Właściwości prozdrowotne boczniaków. Od odporności po serce

Boczniaki, czyli grzyby z rodzaju Pleurotus, to popularne grzyby blaszkowe o wyjątkowych właściwościach prozdrowotnych. Od wieków wykorzystywane są w tradycyjnej medycynie, ze względu na zawartość wielu cennych substancji aktywnych o udokumentowanym działaniu prozdrowotnym.

Na świecie występuje około 40 gatunków boczniaków, z których najbardziej znany to boczniak ostrygowaty (Pleurotus ostreatus), popularny w europejskiej i amerykańskiej kuchni. Jednak wszystkie gatunki boczniaków są jadalne i stanowią cenne uzupełnienie diety, zwłaszcza tej bezmięsnej. Są smaczne, uniwersalne i pasują do wielu potraw - od zup i makaronów po dania śniadaniowe i obiadowe.

Bogactwo składników odżywczych

Boczniaki są niskokaloryczne - 1 szklanka (ok. 86 g) surowego boczniaka ostrygowatego zawiera około 28 kcal. Dostarczają one niewielkiej ilości węglowodanów, dzięki czemu są doskonałym wyborem dla osób stosujących dietę niskowęglowodanową. Stanowią cenne źródło:

• białka,
• błonnika,
• witamin z grupy B,
• składników mineralnych, takich jak potas, fosfor, żelazo i cynk.

Boczniaki zawierają mniejsze ilości innych, cennych składników, takich jak witamina D czy selen.

Naturalne źródło antyoksydantów

Boczniaki dostarczają organizmowi silnych przeciwutleniaczy, czyli związków, które chronią komórki przed stresem oksydacyjnym i uszkodzeniami. Naukowcy odkryli, że w ekstraktach z Pleurotus ostreatus znajduje się m.in. siedem związków fenolowych, takich jak kwas galusowy, kwas chlorogenowy czy naryngenina - wszystkie te substancje wykazują działanie antyoksydacyjne. Boczniaki zawierają także ergotioninę - aminokwas o wyjątkowo silnym potencjale przeciwutleniającym.

Badanie przeprowadzone na gryzoniach z 2007 roku wykazało, że suplementacja ekstraktem z boczniaków podniosła poziom antyoksydantów i obniżyła markery stanu zapalnego u starszych szczurów. Z kolei w badaniu z 2020 roku ekstrakt z boczniaka zmniejszył uszkodzenia wątroby wywołane toksycznymi substancjami.

Testy laboratoryjne z 2016 roku pokazały, że ekstrakt z boczniaka płucnego (Pleurotus pulmonarius) zapobiegł uszkodzeniom komórek tętnic i utlenianiu LDL (tzw. "złego" cholesterolu), co może mieć znaczenie w profilaktyce miażdżycy.

Choć wyniki badań na zwierzętach i w warunkach laboratoryjnych są obiecujące, potrzebne są dalsze badania z udziałem ludzi, by potwierdzić te korzyści.

Mogą wspierać zdrowie serca

Boczniaki mogą w pozytywny sposób wpływać na układ sercowo-naczyniowy, obniżając kluczowe czynniki ryzyka chorób serca - jak wysoki poziom cholesterolu czy nadciśnienie. Boczniak ostrygowaty wyróżnia się wysoką zawartością związków wspierających serce, w tym beta-glukanów (rozpuszczalnej frakcji błonnika pokarmowego), który pełni istotną rolę w regulacji gospodarki lipidowej.

Beta-glukany są fermentowane przez bakterie jelitowe, a w wyniku tego procesu powstają krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, które mogą hamować produkcję cholesterolu w organizmie. Co ciekawe, Pleurotus ostreatus zawiera aż dwukrotnie więcej beta-glukanów niż popularne pieczarki.

Jedno z badań z 2011 roku, w którym uczestniczyła niewielka grupa 20 osób, opisuje jak spożywanie każdego dnia zupy zawierającej 30 g suszonego Pleurotus ostreatus przez 21 dni przełożyło się na zdrowie serca. Otóż jedzenie codziennie takiej ilości spowodowało wśród badanych obniżenie poziomu trójglicerydów, całkowitego cholesterolu oraz utlenionego cholesterolu LDL - w porównaniu z grupą placebo.

Dodatkowo, przegląd innych ośmiu badań z 2020 roku, wykazał, że spożywanie boczniaków może obniżać poziom cukru we krwi, trójglicerydów, ciśnienia krwi i insuliny - co łącznie przekłada się na niższe ryzyko chorób serca.

Autorzy przeglądu podkreślają jednak, że dotychczasowe badania niosą ze sobą ryzyko błędów metodologicznych i potrzebne są dalsze, lepiej zaprojektowane prace, aby jednoznacznie potwierdzić te korzyści.

Wspierają układ odpornościowy

Boczniaki mogą korzystnie wpływać na układ immunologiczny na kilka sposobów. Jednym z nich jest obecność pleuranu - rodzaju błonnika beta-glukanowego pozyskiwanego z boczniaka ostrygowatego, który wykazuje właściwości immunomodulujące (zdolności do regulowania pracy układu odpornościowego). Dodatkowo, grzybom tym przypisuje się działanie przeciwwirusowe i przeciwbakteryjne.

W 8-tygodniowym badaniu z udziałem 41 osób zauważono, że codzienna suplementacja ekstraktem z boczniaka aktywowała tzw. interferon gamma - cząsteczkę odgrywającą kluczową rolę w obronie organizmu przed infekcjami.

Pomagają utrzymać prawidłowy poziom cukru we krwi

Oprócz korzystnego wpływu na odporność i korzyści dla serca, boczniaki mogą wspierać kontrolę glikemii, co jest szczególnie ważne dla osób z cukrzycą lub stanem przedcukrzycowym.

W badaniu z udziałem 22 osób, zarówno z cukrzycą typu 2, jak i bez niej, zaobserwowano, że suplementacja sproszkowanym Pleurotus ostreatus prowadziła do obniżenia poziomu glukozy we krwi po posiłku. Naukowcy przypuszczają, że boczniaki mogą zwiększać wykorzystanie glukozy przez tkanki oraz hamować działanie białek podnoszących poziom cukru we krwi.

Inne możliwe korzyści

Zdaniem ekspertów, boczniaki mogą wspierać zdrowie także w kilku innych aspektach. Przede wszystkim doceniane są za wysoki potencjał przeciwnowotworowy, który wykazały niektóre badania laboratoryjne i na zwierzętach. Naukowcy wskazują, że regularne spożywanie boczniaków wspiera funkcjonowanie jelit i ma przeciwzapalne działanie.

Źródło: healthline.com

Źródła

1. Dagmara Dąbek