Te choroby dosłownie drenują polską gospodarkę. Chorują na nie miliony

Jak wskazują autorzy raportu, do 2050 roku koszty absencji zawodowej, spadku wydajności i przedwczesnej dezaktywacji pracowników z powodu tych trzech schorzeń mogą obniżać polski PKB średnio o 3,65 proc. rocznie.

Główny ciężar ekonomiczny schorzeń cywilizacyjnych nie leży w samych rachunkach za hospitalizację czy farmakoterapię, ale na rynku pracy. Według danych Institute for Health Metrics and Evaluation (IHME) w 2023 roku problem ten dotyczył już około 1,4 mld ludzi na świecie.

Jak wskazują analizy OECD, zdecydowana większość – bo od 83 do 90 proc. całkowitych kosztów wywoływanych przez POChP, cukrzycę i choroby serca w Unii Europejskiej – wynika bezpośrednio ze spadku produktywności zasobów pracy, podczas gdy bezpośrednie nakłady na sam system opieki zdrowotnej stanowią zaledwie 10–17 proc. tych obciążeń.

Mechanizm tego drenażu gospodarczego działa na kilku płaszczyznach jednocześnie. Narastające powikłania zdrowotne prowadzą do przedwczesnej dezaktywacji zawodowej, zmuszając pacjentów do przechodzenia na wcześniejsze świadczenia rentowe lub doprowadzając do zgonów w wieku produkcyjnym, co trwale eliminuje z rynku wykwalifikowane kadry.

Z kolei osoby pozostające na rynku pracy generują straty poprzez absenteizm, czyli częste i długotrwałe zwolnienia lekarskie dezorganizujące procesy w firmach, a także poprzez prezenteizm – zjawisko, w którym chory pracownik pojawia się w firmie, ale charakteryzuje się znacząco niższą wydajnością i większą podatnością na błędy.

Zgodnie z prognozami OECD skumulowane straty na rynku pracy wywołane tymi trzema schorzeniami uszczuplą potencjalny PKB państw Unii Europejskiej średnio o 3 proc. rocznie do 2050 roku. Polska znajduje się jednak w grupie wyższego ryzyka niż unijna średnia.

Na łączną stratę rzędu 3,65 procent potencjalnego PKB rocznie składają się konkretne obciążenia generowane przez poszczególne jednostki chorobowe. Największy negatywny wpływ na polską gospodarkę wywierają przewlekłe choroby układu krążenia, które obniżają potencjał wzrostu o 1,26 proc. rocznie. Tuż za nimi plasuje się POChP ze spadkiem na poziomie 1,25 proc., natomiast wpływ cukrzycy szacuje się na 1,14 proc. PKB.

Eksperci Polskiego Instytutu Ekonomicznego zwracają uwagę na kluczowy wniosek: profilaktyka zdrowotna nie powinna być traktowana jedynie jako koszt budżetowy, lecz jako inwestycja o wysokiej stopie zwrotu gospodarczego. Ograniczenie zachorowalności na cukrzycę i POChP przekłada się na natychmiastowe, czyste oszczędności dla finansów publicznych w obszarze leczenia powikłań.

W przypadku chorób układu krążenia skuteczna prewencja prowadzi dodatkowo do wydłużenia trwania życia obywateli. Choć dłuższe życie generuje po stronie państwa wyższe wydatki na świadczenia emerytalne, wyliczenia analityków są jednoznaczne – korzyści wynikające z większej produktywności pracowników oraz oszczędności na skomplikowanym leczeniu szpitalnym z nawiązką rekompensują wydatki związane z dłuższą wypłatą emerytur.

Źródło: Interia Biznes