Oczopląs

Oczopląs to mimowolne, rytmiczne ruchy gałek ocznych, najczęściej w poziomie. Występują w następstwie fizjologicznego lub patologicznego pobudzenia komórek receptorowych narządu przedsionkowego. Drgania mogą być stałe lub zmieniać się w zależności od kierunku spojrzenia. Oczopląs pojawia się w chorobach ośrodkowego układu nerwowego i w wadach rozwojowych oka połączonych z silnym osłabieniem wzroku. Jeśli choroba wystąpi, koniecznie trzeba zbadać oko, ponieważ oczopląs może być objawem poważnej choroby narządu wzroku. Niestety, leczenie tego schorzenia jest trudne i ograniczone.

Klasyfikacja oczopląsu

Do głównych typów oczopląsu zaliczyć możemy:
  • oczopląs wahadłowy, gdy oczy wychylają się rytmicznie w tym samym czasie w obie strony,
  • oczopląs skaczący, występujący wtedy, gdy ruch oczu w jedną stronę jest szybszy niż w drugą,
  • oczopląs ośrodkowy,
  • oczopląs obwodowy,
  • oczopląs samoistny, może być pochodzenia błędnikowego, ośrodkowego i ocznego,
  • oczopląs wywołany – indukowany może być bodźcami cieplnymi, kinetycznymi oraz stymulacją galwaniczną i optokinetyczną,
  • oczopląs błędnikowy z wyraźnie zaznaczoną fazą szybką i wolną. Kierunek oczopląsu określa się zgodnie z kierunkiem fazy szybkiej,
  • oczopląs podczasobrotowy, skierowany w stronę działającego przyspieszenia,
  • oczopląs poobrotowy, z kierunkiem odwrotnym do kierunku dokonywanych obrotów,
  • oczopląs cieplny można wywołać przez wprowadzenie do przewodu słuchowego zewnętrznego wody o temperaturze innej niż temperatura ciała badanego. W przypadku wody zimniej wystąpi oczopląs skierowany w stronę przeciwną do oziębianego ucha, natomiast w przypadku stosowania wody ciepłej oczopląs będzie skierowany w stronę badanego ucha,
  • oczopląs optokinetyczny występuje podczas patrzenia na obrazy szybko przesuwające się przed oczami obserwatora,
  • ruchy nystagmoidalne gałek ocznych – wychylenia oczu z mniejszym lub większym zaznaczeniem fazy szybkiej i wolnej. Są to więc ruchy bez wyraźnego zaznaczenia faz, mające charakter pływania lub niepokoju gałek ocznych.

Przyczyny i objawy oczopląsu

Główną przyczyną oczopląsu są problemy neurologiczne. Rzadko, oczopląs występuje w wyniku wad wrodzonych chorób oczu, które powodują słabe widzenie. Przyczyną może być też nadużywanie alkoholu, narkotyków czy leków. W przypadku nabytego oczopląsu głównymi czynnikami są choroby uszu, w tym zapalenie błędnika lub choroba Meniere’a. Najczęstszą przyczyną prawdopodobnie jest toksyczność niektórych leków. U młodych ludzi główną przyczyną tego zaburzenia są urazy głowy, zaś u starszych udary mózgu, stwardnienie rozsiane oraz guzy mózgu.

Objawy oczopląsu zależą od okoliczności, w których występuje ten stan. U dzieci, warunek jest powszechnie znany jako wahadłowy, ponieważ oczy poruszają się jak wahadło. Oczopląs, który pojawi się w późniejszym życiu, zazwyczaj charakteryzuje się wizualnym ruchem związanym z ruchem oczu. Jest to znane jako oscillopsia. Inne objawy to bardziej ruchome ruchy oczu w jednym kierunku i szybko przemieszczających się z powrotem, brak równowagi i zaburzenia widzenia.


Leczenie oczopląsu

Podstawową metodą leczenia oczopląsu jest określenie przyczyny. W niektórych przypadkach ruchy oczu mogą zapadać się, jeśli przyczyna jest prawidłowo leczona. Czasami zaburzenie to można poprawić za pomocą okularów lub soczewek kontaktowych. Inne możliwe metody leczenia obejmują operacje mięśni oczu, zastrzyki z toksyny botulinowej lub sparaliżowanie mięśni oka, aby zmniejszyć nasilenie ruchów gałek ocznych. Ta ostatnia metoda nie jest używana bardzo często ze względu na to, że trzeba robić zastrzyki co trzy lub cztery miesiące, inaczej nie będzie skuteczna.

Przypisy
Prusiński A. Neurologia praktyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3125-7
Lehmann-Horn F., Ludolph A. NEUROLOGIA - diagnostyka i leczenie, Urban & Partner, Wrocław 2004, ISBN 83-89581-50-7
Kański J.J., Nischal K. Okulistyka. Objawy i różnicowanie, Urban & Partner, Wrocław 2000, ISBN 83-87944-60-2

Artykuły Oczopląs

Badanie ENG (badanie elektronystagmografii) polega na ocenie oczopląsu , który jest objawem zaburzeń narządu przedsionkowego. Jest to badanie diagnostyczne narządu równowagi. W trakcie ruchu gałek ...

Ostre zapalenie ucha wewnętrznego (łac. Otitis interna ) to pospolite określenie zapalenia błędnika. Ucho wewnętrzne składa się z przedsionka, ślimaka i trzech kanałów półkolistych. Choroba ...

Błędnik odpowiedzialny jest za utrzymanie równowagi.

Jaskra i zaćma to choroby narządu wzroku o różnych podłożach i dotykające różnych części oka. Zaćma (katarakta) powoduje zmętnienie soczewki oka, natomiast jaskra, wywołana zbyt wysokim ciśnieniem ...

Jaskra a zaćma

Wąchanie kleju (ang. glue sniffing) w języku narkomanów bywa określane jako tzw. „kiranie”. Inhalowanie lotnych rozpuszczalników niesie ze sobą poważne konsekwencje zdrowotne i nieodwracalne ...

Wąchanie kleju

Bielactwo wrodzone dziedziczy się w sposób autosomalnie recesywny. Oznacza to, że aby ta cecha ujawniła się u dziecka, musi ono odziedziczyć zarówno od matki, jak i od ojca po jednym genie ...

Bielactwo, czyli albinizm, to genetycznie uwarunkowana choroba dotykająca skóry, włosów i oczu. Bielactwo powoduje zaburzenia w produkcji melaniny, czyli pigmentu nadającego kolor skórze, włosom i ...

Zakażenie ośrodkowego układu nerwowego wywołuje poważne schorzenia i wymaga natychmiastowego leczenia. Ze względu na specyficzny charakter tego układu, objawy i przebieg zakażenia mogą być różne. ...

Usunięcie zaćmy (katarakty), czyli choroby oczu objawiającej się zmętnioną soczewką, ma charakter operacyjny. Skuteczne leczenie zaćmy jest ważne, ponieważ choroba może doprowadzić do całkowitej ...

Chirurg w prawej dłoni trzyma urządzenie rozdrabniające soczewkę przy użyciu ultradźwięków.

Okulistyka jest działem medycyny zajmującym się badaniem, wykrywaniem oraz leczeniem chorób oczu. Najnowsze metody operacyjne w okulistyce pozwalają na korektę wielu uciążliwych wad. Laserowa ...

Nie przeocz objawów<br />
<br />
Z ostatnich badań przeprowadzonych na 1000 dorosłych osób wynika, że prawie połowa (47%) bardziej martwi się o utratę wzroku niż o utratę pamięci, słuchu i możliwości samodzielnego poruszania się. Ale prawie 30% przyznało, że wcale nie bada swoich oczu. Wiele osób nie zna objawów chorób oczu oraz warunków, które mogłyby spowodować szkody, a nawet ślepotę, jeśli nie wykryje się choroby i nie zacznie leczenia wystarczająco szybko. Przyjrzyjmy się zatem najczęstszym chorobom oczu i ich objawom.

Badania elektrofizjologiczne w okulistyce to badania oczu polegające na obserwacji zmian prądów czynnościowych w obrębie gałki ocznej, mięśni oka i okolicy wzrokowej kory mózgowej. W wyniku ...

Kryptokokoza, inaczej zwana tolurozą lub grzybicą europejską, jest to przewlekła, podostra lub ostra choroba układu oddechowego, wywoływana przez drożdżaki z gatunku Cryptococcus neoformans. ...

Cryptococcus neoformans występuje w odchodach gołębi i kur.

Uzależnienie od leków określa się inaczej mianem lekomanii. Dla lekomana najbliższym „przyjacielem” stają się tabletki, kapsułki i różnego rodzaju medykamenty. Kiedy przyjaciele, rodzina, znajomi ...

Uzależnienie od leków

Do lotnych rozpuszczalników zalicza się m.in.: toluen, aceton, benzynę, butapren, estry, ketony, nitraty i podtlenek azotu. Substancje wziewne prowadzą do nieodwracalnych zmian w mózgu.

Trudności ze snem czy bezsenność to niestety rzeczywistość niejednego człowieka. W celu poprawy jakości snu oraz samopoczucia w ciągu dnia ludzie zażywają wiele leków i preparatów nasennych. Czy ...

Bezsenność jest problem wielu Polaków, jest&nbsp; wywołana przez czynniki środowiskowe oraz psychosomatyczne. Problemy z zasypianiem dotyczą wielu osób w każdym wieku i mogą mieć charakter: permanentnego niewyspania, pomimo długiego snu oraz zbyt wczesnego budzenia się, mimo trwałego zmęczenia. Nie każdy stan bezsenności można zdefiniować, ponieważ jest to subiektywne odczucie osoby cierpiącej na tego rodzaju zaburzenia.<br />
<br />
Według badań, najczęstsze przyczyny bezsenności to zaburzenia psychiczne, m.in.: depresje i lęki.&nbsp; Dodatkowo, należy wymienić czynniki stresogenne, choroby oraz zmiany pogody. Bezsenność powodują również okresowe ruchy kończyn, np. zaburzenia, które utrudniają sen. Niektóre choroby, jak np. przerost gruczołu prostaty znacznie utrudniają spokojny sen. Inne przyczyny zaburzenia snu to przyjmowanie substancji psychoaktywnych oraz brak higieny snu.<br />
<br />
Niestety, ludzi cierpiących na zaburzenia snu jest coraz więcej. A kobiety, znacznie częściej niż mężczyźni, doświadczają problemów z zasypianiem.

Powikłania alkoholizmu występują u ok. 50% mężczyzn i 10% kobiet. Najczęściej jednak lekarze nie dostrzegają, że ich przyczyną jest alkohol, zwłaszcza gdy pacjentem jest kobieta. W niniejszym ...

Powikłania somatyczne cz. 1

Zaćma (cataracta) jest jedną z najczęściej spotykanych chorób gałki ocznej. Polega ona na całkowitym bądź częściowym zmętnieniu soczewki - dwuwypukłego tworu odpowiedzialnego za prawidłową ostrość ...

Cechą charakterystyczną jest posiadanie białej źrenicy przez chorego.&nbsp;

Zawroty głowy mogą mieć różne przyczyny. Zdarza się, że pojawiają się po prostu z przemęczenia organizmu lub ze stresu. Jednak inne ich przyczyny mogą wiązać się z poważnymi chorobami.

Obrażenia czaszki i mózgu to jedne z głównych przyczyn kalectwa i śmierci w młodszych grupach wiekowych. Mogą być spowodowane różnymi czynnikami, a następstwa zależą od prędkości i kierunku ...

Drgawki (syn. konwulsje, ang. convulsions) to krótkotrwałe, częste skurcze mięśni występujące niezależnie od naszej woli, spowodowane patologicznymi wyładowaniami neuronów. Źródłem owych wyładowań ...

Guzy mózgu to wszelkie obce dla mózgu struktury, w tym nowotwory, których rozrost powoduje wzrost ciasnoty śródczaszkowej. Przykładami najczęstszych guzów pochodzenia nienowotworowego są: ropień ...

Glejaki usuwa się zwykle chirurgicznie (jeśli nie są zbyt naciekające), stosując także radio- i chemioterapię. Zdjęcie prezentuje glejaka u 28-letniego mężczyzny.

Pytania do eksperta

Czy gwałtowne ruchy głową u dziecka to oznaka choroby?

Moja 7 miesięczna córeczka, dotychczas rozwijająca się normalnie, nagle zaczęła rzucać główką w lewo i w prawo, robi to gdy siedzi mi na kolanach albo w bujaku. Czasem gdy daję jej butelkę. Zaczęło się to jakieś 2 tyg temu. Najpierw zaczęła kręcić główką w łóżeczku. Martwię się, czy nie jest to objawem jakiejś choroby? Jest bardzo żwawa, interesuję się wszystkim dookoła. (Zdrowie)
Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski
Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin

Konsultanci działu Zdrowie

Mgr Marta Bednarska

farmaceutka, uczestniczka wielu konferencji poświęconych farmakologii.

Mgr Marta Bednarska
Lek. Tomasz Makos

lekarz, autor wielu publikacji dla lekarzy i pacjentów z zakresu

Lek. Tomasz Makos
Lek. Monika Szlachta

lekarz w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w Mińsku

Lek. Monika Szlachta
Wszyscy konsultanci »