Jaskra

Weryfikacja merytoryczna:

Mgr Marta Bednarska - farmaceutka, uczestniczka wielu konferencji poświęconych farmakologii.

Jaskra to choroba oczu, w której następuje nieodwracalne uszkodzenie nerwu wzrokowego 
i komórek siatkówki, co prowadzi do pogorszenia lub całkowitej utraty wzroku. Przyczyną zmian nerwu wzrokowego jest najczęściej wzrost ciśnienia w gałce ocznej. Jaskra to nieuleczalna choroba oczu, która dotyka ok. 700 tys. ludzi w Polsce.

Przyczyny jaskry

Określenie dokładnych przyczyn powstawania jaskry jest nadal niemożliwe. Liczne badania naukowe, specjalne programy profilaktyczne prowadzone dla osób genetycznie obarczonych ryzykiem wystąpienia jaskry – w dalszym ciągu nie wyjaśniają czynników wywołujących tę dolegliwość.

Obecnie zakłada się, że istnieją dwie istotne przyczyny zaniku nerwu wzrokowego.

Widzenie chorego na jaskrę

Obraz widziany przez osobę chorą na jaskrę. ... »

• Podwyższone ciśnienie śródgałkowe – spowodowane działaniem cieczy wodnistej, która nie mogąc opuścić gałki ocznej, gromadzi się w oku, co wywołuje wzrost ciśnienia wewnątrz oka. Ucisk nerwów wzrokowych doprowadza w konsekwencji do ich obumierania i nieodwracalnej utraty wzroku.
• Niedrożność naczyń krwionośnych w obrębie gałki ocznej – niedrożne bądź zwężone naczynia krwionośne nie dostarczają gałce ocznej odpowiednich ilości krwi, co powoduje obumieranie nerwu wzrokowego i całkowitą ślepotę.  

Do rozwoju jaskry przyczynia się kilka czynników, a głównym z nich jest czynnik dziedziczenia. Jeśli w rodzinie pojawiła się ta choroba, to zagrożenie wystąpienia jej u pozostałych członków wynosi aż 70%. Zaleca się stałe coroczne badania okulistyczne.
Pozostałe najpopularniejsze czynniki sprzyjające pojawieniu się jaskry to:

• wiek (szczególnie narażone na jaskrę są osoby po 35 roku życia, prawdopodobieństwo zachorowania rośnie wraz z wiekiem),
• zbyt intensywnie leczone nadciśnienie krwi oraz niskie ciśnienie krwi,
• cukrzyca,
• zaburzenia gospodarki tłuszczowej organizmu,
• krótkowzroczność powyżej -4.0,
• stosowanie glikokortykosteroidów.

Objawy jaskry

Pierwszymi niepokojącymi objawami jaskry są przede wszystkim obniżenie ostrości wzroku 
i postępujące ograniczenie pola widzenia. Ma to związek z tzw. kątem przesączania – około 80% chorych na jaskrę ma szeroki kąt przesączania. Ciśnienie śródgałkowe wzrasta powoli, przy czym kąt przesączania jest prawidłowy.

Choroba jaskra

Jaskra to bardzo poważna choroba oczu, która polega na powolnym zamieraniu... »

U pozostałych 20% chorych na jaskrę stwierdza się tzw. zamknięty kąt przesączania. Występuje zablokowany odpływ cieczy wodnistej z komory przedniej oka w wyniku pogrubienia lub pofałdowania tęczówki. Ciśnienie śródgałkowe wzrasta bardzo szybko. Tu objawy są natychmiastowe i bolesne: występują gwałtowne bóle głowy, ostre bóle oczu oraz zamglenia widzenia. Wahania ciśnienia śródgałkowego powodują zaburzenia ostrości widzenia. Oczywiście podczas wzrostu ciśnienia – ostrość spada, przy wyregulowaniu się ciśnienia w gałce ocznej – widzenie się poprawia. Skutek jest ten sam – stałe pogorszenie widzenia i w rezultacie ślepota.

Leczenie jaskry

Upośledzenie widzenia nie może zostać skorygowane. Jednak podjęcie odpowiednio wcześnie wymaganego leczenia może skutkować powstrzymaniem postępu choroby. Osobom cierpiącym na jaskrę z otwartym kątem przesączania zaleca się stosowanie kropli do oczu z beta-blokerami, natomiast chorym na jaskrę z zamykającym kątem przesączania przepisuje się leki zwężające źrenice, tzw. miotyki. Pomocniczo stosowane są także leki wpływające na receptory adrenergiczne oraz prostaglandyny (pochodne PGF-2 alfa), które zmniejszają wydzielanie i zwiększają odpływ cieczy wodnistej. Osobom z jaskrą z zamkniętym kątem przesączania proponuje się także leczenie laserem, polegające na przecięciu laserem tęczówki. Istnieją również chirurgiczne sposoby zahamowania choroby – np. odtworzenie dróg odpływu cieczy wodnistej czy bardzo skuteczna trabeculectomia – wycięcie tkanek w kącie przesączania.

Ogólnie chorym zaleca się unikanie stresowych sytuacji, zrezygnowanie z używek i szkieł kontaktowych. Jedynym skutecznym sposobem uniknięcia jaskry jest stała kontrola okulistyczna (po 30. roku życia – co 2 lata, po 40. roku życia – co rok). Tylko lekarz za pomocą specjalistycznej aparatury ma rzeczywistą możliwość zidentyfikowania schorzenia i zapobiegnięcia jego rozwojowi. Do niego należy decyzja o podjęciu odpowiedniego leczenia.

Równie istotne jest kontrolowanie poziomu cholesterolu we krwi – zbyt wysoki współczynnik cholesterolu we krwi sprzyja rozwojowi choroby. Blaszki cholesterolowe kumulują się w naczyniach krwionośnych i blokują przepływ krwi, doprowadzając do spotęgowania ciśnienia wewnątrz gałki ocznej.