Okulistyka

Weryfikacja merytoryczna:

Mgr Marta Bednarska - absolwentka Wydziału Farmaceutycznego z Oddziałem Analityki Medycznej Uniwersytetu Medycznego w Lublinie.

Okulistyka jest działem medycyny zajmującym się badaniem, wykrywaniem oraz leczeniem chorób oczu. Najnowsze metody operacyjne w okulistyce pozwalają na korektę wielu uciążliwych wad. Laserowa korekta wzroku umożliwia przywrócenie ostrości widzenia zarówno u krótko-, jak i dalekowidzów. Choroby oczu mogą mieć charakter wrodzony (ślepota barw), mogą być także wywołane przez czynniki środowiskowe (zwichnięcie soczewki), zmiany w oku związane z wiekiem (starczowzroczność), infekcje (ropowica oczodołu), zmiany nowotworowe czy inne choroby (zapalenie twardówki). Choroby i wady wzroku oraz choroby powiek przy odpowiednio wczesnym wykryciu i leczeniu są w większości uleczalne lub możliwe do korekcji.

Spis treści

Choroby oczu

Choroby oczu (prezentacja edukacyjna)

Nie przeocz objawów Z ostatnich badań przeprowadzonych na 1000... »

Jedne z najczęstszych chorób oczu to zaburzenia dotyczące spojówek. Niegroźnym dla zdrowia, choć mało estetycznym problemem jest wylew podspojówkowy. Jest on wywołany nieszczelnością naczyń krwionośnych, a objawia się czerwoną plamką widoczną na gałce ocznej. Nie pojawiają się zaburzenia widzenia ani ból. Aby przyspieszyć regenerację, należy zażywać wapń i leki wzmacniające naczynia krwionośne.

Kolejną częstą chorobą oczu jest zapalenie spojówek, wywołujące pieczenie, swędzenie, zaczerwienienie oczu, uczucie piasku pod powiekami, łzawienie, a w niektórych przypadkach wydzielanie ropy. Ma ono różne rodzaje oraz podłoża:

wirusowe zapalenie spojówek,
bakteryjne zapalenie spojówek,
grzybicze zapalenie spojówek,
alergiczne zapalenie spojówek.

Schorzenie dotykające wydzielania łez to zespół suchego oka. Jest to zaburzenie zmniejszające ilość wydzielanych łez, co powoduje, że oko jest podrażnione i zaczerwienione. Objawy pogłębiają się, kiedy oczy narażone są na działanie klimatyzacji, kurzu czy substancji, takich jak dym papierosowy.

Jaskra jest chorobą oczu wywołującą wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego i co za tym idzie, uszkadzającą nerw wzrokowy. Jaskra może stopniowo ograniczać zakres widzenia, może też pojawić się w postaci nagłego ataku wywołanego zamknięciem kąta przesączania.

Zaćma, czyli innymi słowy zmętnienie soczewki, to choroba, która może być wrodzona, jak i nabyta (zwykle w podeszłym wieku lub w wyniku urazu). W przypadku zaćmy widziany obraz staje się rozmyty, przy czym żadne soczewki nie są w stanie tego naprawić. Zarówno zaćma, jak i jaskra mogą doprowadzić do ślepoty. Inne choroby oczu to m.in. zez, oczopląs, ślepota barw.

Wady wzroku i choroby powiek

Wady wzroku to problemy okulistyczne spowodowane skupianiem odbieranego przez oko światła poza odpowiednim punktem na siatkówce. Wywołuje to zaburzenia ostrości widzenia z bliży lub z dali, a także inne problemy z widzeniem. Wady wzroku oznaczają, że obraz odbierany przez oko jest skupiany:

przed siatkówką – jest to krótkowzroczność, powodująca zaburzenia widzenia z daleka,
za siatkówką – jest to dalekowzroczność, powodująca zaburzenia widzenia z bliska,
w dwóch różnych miejscach na siatkówce – jest to astygmatyzm, powodujący zaburzenia widzenia przestrzennego, widzenie linii prostych jako krzywe oraz problemy z oceną, czy dany kąt jest prosty, czy nie.

Choroby powiek są stosunkowo rzadkie. Jednak wszelkie nieprawidłowości odbijają się także na jakości widzenia. Jedną z częstszych chorób powiek jest wywołany zakażeniem bakteryjnym jęczmyk (znany jako jęczmień). Wywołuje on objawy, takie jak swędzenie, ból, łzawienie, opuchlizna. Podobną chorobą powiek, o przewlekłym przebiegu, jest gradówka. Zmiany zapalne mogą być także wywołane zapaleniem brzegów powiek.

Inną grupą chorób powiek są infekcje. Zalicza się do nich:

opryszczkę powiek,
półpaśca powieki,
ospicę.

Na powiekach mogą pojawiać się także tak zwane kępki żółte (wywołane zaburzeniami gospodarki lipidowej organizmu), ropnie i nowotwory.

Wady wzroku

Wada wzroku jaką jest astygmatyzm jest znacznie trudniejsza do skorygowania niż inne okulistyczne przypadłości.<br />
<br />
O pojawieniu się takiej nieprawidłowości świadczy zmieniony kształt rogówki, który jest w tym przypadku bardziej elipsoidalny (u zdrowej osoby jest on idealnie kulisty). Takie zjawisko powoduje, że obraz rzutowany na siatkówkę nie będzie rzutowany równomiernie i w niektórych kierunkach będzie on rozmyty. Do tego astygmatyk będzie np. widział obraz nieostro w pewnych obszarach pola widzenia.<br />
<br />
Choroba taka najczęściej dotyka osoby z nadwzrocznością lub krótkowzrocznością. Jeśli zaś chodzi o metody korygowania takiej nieprawidłowości widzenia to używa się specjalnych szkieł korygujących lub soczewek kontaktowych, tzw. cylindrycznych. Może jednak zdarzyć się taka sytuacja, że pacjent po otrzymaniu takich okularów będzie miał wrażenie, że są one dla niego zbyt mocne. Co zrobić w takiej sytuacji? Czy warto je wymienić?<br />
<br />
Na postawione wyżej pytanie postara się odpowiedzieć nasz ekspert - dr Anna Otto, okulista.

Szkła do okularów

Szkła do okularów wykonane są z różnym materiałów oraz różne mają kształty. Wszystko zależy od tego, jaka jest wada wzroku oraz w jakim celu będę one używane.

Zwyrodnienie plamki żółtej

Test Amslera

Test Amslera stosuje się w okulistyce dla sprawdzenia widzenia w obrębie dołka środkowego siatkówki. Test ten opracował i wprowadził szwajcarski oftalmolog – Marc Amsler. Za pomocą testu Amslera ...

Artykuły Okulistyka

Witrektomia mechaniczna

Witrektomia mechaniczna polega na usunięciu ciała szklistego z wnętrza gałki ocznej. Witrektomię stosuje się przede wszystkim w celu stabilizacji i poprawy funkcji siatkówki. Ponadto wykonuje się ...

Jak dobrać soczewki?

Jak dobrać soczewki kontaktowe? To częste pytanie, które zadają sobie osoby chcące zamienić okulary na soczewki. Duża część osób nosząca soczewki ma zwiększoną samoocenę i lepsze samopoczucie na ...

Alternatywą dla okularów są soczewki. Jeśli chodzi o wybór tych najwłaściwszych należy poradzić się okulisty. Można je podzielić na 3 główne typy.<br />
<br />
Soczewki lecznicze (terapeutyczne) – są nośnikami leków lub pełnią rolę opatrunków np. przy urazach rogówki. Do korekcji wzroku służą soczewki twarde.<br />
<br />
Soczewki korekcyjne – są środkiem stosowanym do redukcji wad wzroku, zarówno tych wrodzonych jak i nabytych. Można je wybrać w zależności od czasu. Dostępne na rynku są więc te jednodniowe, tygodniowe, dwutygodniowe, miesięczne, trzymiesięczne lub nawet roczne. Mało tego, pojawiają się także coraz częściej soczewki przystosowane do ciągłego noszenia. W grupie tej można także wyróżnić kilka podtypów. Są więc soczewki sferyczne do korekcji dalekowzroczności lub krótkowzroczności, toryczne pomocne przy korekcji astygmatyzmu oraz progresywne do naprawy wady presbiopii (starowzroczności).<br />
<br />
Soczewki kosmetyczne – służą do zmiany koloru tęczówki oka lub kamuflażu zaćmy czy korekcji wielkości źrenicy.<br />
<br />
Na filmie można zobaczyć jak należy korzystać z soczewek.

Usunięcie zaćmy

Usunięcie zaćmy (katarakty), czyli choroby oczu objawiającej się zmętnioną soczewką, ma charakter operacyjny. Skuteczne leczenie zaćmy jest ważne, ponieważ choroba może doprowadzić do całkowitej ...

Chirurg w prawej dłoni trzyma urządzenie rozdrabniające soczewkę przy użyciu ultradźwięków.

Terapia rozerwania siatkówki (diatermia, krioterapia, fotokoagulacja)

W wyniku cukrzycy , operacji zaćmy , urazu, stanu zapalnego lub ze względu na podeszły wiek, siatkówka może odkleić się od ciała szklistego. Niekiedy, jeśli siatkówka jest mocniej połączona z ...

Urządzenie wykorzystujące dwutlenek węgla.

Terapia odklejania siatkówki

Odwarstwienie siatkówki jest to oddzielenie siatkówki od naczyniówki. Zwykle związane jest to z uszkodzeniem - otworem w siatkówce, który pozwala ciału szklistemu (płynowi wypełniającemu gałkę ...

Odklejenie się siatkówki jest bardzo poważnym schorzeniem, którego pod żadnym pozorem nie można bagatelizować. Jeśli w porę nie podejmie się leczenia taka dolegliwość może spowodować całkowitą utratę widzenia lub nieodwracalne osłabienie ostrości postrzeganego obrazu.<br />
<br />
Takiemu stanowi sprzyja kilka czynników. Wśród najpopularniejszych wymienia się : krótkowzroczność, podeszły wiek, cukrzycę, przebyte w przeszłości odwarstwienie siatkówki lub obecność tego schorzenia w rodzinie, zapalenie siatkówki, schorzenia naczyń, przebytą operacja oka czy też guzy gałki ocznej.<br />
Jeśli chodzi o objawy to pierwszym symptomem pojawienia się choroby są błyski świetlne w oku (iskierki) lub ruchome punkty w polu widzenia (muszki). Rezultatem takiego stanu jest ubytek części pola widzenia, falowanie obrazu czy osłabienie ostrości wzroku. Konsekwencją takich dolegliwości jest nawet całkowita utarta wzroku, dlatego dlatego należy jak najszybciej wdrożyć odpowiednie leczenie.<br />
<br />
O możliwościach terapeutycznych powie profesor Jerzy Szaflik, okulista.

Tatuaż rogówki

Tatuaż rogówki to zabieg polegający na tatuowaniu rogówki ludzkiego oka. Tatuaż na oku wykonuje się w celu poprawy wyglądu i wzroku. Dostępnych jest wiele metod tatuowania. Barwienie rogówki ...

Refrakcyjna operacja laserowa oczu

Refrakcyjna operacja laserowa oczu to inaczej LASIK (Laser-Assisted in situ Keratomileusis). Umożliwia ona usunięcie wady wzroku i odstawienie okularów korekcyjnych czy szkieł kontaktowych. ...

Operacja metodą LASIK może leczyć astygmatyzm, krótkowzroczność i dalekowzroczność.

Wziernikowanie oka

Wziernikowanie oka nazywane bywa oftalmoskopią lub fundoskopią. Wykonuje się je za pomocą specjalnego narzędzia - oftalmoskopu. Badanie dna oka pozwala na zdiagnozowanie wielu schorzeń ...

Cyklofotokoagulacja

Cyklofotokoagulacja to rodzaj laserowej operacji stosowanej w terapii jaskry . Zabieg cyklofotokoagulacji wykonywany jest w warunkach szpitalnych, w celu zniesienia bólu oraz obniżenia ciśnienia ...

Badanie ciśnienia ocznego

Badanie ciśnienia ocznego, czyli tonometria, polega na pomiarze ciśnienia wewnątrzgałkowego. Prawidłowe wykonanie zależy od równowagi pomiędzy produkcją cieczy wodnistej, a jej odpływem z gałki ...

Na zdjęciu widoczny przyrząd do badania ciśnienia oka.

Perymetria

Perymetria, czyli inaczej badanie pola widzenia , to badanie okulistyczne sprawdzające zasięg pola widzenia, czyli obszaru, który jesteśmy w stanie zobaczyć nieruchomym okiem. Są dwie ...

Kampimetria (rzutowanie na powierzchnię płaską).

Aspiracja zaćmy

Aspiracja zaćmy to jeden z elementów operacji usunięcia zaćmy za pomocą ultradźwiękowej fakoemulsyfikacji. Zabieg ultradźwiękowej fakoemulsyfikacji zaćmy przeprowadza się w znieczuleniu miejscowym ...

Szkła do okularów

Szkła do okularów wykonane są z różnym materiałów oraz różne mają kształty. Wszystko zależy od tego, jaka jest wada wzroku oraz w jakim celu będę one używane.

Korekcja laserowa wad wzroku

Zadaniem chirurgii wad wzroku jest zapewnienie takiego stanu wzroku, by pacjent mógł obyć się bez okularów i soczewek kontaktowych. Laserowa korekcja wad wzroku jest uznawana za najbezpieczniejszą ...

<p>
Noszenie okularów lub soczewek może być uciążliwe. Dlatego też nie dziwi fakt, iż wiele osób decyduje się na laserowa korekcję wzroku.<br />
<br />
Jeśli chodzi i metody wykonywania tego zabiegu to najczęściej wymienia się:<br />
<br />
Lasik – inaczej mówiąc jest to laser w miejscu keratomilozy, który pomaga odzyskać ostrość widzenia. Ta technika korekcji wzroku stosuje się w przypadku krótkowzroczności do -13,0 dioptrii, nadwzroczności do +4,0 dioptrii oraz astygmatyzmu do 6,0 dioptrii.<br />
PRK – to metoda stosowana w celu poprawy wzroku w przypadku krótkowzroczności od -1,0 do -8,0 dioptrii, niewielkiego stopnia nadwzroczności oraz astygmatyzmu do 2,5 dioptrii. Inna nazwa tego zabiegu to  fotokeratektomia refrakcyjna.<br />
Lasek – jest modyfikacją powyższej metody. To laser w miejscu keratomilozy nabłonkowej.<br />
<br />
W czasie wymienionych zabiegów laser działa na głębsze warstwy rogówki modelując jej kształt i zmieniając jej moc optyczną. Procesowi gojenia się pomaga założenie opatrunkowej soczewki kontaktowej. Taki zabieg zmniejsza dolegliwości bólowe.<br />
<br />
O wskazaniach i przeciwwskazaniach mówi prof. dr hab. Jerzy Szaflik, okulista.<br />
 </p>

Higiena oka

Higiena oczu powinna być stosowana na co dzień. Dbanie o narząd wzroku jest niezwykle ważne, gdyż na co dzień oko narażone jest na wiele czynników ze środowiska zewnętrznego, a to w konsekwencji ...

Przed zakażeniem chroni nas film łzowy. Jest on warstwą ochronną powierzchni oka zabezpieczającą przed drażniącym działaniem brudu, kurzu i innych cząsteczek unoszących się w powietrzu. Do tego wykazuje właściwości bakteriostatyczne. Jakie są inne jego funkcje?<br />
<br />
Do wyżej wymienionych należy dodać także fakt, iż film łzowy tworzy środowisko potrzebne dla prawidłowego rozwoju komórek nabłonka. Zapewnia zatem komfort oka oczyszczają powierzchnię rogówki i spojówki, a także dbając o to, aby zwilżać powieki. Do tego ta warstwa ochronna pełni także funkcję optyczną. Kształtuje oraz zachowuje ona bowiem gładką powierzchnię rogówki w celu zapewnienia wyraźnego widzenia<br />
<br />
Dolegliwość jaką jest zespół suchego oka pojawia się wtedy, gdy zachodzi niedostateczne wydzielanie łez lub nadmierne parowanie filmu łzowego. Rezultatem takiego zjawiska jest to, że w takiej sytuacji dochodzi do złuszczania się nabłonka gałki ocznej, co upośledza jego ochronną funkcję w obrębie rogówki i spojówek. Słowem oko jest narażone na rozwój zakażeń i atak zanieczyszczeń.<br />
<br />
Co robić w takiej sytuacji? Radzi dr Anna Otto, okulista.

Kiedy do okulisty?

Nikogo chyba nie trzeba przekonywać, jak bardzo ważnym narządem są oczy i jak negatywnie wpływa na życie ich nieprawidłowe funkcjonowanie. Jeśli zauważymy u siebie zaburzenia ostrości wzroku lub ...

Zaćma jest chorobą, która bardzo często utożsamiana jest ze schorzeniem, które dotyka ludzi w starszym wieku. Ryzyko posiadania tej wady wzroku zwiększa się po 70 roku życia i polega na zmętnieniu koloru soczewki, która wpływa na ostrość wzroku. Czy jednak na tą przypadłość mogą cierpieć jedynie osoby w podeszłym wieku? Czy choroba może dotyczyć także ludzi młodych?<br />
<br />
Kiedy schorzenie to występuje jako skutek ubocznych innych chorób nazywane jest zaćmą następową. Często prowadzi do niej cukrzyca (zaćma cukrzycowa), tężyczka (zaćma tężyczkowa) czy galaktozemia (zaćma galaktazowa). Ponadto ta choroba wzroku może być następstwem długiego stosowania sterydów.<br />
Takie rodzaje tej dolegliwości jak zaćma hutnicza, elektryczna czy popromienna to schorzenia będące wynikiem urazów tępych lub penetrujących gałkę oczną. Istnieje także pojęcie zaćma powikłana, czyli choroba będąca rezultatem powikłań innych stanów przewlekłych np. retinopatii barwnikowej czy jaskry.<br />
<br />
O innych czynnikach ryzyka mówi prof. dr hab.n. med. Roman Goś.

Urazy mechaniczne oka i oczodołu

Urazy mechaniczne oka i oczodołu powstają w wyniku działania na nie tępych i ostrych przedmiotów, w wyniku wypadków lub bójek. Na urazy oczu narażone są osoby pracujące w przemyśle czy rolnictwie, ...

Trabekulektomia

Jedną z metod leczenia jaskry jest selektywna trabekulektomia laserowa. Obok farmakologii i operacji instrumentalnych, laserowa chirurgia jaskry staje się coraz bardziej powszechna. Jest jedną z ...

Wszczepienie sztucznej soczewki

Wszczepienie sztucznej soczewki (ang. clear lens exchange) to zabieg polegający na wstawieniu sztucznej soczewki do przedniej komory oka na miejsce usuniętej naturalnej soczewki. Wykonywaniem ...

Zmętnienie lub zmiana koloru soczewki, która powoduje na pogorszenie ostrości widzenia określana jest mianem zaćmy. Objawami świadczącymi o pojawieniu się tej dolegliwości są podwojenie obrazu lub jego zamazanie. Jest to spowodowane nieregularnym załamywaniem się światła w soczewce. Kiedy dochodzi zaś do jego rozszczepiania się przy takiej wadzie nie wolno prowadzić pojazdów.<br />
<br />
Jeśli zaobserwuje się takie niepokojące symptomy należy niezwłocznie skonsultować je z lekarzem. Może bowiem okazać się, że ich przyczyną jest zupełnie inna choroba. W przypadku, kiedy specjalista stwierdzi, że zaburzenia widzenia są wynikiem zaćmy problem może rozwiązać zabieg operacyjny. W pierwszej kolejności powinni być na niego skierowani chorzy, którym dolegliwość ta uniemożliwia czytanie, prowadzenie auta czy też utrudnia codzienne życie.<br />
<br />
Co ciekawe, operacja taka według badań sprawia, że zmniejsza się częstotliwość wypadków samochodowych. Warto zatem pomyśleć o sobie i innych i nie bagatelizować objawów pogarszającego się wzroku.

Zaćma starcza

Zaćma starcza to zmętnienie soczewki w wyniku związanych z procesem starzenia zmian w jej strukturze. Początki tej choroby mogą wystąpić już w 40 roku życia, ale najczęściej ujawnia się ona w ...

Cechą charakterystyczną jest posiadanie białej źrenicy przez chorego.

Pytania do eksperta

Kosmetyczna korekta oka

Witam! Mam jaskrę wrodzoną oraz bielmo rogówki oka prawego (również wrodzone) i na to oko nie widzę. Chciałabym się dowiedzieć, czy jest jakaś możliwość kosmetycznej korekty tego oka, tak aby moje oczy wyglądały przynajmniej podobnie? Jestem pod opieką okulisty, jednak moja Pani doktor zajmuje się w głównej mierze jaskrą, a ja nie mam zielonego pojęcia gdzie mogłabym znaleźć jakiegoś okulistę, ...

Odpowiada: lek. med. Agnieszka Barchnicka

Problemy z ostrością widzenia spowodowane pracą przy komputerze

Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Lek na zapalenie spojówek, pieczenie oczu i obrzęk powiek

Odpowiada: lek. med. Agnieszka Barchnicka

Odwarstwienie siatkówki a zdolność do pracy

Odpowiada: lek. Joanna Gładczak

Niesłabnący ból po operacji cyklofotokoagulacji oraz irydotomii YAG oka prawego

Odpowiada: lek. med. Agnieszka Barchnicka

Zadaj pytanie ekspertowi

Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin