Co to jest wizualizacja? Rola wizualizacji w leczeniu nerwicy

Wizualizacja jest procesem wyobrażania sobie przez jednostkę czynności i opracowywania planu działania. Wizualizacja wykorzystywana jest od dzieciństwa. W trakcie nauki i zdobywania nowych umiejętności człowiek nie musi już za każdym razem tworzyć planów związanych z konkretną czynnością. Utrwalone schematy przyspieszają pracę i ograniczają czas działania oraz podejmowania decyzji.

Istnieją jednak problemy, w których stosowanie schematów stworzonych w ciągu życia nie jest efektywną metodą. Zastosowanie schematycznych rozwiązań do nowych nieznanych czynności i sytuacji może odnosić skutek odwrotny do zamierzonego. Podobnie jest w przypadku dostosowywania się do nowych warunków. Czasem utarte, sztywne schematy mogą pogarszać sytuację stosującej je osoby i wpływać na rozwój zaburzeń psychicznych.

W przypadku chorych na nerwicę utrwalone metody działania, szczególnie rozwiązywania trudności psychicznych, mogą się nie sprawdzać i pogarszać stan zdrowia osoby chorej. Dlatego ważnym elementem poprawy sytuacji chorego na nerwicę może być wizualizacja w leczeniu.

Metody leczenia nerwicy to głównie psychoterapia i wspomagająco farmakoterapia. Najważniejsze w leczeniu jest rozwiązanie wewnętrznych problemów oraz konfliktów chorego. Lęki powstające w trakcie trwania choroby znacznie utrudniają choremu funkcjonowanie. Zastosowanie oprócz podstawowych form terapii także pomocniczych metod może być dla chorej na nerwicę osoby szansą poprawy swojego życia i powrotu do zdrowia. Dlatego tak ważna w leczeniu nerwicy może być wizualizacja.

Wykorzystanie technik wizualizacji w pracy z chorym może być dobrym uzupełnieniem podstawowego leczenia. Wizualizacja może pomóc zmienić schematy działania chorego i wpłynąć na poprawę jego samopoczucia. Praca nad reakcjami lękowymi oraz przyczynami powstawania tego uczucia pomaga w przezwyciężeniu trudności i zmianie mechanizmów działania. Wizualizacja w leczeniu nerwicy to również możliwość utrwalania pozytywnych wzorów rozwiązań problemów i nauka panowania nad swoimi odruchami.

Ludzki organizm działa na zasadzie sprzężenia zwrotnego. Odczucia organizmu związane są z przeżywanymi emocjami. Powstające w psychice emocje oddziałują na reakcje fizjologiczne. Działa to także odwrotnie – stan organizmu (np. napięcie mięśniowe) wywołuje odpowiednie emocje. Psychika i ciało człowieka stanowią jedną całość, dlatego wpływając na jedno ma się również wpływ na drugie.

Mając kontrolę nad odruchami ciała, można mieć wpływ na sferę psychiczną. Jedną z popularnych metod stosowanych w terapii wykorzystujących wizualizację jest biofeedback. Stosowanie tej metody jest zalecane dla osób chorych na nerwicę, ponieważ pozwala zmniejszyć napięcie emocjonalne i poznać reakcje swojego organizmu.

Lęk i stres związane są nierozłącznie z nerwicą. Powstawanie tych odczuć prowadzi do psychicznych i fizycznych objawów. Objawy somatyczne przejawiają się przyspieszonym oddechem, napięciem mięśniowym, zaburzeniami pracy układu trawiennego i układu wydalniczego.

Osoba, która doświadcza takich fizycznych problemów jest rozdrażniona, ma poczucie zagrożenia i niepokoju. W takiej sytuacji zmniejszenie dolegliwości somatycznych może również zmniejszyć wewnętrzne napięcie psychiczne.

Bardzo pomocny jest w tym wypadku system biofeedback. Metoda ta jest możliwością poznawania własnych odczuć i źródeł powstawania emocji oraz uczeniem się kontrolowania swojego organizmu. Ten rodzaj terapii polega na dawaniu pacjentowi informacji zwrotnych o zmianach, jakie zachodzą w jego procesach fizjologicznych. Daje mu to możliwość świadomego kontrolowania własnych reakcji fizjologicznych.

Wizualizacja w tego rodzaju terapii polega na przedstawianiu osobie chorej przedmiotów, na których powinien się koncentrować. Stabilizowanie swoich reakcji (np. uspokojenie oddechu) jest przedstawiane za pomocą wyświetlonego obrazu (np. rozwijający się kwiat). Nawet małe zmiany w rytmie oddechu lub tętna mają odzwierciedlenie na ekranie monitora. Kiedy osoba rozprasza się, następują zmiany na ekranie, np. kwiat zwija się w pąk. Poprzez tego rodzaju treningi osoba z zaburzeniami zdobywa umiejętność świadomego kontrolowania reakcji organizmu. Dzięki temu może wpływać na obniżenie napięcia mięśni, szybkość oddechu czy ciśnienie krwi.

Wizualizacja pomaga w panowaniu nad emocjami. Kiedy narasta lęk i jego somatyczne objawy, osoba chora może zmniejszyć dolegliwości poprzez wykorzystanie zdobytych na terapii biofeedback umiejętności. Spowolnienie oddechu, zwolnienie tętna oraz rozluźnienie mięśni daje możliwość zmniejszenia napięcia psychicznego.

Źródła

1. Adams D., Medycyna niekonwencjonalna, Kirke, Kraków 2004, ISBN 83-920454-4-0.
2. Augustynek A., Wstęp do psychologii, Difin, Warszawa 2009, ISBN 978-83-7251-992-4.
3. Beck J., Terapia poznawcza – podstawy i zagadnienia szczegółowe, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2005, ISBN 83-233-1986-3.
4. Kratochvil S., Podstawy psychoterapii, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2003, ISBN 83-7150-877-8.