Wybroczyny na twarzy – wygląd, przyczyny, rozpoznanie i leczenie

Wybroczyny na twarzy (łac. petechiae), dawniej określane jako petocie, to czerwone, brązowe lub fioletowe plamki, które pojawiają się, gdy dojdzie do wynaczynienia krwi z naczyń kapilarnych do skóry lub błony śluzowej.

Zmiany są małe, nie przekraczają swą wielkością 3 milimetrów, ale mogą zajmować duże powierzchnie ciała. Często pojawiają się na nie tylko na twarzy, ale również na nogach i na rękach oraz pozostałych częściach ciała.

Gdy petocie pojawiają się licznie, mogą przypominać wysypkę. Charakterystyczne jednak jest to, że wybroczyny nie tracą koloru po uciśnięciu (stąd można je w ten sposób odróżnić od wysypki).

Wybroczyny na skórze są wynikiem zwiększonego ciśnienia w naczyniach włosowatych, a pojawiają się wskutek przenikania erytrocytów przez ścianę drobnych naczyń krwionośnych. To sytuacja patologiczna i oznaczająca, że doszło do uszkodzenia ściany naczynia lub dysfunkcji układu krzepnięcia odpowiedzialnego za natychmiastową naprawę uszkodzonych naczyń.

Najczęściej wynaczynianie się krwi jest spowodowane chwilowo podwyższonym ciśnieniem w naczyniach krwionośnych. Krwawe podbiegnięcia pojawiają się z różnych powodów. Do najczęstszych przyczyn wybroczyn należy:

• nasilone przedłużone parcie, które może być spowodowane: wymiotami, płaczem, intensywnym kaszlem, parciem podczas porodu czy podnoszeniem ciężarów. Wówczas pojawiają się drobne wybroczyny na twarzy, szyi i klatce i piersiowej. Są związane i z dużym wysiłkiem, i zwiększonym ciśnieniem w naczyniach kapilarnych. Takie zmiany są niegroźne i ustępują po kilku dniach,
• urazów mechanicznych, takich jak otarcia, uderzenia czy długotrwały nacisk. W przypadku poważniejszych urazów pojawiają się tak zwane siniaki,
• małopłytkowe skazy krwotoczne, choroba Schönleina-Henocha (wówczas wybroczyny pojawiają się głównie na pośladkach oraz w dolnej części nóg, zwykle w okolicy kostek),
• niedobory czynników krzepnięcia, które odpowiadają za procesy krzepnięcia krwi,
• choroby zakaźne, takie jak zakażenia septyczne, gorączka krwotoczna Neisseria meniningitis (meningokoki), cytomegalowirus (CMV), mononukleoza zakaźna, parwowirusy, szkarlatyna (płonica), infekcyjne zapalenie wsierdzia, choroba kociego pazura (zakażenie Bartonella henselae),
• zapalenia naczyń,
• choroby rozrostowe, w tym białaczki i chłoniaki.

Wybroczyny na twarzy u dziecka czy dorosłego, które pojawią się wskutek wymiotów, płaczu, kaszlu czy wysiłku, nie są powodem do niepokoju. Nie trzeba podejmować żadnych działań, ponieważ zmiany w niedługim czasie znikają samoistnie. Nie pozostawiają po sobie śladu.

W przypadku pojawienia się wybroczyn o nieznanym pochodzeniu, warto wykonać morfologię krwi i zwrócić uwagę na ilość płytek krwi oraz oznaczyć czasy krzepnięcia. Często konieczna jest dalsza diagnostyka: inne badania laboratoryjne (np. posiew krwi), EKG bądź echo serca.

Z lekarzem należy się skontaktować zawsze, gdy wybroczyny pojawiają się u małego dziecka, niemowlęcia bądź noworodka. W sytuacji, gdy wyniki badań nie pomagają w ustaleniu podłoża problemu, warto zwrócić uwagę na towarzyszące dolegliwości objawy.

Czasem ich pojawienie się jest kluczowe. Niekiedy odpowiedź podsuwa wysoka gorączka, ból brzucha czy klatki piersiowej. Wybroczyny na twarzy czy innych częściach ciała nie są uciążliwe, stanowią co najwyżej defekt kosmetyczny.

Ponieważ jednak mogą być związane z nieprawidłowościami bądź chorobą, należy ustalić ich przyczynę. Najważniejsze jest wyjaśnienie, czy to nie wysypka bądź inne schorzenie dermatologiczne, zapalenie naczyń krwionośnych bądź inna patologia w obrębie naczyń. Aby zdiagnozować wybroczyny, niekiedy zaleca się wizytę u dermatologa, który jest w stanie wybroczyny od innych chorób skórnych.

Leczenie wybroczyn zależy od przyczyny i opiera na terapii choroby, która spowodowała ich wystąpienie. Aby wzmocnić naczynia można zażywać witaminę C, która jest odpowiedzialna za prawidłową budowę naczyń. Pojawianie się krwawych podbiegnięć podczas terapii lekami o działaniu przeciwkrzepliwym może być wskazaniem do zmniejszenia dawki lub zaprzestania leczenia.