W Kanadzie zakazane. W Polsce takie mleko kupisz bez problemu

Określenie "surowe" odnosi się do mleka niepasteryzowanego i niepoddanego obróbce termicznej. Bywa filtrowane i schładzane, ale nie jest ogrzewane do temperatur eliminujących drobnoustroje. Właśnie z tego powodu w Kanadzie sprzedaż niepasteryzowanego mleka dla konsumentów jest nielegalna w całym kraju. Prawo wymaga pasteryzacji ze względu na bezpieczeństwo zdrowotne. Decydenci podkreślają, że pasteryzacja znacząco redukuje ryzyko groźnych zakażeń przewodu pokarmowego.

W USA natomiast obowiązuje federalny zakaz sprzedaży surowego mleka w obrocie między stanami. Na poziomie poszczególnych stanów przepisy są zróżnicowane, ale ograniczenia również wynikają z ryzyka zakażeń m.in. bakteriami Salmonella, Campylobacter, STEC (E. coli wytwarzająca toksynę Shiga) i Listeria. Te patogeny odpowiadają za ogniska zatruć, w tym wśród dzieci.

W Polsce sprzedaż bezpośrednia surowego mleka jest dozwolona – najczęściej na fermach i w automatach zwanych "mlekomatami". To urządzenia należące do zakładu prowadzącego sprzedaż bezpośrednią; podlegają nadzorowi Inspekcji Weterynaryjnej. Muszą one spełniać wymogi higieniczne UE (m.in. wynikające z rozporządzenia 853/2004).

Najpoważniejszym problemem związanym z mlekiem niepasteryzowanym jest obecność patogenów. EFSA wskazuje, że surowe mleko (krowie, kozie, owcze itd.) może zawierać patogeny, które wywołują biegunki, krwawe zapalenie jelit, poronienia czy zespół hemolityczno-mocznicowy:

• Salmonella powoduje ostrą biegunkę, bóle brzucha, gorączkę, wymioty; u osób osłabionych może dojść do odwodnienia, sepsy i powikłań stawowych,
• Campylobacter jejuni i C. coli są najczęstszą przyczyną bakteryjnych zakażeń jelitowych w Europie. Objawy obejmują gorączkę, biegunkę (czasem krwawą), bóle mięśni i brzucha; u części pacjentów może dojść do zespołu Guillaina-Barrégo – ciężkiej choroby neurologicznej prowadzącej do porażenia mięśni,
• STEC (Shiga toxin-producing E. coli), w tym serotyp O157:H7, może wywołać krwawe zapalenie jelit, a u dzieci i osób starszych – zespół hemolityczno-mocznicowy (HUS), prowadzący do niewydolności nerek, niedokrwistości i małopłytkowości,
• Listeria monocytogenes jest szczególnie groźna dla kobiet w ciąży (ryzyko poronienia lub zakażenia płodu), noworodków i seniorów; listerioza może prowadzić do zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, posocznicy i śmierci.

Ryzyko jest szczególnie duże u dzieci, kobiet w ciąży, seniorów i osób z obniżoną odpornością. Dane z USA pokazują, że mimo niewielkiego udziału rynkowego surowe mleko odpowiada za nieproporcjonalnie wiele ognisk zatruć.

A co ze zwolennikami surowego mleka? Podkreślają smak, ale również właściwości prozdrowotne mleka, które nie zostało poddane obróbce cieplnej. Uważa się bowiem, że zabija ona bioaktywne składniki, przez co mleko pasteryzowane jest produktem niejako "wyjałowionym".

Część badań obserwacyjnych (w populacjach dzieci wychowywanych na wsi) wiązała picie nieprzetworzonego mleka z mniejszym ryzykiem astmy i alergii. Badacze wyjaśniają, że mechanizm może dotyczyć kontaktu układu odpornościowego dziecka z różnorodnymi antygenami i niektórymi składnikami mleka. To jednak korelacje, a nie dowód przyczynowy, dodatkowo potencjalne korzyści nie równoważą ryzyka zakażeń u osób wrażliwych.

Karolina Rozmus, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła:

• EFSA BIOHAZ Panel: Public health risks related to raw drinking milk (RDM), EFSA Journal 2015,
• European Food Safety Authority,
• U.S. Food and Drug Administration,
• Centers for Disease Control and Prevention,
• Health Canada: Raw or unpasteurized milk – safety and legal status,
• Gouvernement du Canada,
• Wytyczne IW dot. mlekomatów; rozporządzenie (WE) 853/2004.