Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Jaskra

Jaskra (glaukoma) jest grupą chorób, których wspólną cechą jest uszkodzenie nerwu wzrokowego (neuropatia nerwu II), powstające na skutek zbyt wysokiego dla danej osoby ciśnienia wewnątrzgałkowego. Uszkodzenie nerwu wzrokowego prowadzi do obniżenia ostrości wzroku, charakterystycznych ubytków w polu widzenia oraz charakterystycznych zmian w wyglądzie tarczy nerwu wzrokowego, co jest odzwierciedleniem stopnia zaawansowania choroby.


1. Przyczyny jaskry

Jaskra jest chorobą społeczną, która dotyka ponad 60 milionów osób na całym świecie. Na jaskrę chorują zarówno osoby dorosłe, jak i dzieci. Co prawda ryzyko wzrasta wraz z wiekiem, jednakże szacuje się, iż wedle danych z USA jedno na 10 000 dzieci rodzi się z jaskrą. Uważa się, iż jaskra jest główną przyczyną ślepoty w krajach rozwiniętych. Na świecie żyje około 7 milionów osób, które utraciły wzrok z powodu jaskry. Liczba osób chorych na jaskrę w Polsce szacowana jest na blisko 800 tysięcy. Jaskra występuje jako choroba pierwotna i wtórna do innych stanów chorobowych oka.

Określenie dokładnych przyczyn powstawania jaskry jest nadal niemożliwe. Liczne badania naukowe, specjalne programy profilaktyczne prowadzone dla osób genetycznie obarczonych ryzykiem wystąpienia jaskry – w dalszym ciągu nie wyjaśniają czynników wywołujących tę dolegliwość.

Obecnie zakłada się, że istnieją dwie istotne przyczyny zaniku nerwu wzrokowego:

  • Podwyższone ciśnienie śródgałkowe – spowodowane działaniem cieczy wodnistej, która nie mogąc opuścić gałki ocznej, gromadzi się w oku, co wywołuje wzrost ciśnienia wewnątrz oka. Ucisk nerwów wzrokowych doprowadza w konsekwencji do ich obumierania i nieodwracalnej utraty wzroku.
  • Niedrożność naczyń krwionośnych w obrębie gałki ocznej – niedrożne bądź zwężone naczynia krwionośne nie dostarczają gałce ocznej odpowiednich ilości krwi, co powoduje obumieranie nerwu wzrokowego i całkowitą ślepotę.

Do rozwoju jaskry przyczynia się kilka czynników, a głównym z nich jest czynnik dziedziczenia. Jeśli w rodzinie pojawiła się ta choroba, to zagrożenie wystąpienia jej u pozostałych członków wynosi aż 70%. Zaleca się stałe coroczne badania okulistyczne.
 Pozostałe najpopularniejsze czynniki sprzyjające pojawieniu się jaskry to:

2. Rodzaje jaskry i jej objawy

Pierwsze niepokojące objawy jaskry to przede wszystkim obniżenie ostrości wzroku 
i postępujące ograniczenie pola widzenia. Ma to związek z tzw. kątem przesączania – około 80% chorych na jaskrę ma szeroki kąt przesączania. Ciśnienie śródgałkowe wzrasta powoli, przy czym kąt przesączania jest prawidłowy. Wywołuje to wzrost ciśnienia śródgałkowego. Ten proces może trwać latami i jest na tyle niebezpieczny, że może się ujawnić dopiero pod koniec choroby, czyli w momencie całkowitego zniszczenia nerwu wzrokowego. U pozostałych 20% chorych na jaskrę stwierdza się tzw. zamknięty kąt przesączania (ostry atak jaskry). Występuje zablokowany odpływ cieczy wodnistej z komory przedniej oka w wyniku pogrubienia lub pofałdowania tęczówki. Ciśnienie śródgałkowe wzrasta bardzo szybko. Tu objawy są natychmiastowe i bolesne: występują gwałtowne bóle głowy, ostre bóle oczu oraz zamglenia widzenia. Wahania ciśnienia śródgałkowego powodują zaburzenia ostrości widzenia. Oczywiście podczas wzrostu ciśnienia ostrość spada, przy wyregulowaniu się ciśnienia w gałce ocznej – widzenie się poprawia. Skutek jest ten sam – stałe pogorszenie widzenia i w rezultacie ślepota.

Widzenie chorego na jaskrę

Obraz widziany przez osobę chorą na jaskrę. 

Wyróżnia się cztery rodzaje jaskry: jaskrę pierwotną, jaskrę wtórną, jaskrę wtórną pourazową oraz retinopatię niedokrwienną.

Etiopatogeneza jaskry pierwotnej nie jest do końca poznana. Za główny czynnik ryzyka uznaje się podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe, jednak 30-50 % chorych na jaskrę ma ciśnienie w granicach statystycznej normy (nieprzekraczające 21 mmHg). Jaskra pierwotna uwarunkowana jest genetycznie, często występuje rodzinnie. Istnieje również teoria niedokrwienna rozwoju jaskry - niedokrwienie powoduje upośledzenie funkcji nerwu wzrokowego. Jaskra pierwotna rozwija się w obydwu oczach, z różnym stopniem zaawansowania choroby.

Jaskra wtórna pojawia się w przebiegu innych schorzeń oka, takich jak choroby soczewki, stany zapalne, na skutek urazów oka, w przebiegu cukrzycy, nadciśnienia tętniczego, choroby zakrzepowej. Różne patologie soczewki mogą prowadzić do wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego. W oczach z zaćmą przejrzałą i zaćmą pęczniejącą (późne postacie zaćmy) duża, zmętniała soczewka, jak również substancje białkowe pochodzące z soczewki mogą utrudnić odpływ cieczy wodnistej, co skutkuje narastaniem ciśnienia. Jedyną metodą leczenia jest operacyjne usunięcie soczewki jako przyczyny pierwotnej. Jaskra wtórna może się rozwinąć w przebiegu zapalenia błony naczyniowej, wtedy komórki zapalne i włóknik zapalny odkładają się w kącie przesączania (struktura odpowiedzialna za regulację przepływu cieczy w oku). W obrębie tej struktury mogą powstawać blizny i zwłóknienia.

Jaskra wtórna pourazowa może mieć różny charakter. Przy pourazowym wylewie krwi do komory przedniej rozproszone krwinki w kącie przesączania utrudniają odpływ cieczy wodnistej. Do wzrostu ciśnienia dochodzi najczęściej przy wylewach krwi zajmujących więcej niż połowę objętości komory. Przy urazie tępym (np. uderzenie pięścią) lub drążącym (np. głęboka rana oka) z czasem może rozwinąć się jaskra wtórna na skutek uszkodzenia ciała rzęskowego produkującego ciecz wodnistą.

W przebiegu takich chorób, jak cukrzyca, nadciśnienie tętnicze czy stany zakrzepowe w oku, rozwija się retinopatia niedokrwienna, czyli uszkodzenie naczyń siatkówki na skutek procesu niedotlenienia. Głębokie niedotlenienie i niedokrwienie prowadzi do rozwoju nowych, nieprawidłowych naczyń (nowotwórstwo naczyniowe) w obrębie siatkówki, tęczówki, a także w obrębie kąta przesączania. Skutkuje to ciężkim do leczenia nadciśnieniem ocznym i rozwojem jaskry wtórnej.

3. Leczenie jaskry

Upośledzenie widzenia nie może zostać skorygowane. Jednak podjęcie odpowiednio wcześnie wymaganego leczenia może skutkować powstrzymaniem postępu choroby. Osobom cierpiącym na jaskrę z otwartym kątem przesączania zaleca się stosowanie kropli do oczu z beta-blokerami, natomiast chorym na jaskrę z zamykającym kątem przesączania przepisuje się leki zwężające źrenice, tzw. miotyki. Pomocniczo stosowane są także leki wpływające na receptory adrenergiczne oraz prostaglandyny (pochodne PGF-2 alfa), które zmniejszają wydzielanie i zwiększają odpływ cieczy wodnistej. Osobom z jaskrą z zamkniętym kątem przesączania proponuje się także leczenie laserem, polegające na przecięciu laserem tęczówki. Istnieją również chirurgiczne sposoby zahamowania choroby – np. odtworzenie dróg odpływu cieczy wodnistej czy bardzo skuteczna trabeculectomia – wycięcie tkanek w kącie przesączania.

Ogólnie chorym zaleca się unikanie stresowych sytuacji, zrezygnowanie z używek i szkieł kontaktowych. Jedynym skutecznym sposobem uniknięcia jaskry jest stała kontrola okulistyczna (po 30. roku życia – co 2 lata, po 40. roku życia – co rok). Tylko lekarz za pomocą specjalistycznej aparatury ma rzeczywistą możliwość zidentyfikowania schorzenia i zapobiegnięcia jego rozwojowi. Do niego należy decyzja o podjęciu odpowiedniego leczenia.

Równie istotne jest kontrolowanie poziomu cholesterolu we krwi – zbyt wysoki współczynnik cholesterolu we krwi sprzyja rozwojowi choroby. Blaszki cholesterolowe kumulują się w naczyniach krwionośnych i blokują przepływ krwi, doprowadzając do spotęgowania ciśnienia wewnątrz gałki ocznej.

Bibliografia

  • Niżankowska M. H. Okulistyka - podstawy kliniczne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 83-200-3224-6
  • Kański J.J., Tesla P. JASKRA - kompendium diagnostyki i leczenia, Górnicki Wydawnictwo Medyczne, Wrocław 2006, ISBN 83-89009-42-0
  • Kański J.J. Okulistyka kliniczna, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-120-4

Źródła zewnętrzne

Lekarz Karolina Biała-Gosek,
Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Jaskra - najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Artykuły Jaskra
Jaskra

Jaskra a ślepota

Jaskra to choroba przewlekła, na całe życie. Polega na postępującym uszkodzeniu (neuropatii) nerwu wzrokowego przez zbyt ... jej skutków. Czy jednak jaskra to zawsze wyrok? Czy nieodwołalnie prowadzi do ślepoty? Odpowiedź brzmi: NIE. Jaskra nie musi oznaczać ... . Między innymi na podstawie stopnia ograniczenia pola widzenia można ocenić stadium zaawansowania choroby. Jaskra to podstępne ... oku są kompensowane przez drugie. Między innymi dlatego jaskra rozpoznawana jest tak późno. Poza tym większość...

Jaskra

Ciśnienie wewnątrzgałkowe w przebiegu jaskry

Jaskra jest najogólniej określana jako choroba oczu spowodowana zaburzeniami ciśnienia w gałce ocznej prowadzącymi ... . Jakie są objawy i przebieg jaskry? Jaskra początkowo przebiega zwykle bezobjawowo. Mogą jednak występować napadowe bóle oczu ... została odpowiednio wcześnie rozpoznana, daje duże szanse na uratowanie wzroku. Należy jednak pamiętać, że jaskra nie jest chorobą ... . Jest to tzw. jaskra z zamkniętym katem przesączania. W przypadku tej odmiany, to właśnie ból sprawia, że chory trafia do lekarza.

Jaskra

Jaskra jako groźna choroba oczu

Jaskra to częsta choroba dotykająca głównie osób po 50. roku życia. Większość z nas słyszała o jej istnieniu i z jakiegoś powodu się jej boi. Ale właściwie dlaczego jaskra jest taka groźna? Przede wszystkim dlatego, że nieleczona prowadzi do ślepoty ... ciśnienia trwa miesiącami lub latami, osoba chora może nie odczuwać żadnych dolegliwości. Jaskra dotyczy obu oczu. Jednak zmiany ... żadnych nieprawidłowości. Dzieje się tak, ponieważ drugie oko kompensuje ubytki w oku o bardziej nasilonym uszkodzeniu. Gdy...

Jaskra

Rodzaje jaskry

Jaskra jest chorobą oczu, która powoduje trwałe uszkodzenie nerwu wzrokowego. W rezultacie u chorego następuje pogorszenie ... kilka rodzajów jaskry, przy czym dwie najczęściej występujące odmiany choroby to: jaskra otwartego kąta oraz jaskra zamkniętego kąta. Jaskra otwartego kąta a jaskra zamkniętego kąta Jaskra otwartego kąta to najbardziej powszechny typ jaskry, diagnozowany ... wydzielinę z oka. Blokada zwiększa ciśnienie wewnątrzgałkowe. Choroba rozwija się powoli i towarzyszy choremu do końca życia.

Jaskra

Przyczyny jaskry

(...)   Jaskra a ciśnienie wewnątrzgałkowe Za prawidłowe ciśnienie wewnątrzgałkowe uznaje się wartości w zakresie 16-21 mmHg. Pojęcie „zbyt wysokie ciśnienie wewnątrzgałkowe” należy traktować indywidualnie, gdyż jaskra może się rozwijać w oczach ... genetyczną/dodatni wywiad rodzinny(jaskra występująca w rodzinie, wśród najbliższych krewnych). Rasę. U osób rasy czarnej jaskra ... . Jaskra zamkniętego kąta to rzadsza postać jaskry wywoływana przez wadę strukturalną oczu powodującą zwężenie kąta...

Jaskra

Ostry atak jaskry

(...)   Jaskra jest niezwykle niebezpieczną chorobą prowadzącą do ślepoty. Dlatego też tak ważne jest, aby jak najszybciej...

Jaskra

Diagnostyka jaskry

Jaskra jest chorobą przewlekłą. Przez wiele lat może przebiegać bezobjawowo. Szacuje się, iż nawet do 80 % osób nią dotkniętych nie wie, że choruje na jaskrę. Badania na jaskrę Niezmiernie istotne są okresowe badania kontrolne oraz niezwłoczne zgłoszenie się do lekarza w przypadku pogorszenia się wzroku. Istnieje wiele metod pozwalających na ustalenie trafnego i pewnego rozpoznania. Badaniami, które pozwalają postawić prawidłowe rozpoznanie jaskry, są: Kontrola ciśnienia wewnątrzgałkowego Istnieją...

Jaskra

Jaskra dziecięca (wrodzona)

Jaskra dziecięca to wrodzona wada wzroku, którą powoduje nieprawidłowy rozwój dróg odpływu płynu śródocznego. Wkrótce po urodzeniu, wskutek zastoju płynu i wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego, jedno oko (lub oba) zaczyna się powiększać, rogówka ulega ... . Leczenie jaskry wrodzonej Jaskra wrodzona (dziecięca) leczona jest operacyjnie. Zabieg powinien być przeprowadzony jak najwcześniej ... ocznej.Kański J.J., Tesla P. JASKRA - kompendium diagnostyki i leczenia, Górnicki Wydawnictwo Medyczne, Wrocław 2006, ISBN...

Jaskra

Objawy jaskry

Jaskra to choroba głównego nerwu odpowiedzialnego za widzenie, tak zwanego nerwu optycznego. Nerw optyczny odbiera impulsy ... . Jaskra objawia się charakterystycznym wzorcem postępującego uszkodzenia nerwu optycznego, które zwykle zaczyna się od niewielkiej utraty widzenia bocznego. Jeśli jaskra nie jest zdiagnozowana i leczona, może doprowadzić do utraty widzenia centralnego ... 50% chorych na jaskrę otwartego kąta nie wie o swojej chorobie. Objawy jaskry zamkniętego kąta Jaskra otwartego kąta...

Jaskra

Jaskra u dzieci

Jaskra wieku dziecięcego jest grupą chorób o różnej patogenezie. Przyczyną jaskry u dzieci są wady strukturalne kąta ... ocznej. Dochodzi do wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego i zmian w obrębie narządu wzroku. Jaskra wrodzona u dzieci Jaskrze wieku ... i niemowląt. Jaskra pierwotnie wrodzona Jaskra pierwotnie wrodzona - rozpoznawana jest w momencie urodzenia lub w ciągu pierwszych ... gałki ocznej, bez zaburzeń układowych. Jaskra pierwotnie wrodzona występuje u ok.1 na 10 000 noworodków. W 70% przypadków...

lekarzy jest teraz online

Zapytaj lekarza
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500