Wypij po ciężkim posiłku. Napar wspiera trawienie i pracę wątroby

Karczoch zwyczajny (Cynara cardunculus, syn. Cynara scolymus) wygląda niepozornie i jest jednym z najbardziej niedocenianych warzyw w codziennym menu. Bogaty w błonnik i związki o działaniu przeciwutleniającym, może być wartościowym elementem diety wspierającej zdrowie jelit, wątroby i układu sercowo-naczyniowego. Wyróżnia się przy tym charakterystycznym, delikatnie ziemistym smakiem.

W kuchni wykorzystujemy przede wszystkim jadalne kwiatostany karczocha, które są szczególnie popularne w krajach śródziemnomorskich. To warzywo ma jednak do zaoferowania o wiele więcej - jego liście od dawna wykorzystywane są do przygotowywania naparów i preparatów ziołowych. Bogate m.in. w polifenole i inne związki roślinne badane są pod kątem potencjalnych właściwości prozdrowotnych. Przygotowana z nich herbata ma charakterystyczny, gorzkawy smak, wyraźnie odróżniający ją od łagodniejszych naparów, takich jak mięta czy rumianek.

Co sprawia, że napar z liści karczocha cieszy się zainteresowaniem i jakie korzyści może przynieść jego picie?

1. Poprawia trawienie

Wspomaganie układu pokarmowego to jedno z najbardziej znanych tradycyjnych zastosowań karczocha. Według Europejskiej Agencji Leków (EMA), preparaty z jego liści mogą być stosowane w łagodzeniu objawów niestrawności, takich jak uczucie pełności, wzdęcia czy nadmierne gromadzenie się gazów.

Karczoch zawiera m.in. cynarynę - charakterystyczny dla tej rośliny związek fenolowy. Badania wskazują, że ekstrakty z liści karczocha mogą zwiększać wydzielanie żółci, która odgrywa ważną rolę w trawieniu tłuszczów.

EMA podkreśla, że zastosowanie karczocha przy dolegliwościach trawiennych opiera się przede wszystkim na wieloletniej tradycji. Choć wyniki niektórych badań są obiecujące, wciąż brakuje wystarczających dowodów, by jednoznacznie potwierdzić takie działanie herbaty z karczocha.

2. Korzystnie wpływa na poziom cholesterolu

Właściwości karczocha nie ograniczają się jedynie do jego potencjalnego wpływu na trawienie. Badania wskazują, że ekstrakt z liści tej rośliny może również korzystnie wpływać na profil lipidowy, w tym obniżać poziom "złego" cholesterolu LDL.

Metaanaliza dziewięciu badań klinicznych, obejmujących łącznie 702 osoby wykazała, że stosowanie ekstraktu z karczocha wiązało się z obniżeniem stężenia cholesterolu całkowitego, frakcji LDL oraz triglicerydów.

Wyniki są obiecujące, ale nie oznaczają, że filiżanka herbaty z karczocha przyniesie taki sam efekt. W badaniach stosowano skoncentrowane preparaty i ekstrakty, które mogą dostarczać większych i bardziej przewidywalnych ilości substancji aktywnych, niż zwykły napar.

3. Wspiera prawidłowe funkcjonowanie wątroby

Karczoch często pojawia się w suplementach reklamowanych jako preparaty na "detoks" lub "oczyszczanie wątroby". Należy jednak zwrócić uwagę na to, że organizm posiada własne mechanizmy usuwania zbędnych produktów przemiany materii, za które odpowiadają przede wszystkim wątroba i nerki.

Badania sugerują, że suplementacja ekstraktami z liści karczocha może korzystnie wpływać na niektóre parametry funkcji wątroby, m.in. obniżać aktywność enzymów ALT i AST. Wyniki te dotyczą jednak skoncentrowanych preparatów i nie ma pewności, że taki sam efekt przyniesie picie herbaty z karczocha.

4. Ułatwia odchudzanie

Herbata z karczocha może być także dobrym uzupełnieniem diety redukcyjnej. Karczoch słynie ze swojego wpływu na procesy trawienne, a badania nad preparatami z tej rośliny wskazują również na ich możliwe znaczenie w kontroli niektórych parametrów powiązanych z masą ciała. W jednym z badań zaobserwowano m.in. niewielkie zmniejszenie obwodu talii u osób stosujących preparaty z karczocha.

Sam napar jest niskokaloryczny, dlatego może z powodzeniem zastąpić słodzone napoje i ułatwić ograniczenie kaloryczności codziennej diety. W połączeniu ze zbilansowanym jadłospisem i regularną aktywnością fizyczną może więc stanowić wartościowy element diety osób, które chcą zredukować masę ciała.

Herbata z karczocha ma wiele potencjalnych zalet, jednak nie jest odpowiednia dla każdego. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby z chorobami wątroby i dróg żółciowych oraz uczulone na rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae), do której należy karczoch. U niektórych osób preparaty z jego liści mogą również powodować dolegliwości, takie jak biegunka, skurcze brzucha, nudności czy zgaga.

Źródła:

1. WebMD, https://www.webmd.com/diet/health-benefits-artichokes
2. Cleveland Clinic, https://health.clevelandclinic.org/artichoke-benefits
3. NIH, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23195882/
4. EMA, https://www.ema.europa.eu/en/medicines/herbal/cynarae-folium
5. NIH, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/14653829/