Ten wieczorny nawyk szkodzi zdrowiu. Jak sobie z nim poradzić?

Mateusz Różański
TV Platforms
ANKARA, TURKEY - NOVEMBER 27:  A woman holds a remote controller while eating popcorn in Ankara, Turkey on November  27, 2018. (Photo by Ercin Top/Anadolu Agency/Getty Images)
Anadolu
woman, images, TV, Netflix, Television, watching, stockphoto, Remote, FeedRouted_GlobalWieczorne podjadanie może sprawiać przyjemność, ale jest groźne dla zdrowia
Źródło zdjęć: © Getty Images | 2018 Anadolu Agency

Około 1/3 populacji Wielkiej Brytanii podjada co wieczór, a wśród młodych dorosłych (18–24 lata) to aż 80 proc. Ten niewinny, zdawałoby się, nawyk nie jest neutralny dla zdrowia i może sprzyjać wystąpieniu groźnych chorób.

W rozmowie z BBC dietetyk dr Kristine Beaulieu ostrzega: to powszechny nawyk, który niesie ryzyko zdrowotne. Dowody naukowe jednoznacznie wskazują, że im więcej energii dostarczamy organizmowi na dwie godziny przed snem, tym większe jest prawdopodobieństwo przyrostu masy ciała i rozwoju otyłości.

Dlaczego wieczorne napady głodu są tak powszechne i jak możemy nad nimi skutecznie zapanować?


DLA CIEBIE
Może odebrać sprawność w kilka dni. Prof. Antczak ostrzega: ten wirus bywa groźniejszy niż grypa


 Biologia wysyła nas do lodówki

Choć podczas snu organizm przez wiele godzin pości, nasz apetyt naturalnie osiąga szczyt właśnie wieczorem – niezależnie od tego, ile zjedliśmy we wcześniejszej części dnia. Prof. James Betts z University of Bath wyjaśnia, że poziom greliny, czyli powszechnie znanego "hormonu głodu", naturalnie rośnie w drugiej połowie dnia. Co ciekawe, o ile posiłki w ciągu dnia zazwyczaj skutecznie tłumią jej wydzielanie, o tyle po kolacji ten mechanizm hamowania działa znacznie słabiej.

Na nasz apetyt wpływa również skład samego posiłku – uboga w mikroelementy kolacja sprzyja wieczornym "zjazdom energetycznym", podczas gdy posiłki bogate w białko, błonnik oraz o dużej objętości (np. warzywa) wydłużają czas trawienia i dają dłuższą sytość. Warto też pamiętać, że część osób podjada nie z aktualnej potrzeby, lecz z podświadomego lęku przed wybudzeniem się w nocy z pustym żołądkiem. 

Swoje robią również nawyki i otoczenie. Jak zwraca uwagę prof. Suzanne Higgs z University of Birmingham, jeśli przyzwyczailiśmy mózg do sięgania po przekąski podczas oglądania serialu, sam dźwięk włączanego telewizora potrafi uruchomić automatyczny impuls jedzenia. Dlaczego sięgamy akurat po słodycze i słone przekąski?

Winnym tego zjawiska jest system nagrody w mózgu, czyli układ dopaminergiczny. Późnym wieczorem nie tylko wzrasta ogólne łaknienie, ale zmienia się także to, na co mamy ochotę, ponieważ nasz mózg silniej pożąda produktów wysokokalorycznych. Jak zauważa w rozmowie z BBC dr Kristine Beaulieu, nasz apetyt na potrawy bogate w tłuszcz i cukier staje się wieczorem znacznie silniejszy w porównaniu do produktów niskotłuszczowych, a ta hedoniczna presja potrafi całkowicie zagłuszyć sygnały sytości wysyłane przez żołądek. Nawet po obfitej kolacji potrawy bogate w cukier prosty, tłuszcz i sól silnie aktywują ścieżki nagrody w mózgu. 

Czy wieczorne podjadanie pogarsza jakość snu?

Zależność ta jest złożona, ale naukowcy zwracają uwagę na kilka kluczowych mechanizmów. Przede wszystkim przekąski bogate w węglowodany rafinowane, takie jak słodycze, białe pieczywo czy słone przekąski, powodują gwałtowne skoki i spadki poziomu cukru we krwi. To z kolei stymuluje wyrzut kortyzolu i adrenaliny, wywołując mikrowybudzenia i pogarszając jakość snu.

Ponadto obfity posiłek podnosi temperaturę ciała i zmusza układ trawienny do intensywnej pracy, co stoi w sprzeczności z naturalnym stanem spoczynku, czyli zwolnieniem tętna i obniżeniem ciepłoty ciała. Sytuację pogłębia błędne koło niewyspania. Prof. Jonathan Johnston z University of Surrey podkreśla, że deprywacja snu zaburza gospodarkę hormonalną, podnosząc poziom greliny i obniżając leptynę, a także drastycznie zwiększa chęć na żywność wysokokaloryczną kolejnego dnia.

Jak skutecznie poradzić sobie z wieczornym podjadaniem?

Zamiast stosować rygorystyczne zakazy, warto wdrożyć przemyślaną strategię. Podstawą jest przede wszystkim zdiagnozowanie rzeczywistej przyczyny problemu. Jeśli czujemy fizyczny głód, powinniśmy zwiększyć kaloryczność, zawartość białka i błonnika w obiedzie oraz kolacji. Natomiast jeśli podjadanie wynika z nudy lub nawyku, warto zmienić wieczorną rutynę, zastępując oglądanie telewizji spacerem, czytaniem książki lub wypiciem ziołowej herbaty.

Niezwykle pomaga też praktykowanie uważności, czyli jedzenie bez rozpraszaczy takich jak telewizor czy telefon, ponieważ spożywanie posiłków w rozproszeniu sprawia, że mózg nie rejestruje faktu nasycenia. Warto również wprowadzić metodę domyślnego wyboru – nie trzymając w domu zapasów chipsów i słodyczy, a mając w zasięgu ręki wyłącznie zdrowe alternatywy, znacznie łatwiej podejmiemy właściwą decyzję. Jeśli już musimy sięgnąć po coś przed snem, dobrym wyborem będą zdrowsze zamienniki o niskim indeksie glikemicznym, zawierające białko i wspierające sen, takie jak jogurt grecki z borówkami, garść migdałów lub pestek dyni bogatych w magnez czy banan z odrobiną masła orzechowego.

Źródło: BBC

Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.

Wybrane dla Ciebie