Mocznica (uremia) - przyczyny, objawy, leczenie i zapobieganie

Mocznica jest najczęściej spowodowana przez różne choroby doprowadzające do niszczenia miąższu nerkowego, rzadziej do utrudnienia odpływu moczu lub zmian naczyniowych pogarszających ukrwienie nerek. Inne przyczyny mocznicy to:

• pierwotne lub wtórne glomerulopatie,
• nefropatia cukrzycowa,
• cewkowo-śródmiąższowe choroby nerek,
• nefropatia nadciśnieniowa,
• choroby naczyń,
• zwężenie tętnicy nerkowej,
• naczyniowe stwardnienie nerek,
• choroby małych naczyń,
• wielotorbielowatość nerek,
• pierwotna lub wtórna amyloidoza,
• nowotwory układu moczowego,
• szpiczak mnogi,
• dna moczanowa.

Mocznica może być także spowodowana przyczynami pozanerkowymi, np. utratą płynu pozakomórkowego lub krwi. Uremia może być wywołana również blokadą w odpływie moczu w przebiegu kamicy moczanowej lub nowotworu.

Mocznica najczęściej ma następujące objawy:

• narastająca drażliwość,
• pobudliwość lub senność,
• uczucie drętwienia i kurcze kończyn,
• niesmak w ustach,
• nudności, wymioty, niekiedy biegunka,
• niedokrwistość,
• uporczywe bóle głowy,
• zaburzenia rytmu serca,
• suchość i łuszczenie się skóry,
• mocznicowy zapach z ust,
• zwiększenie i zmniejszenie objętości płynów ustrojowych,
• hipernatremia,
• hiperkaliemia,
• kwasica metaboliczna,
• hipokalcemia,
• hiperfosfatemia,
• nadciśnienie tętnicze,
• niewydolność serca lub obrzęk płuc,
• zapalenie osierdzia,
• kardiomiopatia,
• przyspieszenie rozwoju procesu miażdżycowego,
• niedociśnienie,
• płuco mocznicowe,
• osteodystrofia nerkowa,
• osteomalacja,
• bladość skóry,
• przebarwienia,
• świąd,
• wybroczyny,
• mocznicowy szron,
• nietolerancja węglowodanów,
• niedożywienie białkowo-energetyczne,
• hipotermia,
• zaburzenia wzrostu,
• bezpłodność,
• brak łaknienia,
• zapalenie żołądka i jelit,
• wrzód trawienny,
• krwawienia żołądkowo-jelitowe,
• wodobrzusze,
• zapalenie otrzewnej,
• znużenie,
• drżenia rąk,
• pobudliwość mięśniowa,
• neuropatie obwodowe,
• porażenia, kurcze mięśni, napady padaczkowe,
• zaburzenia świadomości,
• śpiączka),
• leukopenia.

Leczenie mocznicy polega na stosowaniu diety, którą zalecił lekarz oraz na bieżącym zwalczaniu objawów i dolegliwości. Najlepsze wyniki w leczeniu daje przeszczep nerki, jednak ze względu na koszt operacji oraz inne utrudnienia, związane m.in. z pozyskaniem dawcy czy problemem odrzutu, nie jest to praktyka powszechna. Leczenie dializą polega na pozanerkowym oczyszczaniu krwi z substancji toksycznych dla organizmu. Chorzy z niewydolnością nerek, którzy nie zostali zakwalifikowani do leczenia dializami i pozostają w domu, wymagają:

• ograniczenia wysiłku fizycznego do granic jego tolerancji,
• systematycznego podawania leków zaleconych przez lekarza do zażywania w domu,
• rygorystycznego przestrzegania zaleconych ograniczeń dietetycznych, przede wszystkim w odniesieniu do podaży produktów białkowych i ilości wypitych płynów,
• systematycznych, okresowych kontroli laboratoryjnych i specjalistycznych lekarskich.

Chorzy zakwalifikowani do przeszczepu nerki, oczekujący na termin jego wykonania, powinni:

• prowadzić oszczędzający psychicznie i fizycznie tryb życia,
• kontynuować zalecone przez lekarza objawowe leczenie farmakologiczne i dietetyczne, pod jego systematycznym nadzorem,
• unikać kontaktu z osobami gorączkującymi, chorującymi na schorzenia zakaźne itp.,
• zgłaszać lekarzowi prowadzącemu wszelkie niedomagania i stany gorączkowe,
• przestrzegać regularności dializ.

Zapobieganie mocznicy to zapobieganie zapaleniom nerek i zakażeniom dróg moczowych oraz skuteczne ich likwidowanie w razie wystąpienia.

Źródła

1. Objawy ze strony układu moczowego
2. Myśliwiec M., Wielka interna - nefrologia, Medical Tribune Polska, Warszawa 2009, ISBN 978-83-60135-62-4
3. Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
4. Książek A., Rutkowski B. Nefrologia, Czelej, Lublin 2004, ISBN 83-89309-36-X