Toksoplazmoza w ciąży - charakterystyka, zalecenia

Toksoplazmoza to choroba wywoływana przez pasożyta o nazwie Toxoplasma gondii, który jest pierwotniakiem, czyli nie jest ani wirusem, ani bakterią. Pochodzi z tej samej rodziny, co ameby. Żeby się rozwijać, potrzebuje różnych żywicieli pośrednich: człowieka, krowy, owcy, królika, szczura czy ptaka, jednak jego żywicielem ostatecznym jest kot, w którym się rozmnaża.

Człowiek może zarazić się toksoplazmozą przez zjedzenie zarażonego pożywienia lub przez przeniesienie zarazków na rękach. Warzywa mogą być zarażone pasożytami, ponieważ koty wydalają je w stolcu, który przez ponad rok może znajdować się w glebie i zarażać warzywa. Zagrożenie ciąży polega na tym, że pasożyt może przez łożysko dostać się do płodu.

Około połowa kobiet nie jest uodporniona na toksoplazmozę, co oznacza, że nie miały one kontaktu z pasożytem. Jeżeli w momencie zajścia w ciążę, kobieta jest już uodporniona na toksoplazmozę, nie ma żadnego ryzyka zachorowania. Ochronne przeciwciała organizm wytwarza, jeśli przed zajściem w ciążę nastąpiło zachorowanie na toksoplazmozę lub jakikolwiek kontakt z pierwotniakiem. Jeśli natomiast kobieta nie jest uodporniona, ryzyko wynosi około 1%. Może się wydawać, że to niewiele, należy jednak zdawać sobie sprawę, że w około 30% toksoplazmoza przenosi się na płód, a jeśli płód jest dotknięty, to w 10% przypadków dochodzi do poważnych powikłań. Co więcej, leczenie toksoplazmozy nie wyklucza całkowicie ryzyka powikłań.

Jeśli zarażenie toksoplazmozą nastąpiło w pierwszym trymestrze ciąży, choroba może stać się przyczyną poronienia. Gdy zakażenie pierwotniakiem nastąpiło po dwunastym tygodniu ciąży, istnieje ryzyko porodu przedwczesnego, urodzenia dziecka z niedowagą, z trwałymi zaburzeniami neurologicznymi (wodogłowie, małogłowie, zwapnienie śródczaszkowe), a także z uszkodzeniem wzroku (zapalenie siatkówki i naczyniówki). Im młodszy etap rozwoju ciąży, tym cięższe i poważniejsze skutki dla rozwoju płodu w przypadku zachorowania matki na toksoplazmozę.

Jedzenie surowego mięsa, niezależnie od jego rodzaju, jest głównym czynnikiem ryzyka zarażenia toksoplazmozą w ciąży. Zaleca się zatem dobrze przyrządzać każdy rodzaj mięsa i unikać wszelkiego rodzaju potraw typu sushi, tatar czy surowe wędliny. Kontakt z ziemią również może doprowadzić do zarażenia, dlatego należy go ograniczać oraz bardzo dobrze myć owoce i warzywa.

Jako że kot jest ostatecznym żywicielem pasożyta, który może być wydalony w jego stolcu, kobiety w ciąży, aby uniknać zarażenia toksoplazmozą, pod żadnym pozorem nie powinny zmieniać piasku i czyścić kociej kuwety. W przypadku podróży zagranicznych, według niektórych badań ryzykowne mogą być podróże poza Europę i Amerykę Północną, trudno jednak określić dokładne zalecenia w tym zakresie.