przezroczystego płynu między błoną trzewną i ścienną jądra. Płyn w ilości od kilkudziesięciu do kilkuset mililitrów jest barwy bursztynowej. Czasami zawiera domieszkę krwi, najczęściej w wyniku nakłucia jądra lub w przypadku nowotworu jądra. Wodniaki mogą być wrodzone lub nabyte w zależności od wieku pacjenta.

Nadczynność jąder polega na zwiększeniu hormonalnej aktywności tych narządów. Występuje wówczas nadprodukcja hormonów męskich, w tym testosteronu, który jest odpowiedzialny za rozwój i utrzymanie drugorzędowych cech płciowych, a także za libido. Co ciekawe, dla prawidłowego funkcjonowania mężczyźnie wystarczy jedno jądro. Nadczynność hormonalna jąder to niezwykle rzadkie zjawisko, które pojawia się zazwyczaj na skutek guzowatego rozrostu tkanki gruczołowej jądra. Rozrost tkanki gruczołowej jądra objawia się zwykle jednostronnym powiększeniem jądra, dzięki czemu można szybko zauważyć nieprawidłowości i udać się z tym problemem do specjalisty. Nadczynność jąder, a co za tym idzie - nadczynność hormonów męskich, która występuje przed okresem pokwitania, powoduje przedwczesne dojrzewanie płciowe chłopców.