Zamienniki leków mogą obniżyć koszty leczenia. Kiedy jednak zachować ostrożność?

Prawo farmaceutyczne zobowiązuje farmaceutę do przekazania pacjentowi informacji, że istnieje możliwość zakupu tańszego odpowiednika leku z tą samą substancją czynną i podobną postacią. W praktyce oznacza to, że osoba realizująca receptę może wybrać preparat o takim samym działaniu terapeutycznym, ale w niższej cenie. Warto pamiętać, że czasem lekarz już od razu przepisuje lek generyczny, a nie produkt oryginalny, dlatego propozycja zamiennika dotyczy często całej grupy równoważnych preparatów.

Lek generyczny, nazywany też odtwórczym, zawiera tę samą substancję czynną i w tej samej dawce co lek oryginalny. Powinien mieć również takie same wskazania i podobne działanie. Dzięki temu może być stosowany zamiennie, co pozwala pacjentom kontynuować terapię przy mniejszych wydatkach.

- Zamiennik źle brzmi, kojarzy się z czymś tańszym, nieoryginalnym, a nie jest to prawda. Firmy farmaceutyczne inwestują ogromne środki w opracowanie, przebadanie i rejestrację nowych leków, a w okresie ochrony patentowej ich ceny są wysokie, by zrekompensować koszty badań - wyjaśniał w rozmowie z WP abcZdrowie Przemysław Szybka, wiceprezes Okręgowej Izby Aptekarskiej w Krakowie.

Największą różnicą między lekiem oryginalnym a zamiennikiem jest cena. Lek innowacyjny zanim trafi na rynek, przechodzi wieloletnie i bardzo kosztowne badania kliniczne, które potwierdzają jego skuteczność i bezpieczeństwo. Koszty te producent musi później uwzględnić w cenie.

Leki generyczne pojawiają się dopiero po wygaśnięciu ochrony patentowej, która trwa około 20 lat. Producenci zamienników nie muszą powtarzać całego procesu badań od początku, co sprawia, że mogą oferować preparaty znacznie taniej.

Aby lek generyczny został dopuszczony do obrotu, musi udowodnić tzw. biorównoważność, czyli że wchłania się w organizmie w podobnym tempie i stopniu jak lek oryginalny. Prawo dopuszcza jednak niewielkie różnice w tym zakresie - do około 20 proc. Oznacza to, że choć lek generyczny uznaje się za równoważny, może w pewnych przypadkach działać odrobinę inaczej u konkretnego pacjenta.

Choć substancja czynna jest taka sama, zamienniki mogą różnić się składem substancji pomocniczych. To one odpowiadają za postać tabletki czy kapsułki, smak, kolor, trwałość i sposób uwalniania leku. W większości przypadków nie mają one znaczenia klinicznego, ale u niektórych osób mogą wywoływać działania niepożądane, np. podrażnienie żołądka lub reakcje alergiczne (np. na laktozę).

Szczególną uwagę zwraca się na leki o zmodyfikowanym lub przedłużonym uwalnianiu. Ich produkcja wymaga zaawansowanej technologii, a nawet niewielkie różnice w sposobie uwalniania substancji mogą wpływać na efekt leczenia. Mimo to wszystkie preparaty dopuszczone do sprzedaży w Polsce muszą spełniać rygorystyczne normy jakości i być produkowane zgodnie z zasadami Dobrej Praktyki Wytwarzania (GMP).

- Czasami są drobne różnice w substancjach dodatkowych. Obecnie leków generycznych jest tak wiele, że ciężko prześledzić, który z nich był pierwszy. Zamienników nie należy się bać, pacjent ma do wyboru różnych producentów. Leki, które są w aptece, kupowane są z hurtowni farmaceutycznej, więc jest cały system ścisłej kontroli - dodał farmaceuta.

W większości przypadków zamienniki są bezpieczne i skuteczne. Lekarze i farmaceuci zalecają jednak szczególną ostrożność w przypadku terapii, gdzie nawet niewielkie różnice we wchłanianiu mogą być groźne. Dotyczy to m.in.:

• leków stosowanych po przeszczepach,
• leków przeciwpadaczkowych,
• terapii wymagających bardzo precyzyjnego dawkowania.

Jeśli lekarz nie chce, aby lek został zamieniony, może umieścić na recepcie adnotację "nie zamieniać" (NZ).

Leki generyczne pozwalają wielu pacjentom zmniejszyć wydatki na terapię, zwłaszcza przy chorobach przewlekłych i stosowaniu kilku preparatów jednocześnie. Warto jednak pamiętać, że w przypadku wątpliwości najlepiej skonsultować wybór zamiennika z farmaceutą lub lekarzem, szczególnie przy lekach o wąskim marginesie bezpieczeństwa.

Źródła: GdziePoLek, GIF