Tak rozpoznasz objawy demencji. Neurolog wskazuje mycie zębów

Demencja (otępienie) nie jest pojedynczą jednostką chorobową, lecz zespołem objawów wynikającym z postępującego uszkodzenia komórek nerwowych i zmniejszania się ogólnej sprawności mózgu. Dochodzi wówczas do zaniku zdolności pacjenta do samodzielnego funkcjonowania i rozpoznawania otaczającego go świata, który z czasem staje się dla chorego całkowicie obcy.

Specjaliści przypominają, że wszelkie nagłe, powtarzalne trudności w wykonywaniu codziennych czynności motorycznych, zmiany zachowania czy drastyczny spadek zdolności koncentracji powinny skłonić do konsultacji z lekarzem – neurologiem lub lekarzem rodzinnym – w celu wdrożenia odpowiedniej diagnostyki.

Dr Richard Restak, profesor neurologii klinicznej na Uniwersytecie George’a Washingtona w Waszyngtonie oraz autor kilkudziesięciu książek poświęconych funkcjonowaniu ludzkiego mózgu, w swoich publikacjach zwraca uwagę na zjawiska, które często umykają uwadze pacjentów i ich bliskich. Jednym z takich sygnałów ostrzegawczych są trudności w wykonywaniu rutynowych czynności manualnych.

W procesie diagnozowania i klasyfikowania zaburzeń neurodegeneracyjnych neurolog wyróżnia cztery najważniejsze objawy:

• amnezja – zaburzenia i ubytki pamięci,
• afazja – trudności w formułowaniu i rozumieniu mowy,
• agnozja – zaburzenia w rozpoznawaniu i interpretowaniu bodźców sensorycznych.
• apraksja – niezdolność do wykonywania celowych, złożonych ruchów i czynności, mimo zachowanej siły mięśniowej oraz braku defektów neurologicznych w układzie ruchu.

Czynność tak prosta jak higiena jamy ustnej wymaga od mózgu sprawnej koordynacji planu motorycznego: zaplanowania kolejności kroków, odkręcenia wody, nałożenia pasty, precyzyjnego operowania szczoteczką i wypłukania ust. U osoby z rozwijającą się apraksją schemat ten ulega zaburzeniu.

– Osoba z tym zaburzeniem może bez trudu rozpoznać, a nawet poprawnie nazwać szczoteczkę i pastę do zębów, jednak nie potrafi już skoordynować ruchów na tyle, by wycisnąć pastę na włosie szczoteczki. Może mieć również problem z włożeniem jej do ust i efektywnym wyszorowaniem zębów. Mięśnie funkcjonują prawidłowo, ale mózg traci zdolność ich precyzyjnego sterowania – tłumaczy dr Restak.

Niepokojącym sygnałem, który często towarzyszy łagodnym zaburzeniom poznawczym (MCI) lub początkom demencji, może być nagła zmiana preferencji literackich. Zdaniem dr. Restaka czytanie powieści i literatury pięknej jest dla mózgu znacznie bardziej wymagające niż lektura literatury faktu.

Sięgając po fikcję literacką, czytelnik musi stale utrzymywać w pamięci wątki, śledzić losy wielu bohaterów oraz oceniać ich postępowanie i motywacje w ramach rozwijającej się fabuły. Jak zauważa neurolog, u osób, u których zaczyna rozwijać się demencja lub łagodne zaburzenia poznawcze, bardzo często dochodzi do wyraźnej zmiany nawyków – zaczynają one czytać prawie wyłącznie literaturę faktu.

Książki non-fiction nie obciążają w tak dużym stopniu pamięci operacyjnej, dlatego ucieczka w ten rodzaj literatury bywa jednym z pierwszych intuicyjnych symptomów problemów ze strony układu nerwowego.

Ekspert zwraca również uwagę, że codzienne kłopoty z pamięcią bardzo często wynikają nie z chorób neurodegeneracyjnych, lecz z braku właściwej koncentracji i nadmiaru rozpraszaczy, takich jak nowoczesne technologie:

– Brak uwagi jest główną przyczyną trudności z pamięcią. Oznacza to, że nie zakodowałeś prawidłowo informacji" – podkreśla dr Restak. – Zamiast tracić czas na zastanawianie się, po co się skupiać, gdy aparat w telefonie może zrobić wszystko za Ciebie... W naszych czasach największą przeszkodą w zapamiętywaniu jest rozproszenie – tłumaczy. 

Neurolog przypomina też, gdzie leży granica między zwykłym roztrzepaniem a powodem do niepokoju. – Zwykłe zapomnienie, np. tego, gdzie zaparkowałeś samochód, jest całkowicie normalne. Ale jeśli nie pamiętasz, jak w ogóle dotarłeś na parking, powinieneś skonsultować się z lekarzem". Warto również pamiętać o kondycjonowaniu psychicznym: "Wśród osób kierowanych do neurologów z problemami z pamięcią jedną z najczęstszych przyczyn jest depresja – wyjaśnia dr Restak. 

W kontekście profilaktyki chorób otępiennych na uwagę zasługują także doniesienia naukowe z Finlandii. Badania przeprowadzone pod kierunkiem Sama Ashera z Instytutu Stomatologii Uniwersytetu Wschodniej Finlandii w Kuopio sugerują wyraźną korelację między przewlekłymi stanami zapalnymi dziąseł, utratą zębów a podwyższonym ryzykiem rozwoju demencji.

– Utrzymanie właściwego stanu zdrowia przyzębia oraz zachowanie naturalnych zębów wydaje się istotnym elementem nie tylko w stomatologii, ale również w strategii zapobiegania spadkom funkcji poznawczych w starszym wieku – podkreśla badacz.

Źródło: Medonet