Badanie gospodarki żelazem
W organizmie dorosłego człowieka znajduje się około 3-4 gramów żelaza. Większość tej puli wchodzi w skład hemoglobiny, czyli znajdującego się w krwinkach czerwonych białka, odpowiedzialnego głównie za przenoszenie tlenu. Zapasy żelaza w ustroju gromadzone są przede wszystkim w postaci ferrytyny w wątrobie, śledzionie, szpiku kostnym i mięśniach. Żelazo, które jest dostarczane organizmowi w zbilansowanej diecie, powinno pokrywać straty tego pierwiastka, które są szczególnie duże u miesiączkujących i ciężarnych kobiet – stąd w tych grupach najczęściej dochodzi do niedoborów żelaza.
Niedobór żelaza w organizmie i stężenie żelaza w surowicy
Badania gospodarki żelazem wykonywane są najczęściej w sytuacji, gdy zachodzi podejrzenie niedoborów tego pierwiastka w ustroju, gdy na podstawie morfologii stwierdzone zostanie obniżone stężenie hemoglobiny we krwi (niedokrwistość) i zmniejszenie średniej objętości czerwonej krwinki (MCV), a także - gdy pojawią się objawy, takie jak suchość skóry, zajady, problemy z włosami i paznokciami.
Przyczyną niedoboru żelaza jest przede wszystkim nadmierna utrata krwi (obfite miesiączki u kobiet, krwawienia z przewodu pokarmowego w nowotworach i in.). Może ona także wynikać z zaburzeń wchłaniania (w chorobach jelit czy po operacji usunięcia żołądka), jak również z niedostatecznej podaży żelaza w diecie.
Stężenie żelaza we krwi oznaczane jest zwykle na wydruku badania jako „Fe”. Prawidłowe wartości tego parametru wynoszą 60–180 µg/dl (w jednostkach międzynarodowych jest to 11-33 µmol/l). Obniżone stężenie żelaza we krwi występuje w:
- niedoborach tego pierwiastka w ustroju;
- przewlekłych chorobach zapalnych;
- przewlekłych zakażeniach;
- nowotworach.
Stężenie żelaza we krwi obniża się dopiero wtedy, gdy niedobory są znaczne (najpierw zmniejszają się zapasy tego pierwiastka znajdujące się w wątrobie lub mięśniach). Dlatego też, na podstawie samego tylko prawidłowego stężenia żelaza we krwi, nie można powiedzieć, że w organizmie jest go wystarczająco dużo.
Ferrytyna i transferyna
Stężenie ferrytyny (czyli głównego białka magazynującego żelazo) we krwi bardzo dokładnie informuje o zasobach żelaza w ustroju. Prawidłowe wartości tego parametru wynoszą dla kobiet: 10-200 µg/l, dla mężczyzn: 15-400 µg/l.
Obniżenie stężenia ferrytyny świadczy o niedoborze żelaza w organizmie (uwaga: jeśli u danej osoby podczas wykonywania badania współistnieje infekcja, ostra faza reakcji alergicznej itp., wyniki oznaczenia ferrytyny są niemiarodajne). Zwiększone jej stężenie współistniejące z niedokrwistościami w chorobach przewlekłych, świadczyć może również o toczącym się w organizmie procesie zapalnym.
Transferyna jest białkiem transportującym, „przenośnikiem” żelaza we krwi. W ocenie gospodarki żelazowej organizmu wykorzystuje się najczęściej informację dotyczącą części transferyny, która jest zaangażowana w przenoszenie żelaza (tzw. saturację transferyny – TfS). Pozwala ona pośrednio ocenić ilość tego pierwiastka we krwi.
Wartości prawidłowe TfS wynoszą 15–45%, niższe świadczą o niedoborze żelaza, występują też w chorobach przewlekłych, natomiast wyższe o nadmiarze tego pierwiastka w organizmie.
TIBC, czyli całkowita zdolność wiązania żelaza, jest także parametrem służącym diagnostyce stanów niedoborowych. O niedoborze żelaza świadczy wzrost wartości tego parametru powyżej górnej granicy normy. Wartości prawidłowe dla kobiet wynoszą 10-200 µg/l, dla mężczyzn 15-400 µg/l.
Do oceny gospodarki żelazowej używanych jest jeszcze kilka innych, mniej popularnych wskaźników. Wykorzystywane są one stosunkowo rzadko, zwykle w przypadkach, gdy ustalenie diagnozy jest trudne lub wyniki leczenia są niesatysfakcjonujące.
Artykuły Badanie gospodarki żelazem
Ferrytyna to rodzaj białka obecnego we wszystkich komórkach organizmu - w szpiku kostnym, mięśniach, śledzionie, ale przede wszystkim w wątrobie. Białko to pełni bardzo ważną rolę w organizmie - ...
TIBC to inaczej całkowita zdolność surowicy do wiązania żelaza. Inna jego nazwa to całkowite wysycenie żelazem. Jest to norma poziomu transferyny, czyli białka nośnikowego żelaza w ustroju (w ...
Żelazo we krwi jest ważnym parametrem w diagnozie różnych chorób. Pomiar stężenia tego mikroelementu pozwala na zdiagnozowanie choroby, jaką jest wrodzona hemochromatoza. Badanie stężenia żelaza ...
Zaburzenia czynności nerek mają swoje odzwierciedlenie w wynikach badań laboratoryjnych – badań moczu , ale także analiz krwi . Choroby nerek wiążą się nie tylko z upośledzonym wydalaniem wody i ...
Glukagon jest polipeptydowym hormonem powstającym przy udziale komórek alfa wysp trzustkowych Langerhansa. Hormon ten (wraz z insuliną ) pełni bardzo ważną funkcję w regulacji gospodarki ...
BNP i NT-proBNP to peptydy natriuretyczne, które uczestniczą w regulacji gospodarki wodno-sodowej i utrzymaniu homeostazy układu sercowo-naczyniowego. Peptydy natriuretyczne stanowią przeciwwagę ...
Hemoglobina (Hb, HGB) jest to białko , które zawierają krwinki czerwone, odpowiadające za przenoszenie tlenu do tkanek. Badanie hemoglobiny wykonywane jest podczas badania krwi , jakim jest ...
Parathormon (PTH) jest hormonem produkowanym przed gruczoły przytarczyczne. Chemicznie to linijny polipeptyd zbudowany z 84 aminokwasów. W organizmie może być magazynowany tylko w niewielkich ...
Cholesterol całkowity oznacza się podczas badania biochemicznego krwi. Jego nadmiar utożsamiany jest zazwyczaj z nadwagą, spożywaniem tłustych potraw oraz z ryzykiem zawału serca i udaru . Warto ...
Żelazo jest niezwykle ważnym składnikiem w naszym organizmie. Jednak szczególną uwagę na prawidłowy poziom tego pierwiastka powinny zwrócić kobiety w ciąży lub planujące dziecko. Aby maleństwo ...
Produkty bogate w żelazo to podstawa żywieniowa kobiety, która jest w ciąży. Kobiety w tym szczególnym czasie powinny regularnie wykonywać badanie morfologiczne krwi na obecność żelaza. Jeśli ...
Zespół niespokojnych nóg (łac. asthenia crurum paraesthetica) określa się inaczej jako zespół Wittmaacka-Ekboma albo syndrom RLS (ang. restless legs syndrome). RLS należy do zaburzeń ...
Osteokalcyna to białko odpowiedzialne za tworzenie kości i ich mineralizację. Badanie poziomu osteokalcyny stosowane jest w rozpoznanie osteoporozy, nowotworów kości i innych chorób kości.
MCHC (ang. mean corpuscular hemoglobin concentration) to średnie stężenie hemoglobiny w krwinkach czerwonych . MCHC stanowi jeden z trzech (obok średniej masy hemoglobiny w krwince czerwonej i ...
Trichurioza, z łac. trichuriosis, należy do chorób pasożytniczych układu pokarmowego. Trichurioza to inaczej trychocefaloza albo włosogłówczyca. Ta choroba spowodowana jest zarażeniem włosogłówką ...
Udar mózgu jest najpoważniejszą chorobą naczyniową mózgu oraz jednym z największych problemów w medycynie. Na całym świecie stanowi on trzecią w kolejności przyczynę zgonów i główny powód ...
Nudności i wymioty to nieprzyjemne dolegliwości znane każdemu. Nudności to nieprzyjemne, bolesne uczucie potrzeby zwymiotowania. Te objawy mogą towarzyszyć różnym chorobom. U dzieci są to infekcje ...
Badanie na osmolalność krwi ma na celu zidentyfikowanie stopnia zagęszczenia krwi. Badanie to pozwala ocenić poziom nawodnienia organizmu, kiedy u badanego występują objawy hiponatremii (niedoboru ...
Problem niepłodności to, niestety, coraz powszechniejsze zjawisko. Jeśli po ponad roku usilnych starań o dziecko kobieta nie zachodzi w ciążę, można mówić o niepłodności. Przyczyny mogą leżeć ...
Aldosteron to hormon należący do grupy mineralokortykosteroidów produkowanych przez korę nadnerczy. Jego najważniejszą funkcją jest regulacja gospodarki wodno-elektrolitowej organizmu. Prowadzi on ...
Zdjęcia
Konsultanci działu Zdrowie
farmaceutka, uczestniczka wielu konferencji poświęconych farmakologii.
lekarz, autor wielu publikacji dla lekarzy i pacjentów z zakresu
lekarz w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w Mińsku
