Urazy mechaniczne oka i oczodołu - przyczyny i leczenie

Rany oka powstają zwykle w wyniku działania ostrych narzędzi i są rozległe – uszkodzona zostaje spojówka, rogówka, twardówka, soczewka. Narażone są przede wszystkim dzieci, które nieumiejętnie bawią się nożem, nożyczkami czy innym ostrym narzędziem. Do urazów mechanicznych oka często dochodzi także w trakcie pracy w przemyśle, rolnictwie.

• W przemyśle czy rolnictwie zdarza się, że jakiś przedmiot może wniknąć do gałki ocznej i utkwić w niej. Jeśli jest on zarażony bakteriami, rozwija się ropne zapalenie wnętrza oka. Jeśli w oku znajdą się odłamki metalu, szczególnie zawierające żelazo lub miedź, ponieważ rozpuszczają się one w płynie śródocznym, dochodzi do uszkodzenia tkanek i ślepoty.
• Uraz tępy gałki ocznej spowodowany jest narzędziem/przedmiotem, który bezpośrednio nie przecina struktur budowy oka. Taki uraz najczęściej skutkuje wylewem krwi do oka i pogorszeniem widzenia. Jeśli wylew krwi przesłania tęczówkę i źrenicę, oko przybiera wiśniowo-brunatne zabarwienie. Do tępych urazów gałki ocznej zalicza się otarcie rogówki, które może powstać poprzez banalne uderzenie gałązką. Z racji jej silnego unerwienia, objawia się bardzo silnym bólem, łzawieniem i odruchowym skurczem powiek, połączonym ze światłowstrętem. Często wystarczającym leczeniem jest stosowanie leków znoszących skurcz mięśnia rzęskowego, który dodatkowo wzmagałby ból oraz maści z antybiotykiem. Typowym objawem poważniejszego urazu, który nastąpił z większą siłą działania, jest krwiak komory przedniej lub tylnej. Dochodzi do niego na skutek chwilowego wzrostu ciśnienia wewnątrz gałki ocznej i towarzyszy mu silny ból. Osobę z takimi obrażeniami często czeka długie leczenie choroby powiek.
• Przerwanie więzadeł soczewki w wyniku urazu powoduje jej przesunięcie do ciała szklistego lub przedniej komory. W wyniku tego dochodzi do upośledzenia wzroku i jaskry następczą. Uraz może uszkodzić tęczówkę, naczyniówkę i siatkówkę, a nawet spowodować pęknięcie ściany gałki ocznej i zniszczenie jej struktury. Oko takie często trzeba usunąć.
• Uraz tępy oczodołu może powodować złamanie jego ścian i przemieszczenie gałki ocznej, co sygnalizują trudności w poruszaniu okiem i podwójne widzenie.
• Uraz powiek objawia się zasinieniem w wyniku krwawych wylewów. Mogą pojawić się uszkodzenia skóry powiek, a także oczodołu.

Gdy dochodzi do przeniesienia zakażenia ze zranionego oka na drugie, zdrowe oko i w wyniku pojawienia się związanych z tym powikłań występuje wtedy tzw. współczulne zapalenie oka. Jako następstwo urazu mechanicznego oka pojawiają się blizny na rogówce, a bardzo często zaćma pourazowa, w wyniku której pojawiają się zaburzenia wzroku.

Zasinienie powieki, w wyniku urazu, leczy się poprzez przykładanie najpierw zimnych, a później ciepłych okładów. Gdy występuje uszkodzenie skóry powieki lub oczodołu, musi opatrzyć je lekarz, aby zapobiec ewentualnemu trwałemu zniekształceniu. Urazy mechaniczne oka i oczodołu wymagają leczenia szpitalnego. Rana oka musi zostać obejrzana przez lekarza, gdyż czasem może wydawać się, że nie doszło do jakiś uszkodzeń. Często dochodzi też do zakażeń tych ran. Urazy spojówki powodują krwawe wylewy, które wchłaniają się, natomiast rozdarcie spojówki wymaga szycia. W przypadkach, gdy w oku znajdą się odłamki metalu i dochodzi do uszkodzenia tkanek, chory musi być poddany specjalistycznym badaniom i operowany w szpitalu okulistycznym.

Ważne są także kontrole badania okulistyczne, aby wykluczyć możliwość przeniesienia zakażenia na drugie oko.

Źródła

1. Nagłe schorzenia narządu wzroku - wskazówki dla lekarza pierwszego kontaktu
2. Kański J.J. Okulistyka kliniczna, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-120-4
3. Niżankowska M. H. Okulistyka - podstawy kliniczne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 83-200-3224-6
4. Zawadzki A. Medycyna ratunkowa i katastrof, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 978-83-200-3920-7