Zapalenie pęcherza moczowego - przyczyny, objawy, leczenie

W zapaleniu pęcherza objawy mogą być bardzo nieprzyjemne. Oprócz bolesnego oddawania moczu pojawia się także podwyższona temperatura ciała, bóle w mięśniach, złe samopoczucie oraz osłabienie. Oprócz tego pojawia się także częstsze niż zwykle parcie na mocz. Zapalenie pęcherza (zapalenie dolnych dróg moczowych) wywołuje najczęściej infekcja bakteryjna. Mowa o zakażeniu pałeczką okrężnicy, czyli bakterią o nazwie Escherichia coli. Jeśli borykasz się z dolegliwościami w okolicach dróg moczowych, sprawdź, czy to typowa infekcja, czy już zapalenie pęcherza.

Zobacz film: "Zakażenia układu moczowego"

Zapalenie pęcherza moczowego to schorzenie, które rozwija się w drogach moczowych w wyniku zagnieżdżenia się w nich bakterii. W 95% przypadków drobnoustroje pochodzą z cewki moczowej, zaś w pozostałych przypadkach mogą współistnieć z innymi schorzeniami i przedostać się do dróg moczowych za pomocą limfy. Typowe objawy zapalenia pęcherza moczowego to ból w dolnej części brzucha, pieczenie przy oddawaniu moczu, uczucie parcia na mocz.

spis treści

1. Zapalenie pęcherza moczowego - przyczyny

Główną przyczyną zapalenia pęcherza moczowego są bakterie. Najczęściej spotykanymi są pałeczki jelitowe oraz gronkowiec. Grzybicze zakażenie pęcherza występuje najczęściej u osób z obniżoną odpornością, długotrwale zażywających antybiotyki lub leki immunosupresyjne, po zacewnikowaniach albo po innych zabiegach na drogach moczowych.

Innymi patogenami odpowiedzialnymi za zakażenie dróg moczowychchlamydie, mikolazmy, dwoinka rzeżączki oraz wirusy. Te drobnoustroje są zwykle przenoszone drogą płciową. Zakażenie dróg moczowych przez nie wywoływane stanowi główny problem u kobiet aktywnych seksualnie.

Bardzo często infekcje pęcherza moczowego określa się mianem bakteryjnego zapalenia pęcherza moczowego. Wynika to z faktu, że przyczyną większości stanów zapalnych są bakterie gromadzące się w przewodach moczowych. Ryzyko zakażenia układu moczowego jest także większe w przypadku:

  • istnienia przeszkód w odpływie moczu,
  • kamicy nerkowej,
  • kobiet w ciąży i połogu,
  • cukrzycy,
  • innych chorób nerek,
  • nadużywania środków przeciwbólowych i przeciwzapalnych.

Ryzyko zachorowania na zapalenie pęcherza moczowego zwiększa się również w przypadku częstych infekcji okolic intymnych, podczas używania krążków domacicznych lub w przypadku złych nawyków higienicznych.

Kamienie nerkowe - zdjęcie rentgenowskie
Kamienie nerkowe - zdjęcie rentgenowskie

Zapalenie pęcherza moczowego jest wywołane przez bakterie atakujące cewkę moczową. Infekcja prowadzi...

zobacz galerię

2. Zapalenie pęcherza moczowego - objawy

W zapalenia pęcherza objawy typowe obejmują:

  • bóle brzucha w okolicy nadłonowej, szczególnie w czasie oddawania moczu,
  • uczucie częstego parcia na mocz,
  • pieczenie w trakcie oddawania moczu,
  • temperatura ok. 38°C,
  • nietrzymanie moczu (rzadko).

Bóle nie pojawiają się natomiast w okolicach nerek.

Dość często zapalenie pęcherza objawów nie daje i przebiega jedynie jako bakteriomocz. Charakteryzuje się on obecnością bakterii w drogach moczowych, wykrywanych w badaniu ogólnym i bakteriologicznym moczu, które nie powodują jednak żadnych dolegliwości subiektywnych.

3. Zapalenie pęcherza moczowego - leczenie

Ostre zapalenie pęcherza moczowego jest najczęstszą postacią tej choroby. u mniej więcej połowy kobiet zapalenie pęcherza moczowego przechodzi samoistnie. Drogi moczowe samoczynnie się wyjaławiają i nie ma potrzeby włączać antybiotyków.

U drugiej połowy chorych potrzebne jest jednak wdrożenie leczenia farmakologicznego. Zwykle pacjentki otrzymują recepty na chemioterapeutyki lub antybiotyki. Najczęściej będzie to cyprofloksacyna, cefaleksyna, fosmomycyna i amoksycylina.

Popularnym lekiem na zapalenie pęcherza jest też kotrimaksazol (połączenie sulfametoksazolu i trimetoprimu).

Wyżej wymienione leki stosuje się co najmniej przez siedem dni. Istnieje również na rynku antybiotyk jednodawkowy, zawierający trometamol i fosfomycynę.

Leczenie zapalenia pęcherza moczowego polega na usunięciu przyczyny infekcji, czyli przeszkody, która uniemożliwia odpływ moczu. Jeśli natomiast chodzi o leczenie objawowe, zaleca się, aby chory:

Kamienie nerkowe - zdjęcie rentgenowskie
Kamienie nerkowe - zdjęcie rentgenowskie

Zdjęcie rentgenowskie - widoczny kamień nerkowy.

zobacz galerię
  • przyjmował dużą ilość płynów – nie mniej niż 2 litry, tak żeby mógł oddawać dziennie co najmniej 2 litry moczu,
  • regularnie oddawał mocz,
  • dbał o higienę osobistą, szczególnie higienę miejsc intymnych,
  • odstawił wszelkie przyjmowane przez siebie preparaty, które mogą spowodować uszkodzenie nerek,
  • stosował lekkostrawną dietę, zapobiegającą zaparciom,
  • pozostał w łóżku przez kilka godzin.

Objawy mogą się jednak utrzymywać jeszcze kilka tygodni po zapaleniu pęcherza moczowego, mimo potwierdzonego badaniami braku bakterii w moczu.

Ostre zapalenie pęcherza moczowego występuje częściej u kobiet niż u mężczyzn, co wynika z różnicy w budowie układu moczowego. Dodatkowymi czynnikami zwiększającym ryzyko zachorowania w przypadku kobiet są: aktywność seksualna, okres ciąży i menopauzy.

W przypadku mężczyzn, zapalenie pęcherza moczowego może być sygnałem problemów z przerostem prostaty.

Ostre zapalenie pęcherza u mężczyzn także wymaga antybiotykoterapii i powinno trwać minimum 7 dni.

4. Zapalenie pęcherza - jak prawidłowo pobrać mocz do badania

Zanim oddamy materiał do badania, możemy samodzielnie mu się przyjrzeć. Jeśli jest mętny, prawdopodobnie doszło do infekcji. Gdy pojawi sie krew w moczu, również może to oznaczać stan chorobowy.

Najlepiej jest pobierać mocz rano, jest wtedy zagęszczony po nocy, więc wynik będzie wiarygodny. Zawsze powinniśmy się przed badaniem umyć. Zdarza się, że wynik badani jest zafałszowany tylko dlatego, że do moczu dostały się bakterie z np. okolic dróg rodnych lub odbytu.

Dodatkowo ciepła woda będzie sprzyjała oddawaniu moczu. Lekarze zalecają również, aby przez pobraniem próbki moczu wsunąć do pochwy tampon lub osłonić ją jałowym gazikiem. Dzięki temu do pojemnika z próbka moczu nie dostanie się wydzielina z pochwy, która może dać błędny wynik.

Ważne jest również, aby pobierać mocz ze środkowego strumienia. Oznacza to po prostu, że podstawiamy pojemniczek po kilku chwilach od rozpoczęcia oddawania moczu, a zabieramy go zanim skończymy. Strumień ten jest najsilniejszy i nie obmywa okolicznych tkanek, gdzie mogą pozostawać bakterie.

Może się zdarzyć, że przez toczącą się infekcję nie możemy nic z siebie wycisnąć. W takim przypadku starajmy się chociaż o kilka kropel. Obecnie do badania potrzeba niewielkich ilości moczu, w przeciwieństwie do lat poprzednich, kiedy do badania potrzeba było pół słoika.

Co ważne, nie zawsze obecność bakterii w moczu jest oznaką choroby. Pewna ich liczba jest stanem naturalnym i fizjologicznym. W takiej sytuacji, w wyniku badania odczytujemy, że stwierdzono bakteriurię nieznamienną. Jest to oznaka naturalnego stanu organizmu.

Jeżeli podejrzewamy u siebie kłopoty z pęcherzem, bez wahania powinniśmy wykonać analizę moczu. Ogólne badanie moczu, gdy nie odczuwamy żadnych objawów, powinniśmy wykonywać raz lub dwa razy do roku.

5. Zapalenie pęcherza moczowego - ciąża

Zapalenie pęcherza w ciąży może się okazać niebezpieczne dla nienarodzonego dziecka. Niestety zapalenie pęcherza w ciąży zdarza się wyjątkowo często, ponieważ kobieta jest wtedy bardzo podatna na infekcje.

W czasie zapalenia w ciąży najbardziej dokuczliwy jest ból pęcherza. Kobieta przy każdym oddawaniu moczu czuje przenikliwy, kujący ból pęcherza, który na dodatek powinna łagodzić najlepiej domowymi sposobami na zapalenie pęcherza.

U kobiet ciężarnych każdy przypadek zapalenia pęcherza moczowego leczy się antybiotykiem. Leczeniem tym objęty jest również bakteriomocz, przebiegający bezobjawowo.

Antybiotyk podawany ciężarnej musi być oczywiście bezpieczny dla kobiety i dziecka. Najczęściej jest to amoksycylina. Antybiotykoterapia jest konieczna, ponieważ niewyleczona infekcja pęcherza moczowego, może doprowadzić do groźnych powikłań, zarówno matki jak i dziecka, takich jak sepsa.

Ciężarna powinna przyjmować antybiotyk przez 7 do 10 dni, po czym wykonać badania, które potwierdzą skuteczność leczenia.

6. Zapalenie dróg moczowych u dzieci

Zapalenie dróg moczowych u dzieci jest schorzeniem dość powszechnym. U najmłodszych dzieci dość trudno je rozpoznać, głównie u niemowląt i małych dzieci, u których zakażenie to daje niestandardowe objawy.

Jeśli w porę nie wdrożymy odpowiedniego leczenia, może dojść do groźnych powikłań zdrowotnych. Dodatkowo, u tak małych dzieci, dość ciężko jest wykonać badanie moczu, z uwagi na ich ruchliwość i oddawanie moczu w różnych porach.

6.1. Przyczyny zapalenia dróg moczowych u dzieci

W dzieci najczęstszą (80-90% przypadków), przyczyną zakażenia dróg moczowych u dzieci jest bakteria Escherichia coli. Wśród innych patogenów, wywołujących infekcje dróg moczowych mogą się znaleźć:

Przyczyną zakażenia mogą być również grzyby i wirusy.

Wśród czynników sprzyjających infekcjom dróg moczowych wyróżniamy:

  • wcześniej przebyte zakażenia układu moczowego,
  • wada wrodzona układu moczowego (w tym odpływ pęcherzowo-moczowy)
  • przebyte wcześniej zakażenie układu moczowego,
  • zrośnięcie warg sromowych,
  • stulejka,
  • pieluszkowe zapalenie skóry,
  • dodatni wywiad rodzinny w kierunku infekcji pęcherza moczowego (rodzeństwo, rodzice),
  • cewnikowanie pęcherza,
  • nietrzymanie stolca, zaparcia,
  • nietrzymanie moczu,
  • nieprawidłowe wyniki badań USG.

6.2. Objawy zapalenia dróg moczowych u dzieci

Objawy zakażenia dróg moczowych u dzieci są zależne od wieku. U niemowląt do 1 roku życia, będą to:

  • niepokój i płacz,
  • gorączka,
  • wymioty,
  • brak apetytu,
  • niepokój i płacz,
  • zmiana barwy, zapachu i przejrzystości moczu,
  • nadmierna senność,
  • brak przyrostu masy ciała.

Czasem u niemowląt jedynym objawem zapalenia układu moczowego będzie stan podgorączkowy lub gorączka. Gdy termometr wskaże wysoką temperaturę, a dziecko nie ma objawów przeziębienia, można podejrzewać zapalenie układu moczowego.

U dzieci powyżej 2 roku życia pojawiają się również ww. objawy, a dodatkowo bóle brzucha i okolicy lędźwiowej oraz objawy dyzuryczne, takie jak:

  • ból i pieczenie podczas oddawania moczu,
  • szczypanie,
  • świąd,
  • kłucie podczas oddawania moczu,
  • częstomocz,
  • uczucie parcia na mocz.

6.3. Zapalenie dróg moczowych u dzieci - diagnostyka

Aby przeprowadzić diagnostykę pod kątem tego schorzenia, lekarz przeprowadza wywiad od rodziców, po czym przechodzi do badania przedmiotowego.

Szczególnie zwraca uwagę na zewnętrzne narządy moczowo-płciowe i ich nieprawidłowości, stan krocza, wyczuwalne palpacyjnie nerki, pęcherz moczowy, czy ból brzucha podczas naciskania go palcami.

Wykonuje się również badanie krwi dziecka, jednak najbardziej miarodajnym badaniem będzie badanie mikrobiologiczne moczu. Próbka moczu powinna być pobrana przed wdrożeniem leczenia, ponieważ nawet jedna dawka antybiotyku może zafałszować wynik.

We wszystkich przypadkach dodatni wynik posiewu wymaga odniesienia do wyniku ogólnego badania moczu.

Możliwe jest wykonanie szybkiego testu paskowego, ułatwiającego rozpoznanie, jednak nie zwalnia on od wykonania posiewu moczu.

6.4. Zapalenie dróg moczowych u dzieci - leczenie

Leczenie, podobnie jak w przypadku osób dorosłych, prowadzone jest poprzez środki farmakologiczne lub chemioterapeutyczne. Trwa zwykle od 7-14 dni.

Dzieci do 3 miesiąca wymagają hospitalizacji, ponieważ zagrożone są uogólnieniem infekcji. Drugim powodem hospitalizacji najmłodszych jest trudność w podawaniu leków doustnych.

Należy bezwzględnie pamiętać, aby podawać dziecku antybiotyk zgodnie z zaleceniami lekarza, nawet gdy nastąpiła poprawa. Ustąpienie objawów przed zakończeniem kuracji nie jest oznaką leczenia, tylko panowania nad bakteriami.

Każdą kurację należy doprowadzić do końca, bo niedoleczone zakażenie może nawracać.

6.5. Zapalenie dróg moczowych u dzieci - zapobieganie

Aby wyraźnie zmniejszyć ryzyko wystąpienia infekcji układu moczowego, powinniśmy:

  • zmieniać dziecku pieluszki co najmniej 6 razy na dzień i od razu, gdy zrobi kupkę - w mokrych pieluszkach są idealne warunki do rozwoju bakterii,
  • zmieniając pieluszki, powinniśmy dokładnie umyć krocze dziecka, najlepiej ciepłą wodą,
  • kupować jednorazowe pieluszki, których powłoka zewnętrzna jest jak najmniej ceratowa. Im więcej plastiku, tym mniej przepuszcza powietrze i sprzyja rozmnażaniu zarazków,
  • walczyć z zaparciami u dziecka, gdyż sprzyjają infekcjom układu moczowego.

7. Zapalenie pęcherza moczowego - menopauza

U kobiet w okresie menopauzy i po nim częściej niż w innych grupach wiekowych borykają się z infekcjami pęcherza moczowego. Wynika to ze zmniejszonej liczby estrogenów, przez co błony śluzowe miejsc intymnych są mniej nawilżone.

W tym przypadku korzystne może się okazać stosowanie estrogenów dopochwowo, które przywracają prawidłową florę bakteryjną. Dzięki temu rozwój bakterii wywołujących zakażenie zostaje zahamowany.

8. Zapalenie pęcherza moczowego - domowe sposoby

Zapalenie pęcherza moczowego to bardzo często spotykane schorzenie. Powinniśmy reagować jak tylko poczujemy nie przyjemne objawy. Dzięki szybkiej reakcji zapobiegniemy rozprzestrzenianiu się infekcji.

  • wypijaj co najmniej 3 litry płynów dziennie, aby wypłukać bakterie z moczu. Najlepsza do tego będzie niegazowana woda mineralna, do której możemy dodać sok z cytryny; sok z granatu, z czarnej porzeczki, żurawiny amerykańskiej lub jeżyny (mają w swoim składzie witaminę C, która hamuje rozmnażanie się bakterii,
  • staraj się ograniczyć picie kawy, alkoholu i czarnej herbaty - płyny te działają drażniąco na pęcherz,
  • pij herbatki ziołowe - gotowe napary (np. Nefrobonisan lub Urosan fix), lub napary z mniszka, bratka lub pokrzywy,
  • możesz zakupić leki za zapalenie pęcherza, dostępne bez recepty (np. Urosal, Urosept),
  • wygrzewaj się - najlepiej poleżeć pod kołdrą, a do dolnej części pleców i podbrzusza przyłóż termofor lub poduszkę elektryczną. Rozgrzanie tych miejsc poprawi ukrwienie błon śluzowych, co przyspiesza proces leczenia,
  • ogranicz seks - stosunki w czasie zakażenia pęcherza moczowego wydłużają okres leczenia. Mogą być ponad to nieprzyjemne, bo możesz odczuwać ból. Warto namówić partnera do wykonania badania moczy i nasienia (najlepiej z posiewami), zwłaszcza jeżeli cierpimy na nawracające infekcje,
  • rób nasiadówki - do gorącej wody wlewamy napar z krwawnika, liści szałwi, ziela nawłoci i rumianku - każdego zioła weź po łyżeczce, po czym zalej je litrem wrzątku i zaparzaj od przykryciem przez około 15 minut. Usiądź w tej wodzie na 15 minut. Do nasiadówek można również zastosować gotowe mieszanki, do kupienia w aptece, np. Vagosan lub Vagolavit.

W zapaleniu pęcherza leczenie obejmuje też dokładniejsze przestrzeganie zasady higieny w toalecie. Także po stosunku należy pamiętać o dokładnym umyciu newralgicznych miejsc.

9. Zapalenie pęcherza moczowego a alkohol

Zakażenie pęcherza moczowego jest dość często w pierwszej kolejności leczone tabletkami z furaginą. Jest to substancja, która niszczy bakterie w moczu. Warto jest wiedzieć, że gdy połączymy furaginę z alkoholem, może to zaburzyć metabolizowanie alkoholu.

W takiej sytuacji będzie się w naszym organizmie kumulować, wywołując m.in. wymioty, bóle brzucha i nudności, oraz osłabienie, kołatanie serca, uczucie gorąca, czy zaczerwienienie twarzy. Innymi słowy, jeśli bierzemy leki z furaginą, powinniśmy na ten czas zrezygnować z alkoholu.

10. Zapalenie pęcherza moczowego - zapobieganie

Bardzo ważne jest zapobieganie zakażeniom układu moczowego szczególnie wśród kobiet, dla których problem jest nawracający. Pomocne może w tym być wprowadzenie kilku zasad do życia codziennego, m.in.:

  • wypijanie co najmniej 1.5 litra płynów na dobę, oraz szklanki wody lub innego napoju przez stosunkiem płciowym - płyny wypłukują pęcherz i cewkę moczową, nie dopuszczając do rozwoju bakterii i patogenów,
  • nie wstrzymywanie moczu - nie powinniśmy odwlekać tej czynności, ponieważ bakterie, które się w nim znajdują, mają doskonałe warunki do rozwoju,
  • po stosunku seksualnym zawsze powinniśmy oddać mocz,
  • powinniśmy myć codziennie narządy płciowe (w kierunku od przodu do tyłu), a także zawsze przed stosunkiem płciowym,
  • podczas podcierania powinniśmy zawsze pamiętać, aby robić to od przodu do tyłu, dzięki czemu nie przeniesiemy bakterii z okolicy odbytu w pobliże cewki moczowej,
  • powinniśmy używać specjalnych płynów do higieny intymnej,
  • jeśli stosujemy środki plemnikobójcze, powinniśmy rozważyć inną metodę antykoncepcji, oczywiście w porozumieniu z lekarzem,
  • jeśli korzystamy z publicznych toalet, powinniśmy mieć ze sobą jednorazowe podkładki higieniczne,
  • w przypadku borykania się z suchością pochwy, powinniśmy używać żeli lub pianek nawilżających miejsca intymne - nie podrażniając śluzówki, zmniejszamy ryzyko infekcji,
  • dobrze jest pić codziennie sok z żurawin (nawet 1 lit?), sok ten hamuje przyleganie bakterii do błony śluzowej dróg moczowych, na rynki można dostać też tabletki z wyciągiem z owoców żurawiny.
Następny artykuł: Zapalenie nerek

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Ważne tematy