zaburzenia widzenia

47-letnia Shelley Whittaker z Bolton w Anglii przez długi czas sądziła, że problemy z widzeniem to przejściowa dolegliwość. Jak przyznała, przez kilka miesięcy żartowała nawet, że "chyba ślepnie". Z czasem sytuacja zaczęła się jednak pogarszać.

Po raz pierwszy zatwierdzono preparat w kroplach, który może zadziałać jako niechirurgiczna alternatywa dla okularów do czytania. Beneficjentów nowej technologii może być bardzo wielu. "Z punktu widzenia skali problemu mówimy o ok. 128 mln dorosłych w USA i 1,8 mld osób na świecie" - pisze dr Pyziak-Kowalska.

Prezenter telewizyjny wyznał, że zmaga się ze śmiertelnym nowotworem, który dał przerzuty do mózgu. Choć lekarze dawali mu kilka miesięcy życia, udało mu się wywalczyć już dwa lata. Mimo to wyznaje, że ostatnie chwile chce spędzić wśród bliskich.

51-letni Steve Biggin zmagał się bólami głowy i nietypowymi zaburzeniami widzenia. Był przekonany, że przyczyną dolegliwości jest nieodpowiednia dieta. W szpitalu okazało się, że ma guza mózgu.

Odtwórczyni roli Donny Martin w popularnym w latach 90. serialu "Beverly Hills, 90210" postanowiła opowiedzieć swoim fanom o problemach ze wzrokiem. Przy okazji przestrzegła ich, by nie popełnili jej błędu, bo również mogą narazić się na poważne konsekwencje zdrowotne.

Zaburzenia widzenia na tle nerwowym pojawiają się w różnych okolicznościach i manifestują się na wiele sposobów. Mogą towarzyszyć sporadycznie, często i stale. Ich przyczyną może być depresja i nerwica, ale również stres bądź silne emocje, a nawet przeciążenie obowiązkami. Co warto wiedzieć?

Astygmatyzm to trzecia najczęstsza wada wzroku. Polega na różnej sile załamywania równoległych promieni świetlnych w dwóch różnych płaszczyznach (np. pionowej i poziomej) układu optycznego oka wówczas nie ma jednego punktowego ogniska, obraz na siatkówce nie jest dobrze zogniskowany, a przez to nieostry.

Daltonizm to zaburzona percepcja barw. U osoby ślepej na barwy czopki oka zielone lub czerwone (czyli światłoczułe receptory) w ogóle nie działają. W przypadku osób niedowidzących barwy (daltonistów częściowych) – wszystkie czopki oka funkcjonują. Daltonizm występuje u 8 proc. mężczyzn i 0,5 proc. kobiet. Nie mogą oni wykonywać ponad 150 zawodów i są poszkodowani w wielu dziedzinach życia. Kto jest najbardziej narażony na daltonizm i jak sobie z nim radzić?

Badanie widzenia barwnego najczęściej przeprowadza się za pomocą tak zwanych tablic pseudoizochromatycznych Ishihary. Są to specjalnie skonstruowane kolorowe tablice pozwalające na ocenę widzenia barwnego w zakresie barwy zielonej i czerwonej. Niestety nie umożliwiają oceny widzenia barwy niebieskiej, do tego wykorzystywane są inne testy. Badanie przeprowadzane musi być w dobrym oświetleniu, a tablice ogląda się z takiej odległości jak przy normalnym czytaniu. Składają się one z kolorowych „plamek”, wśród których osoby prawidłowo rozpoznające barwę czerwoną i zieloną rozróżniają napisane cyfry. Tablice są tak skonstruowane, aby umożliwić rozpoznanie różnych stopni zaburzeń widzenia barwnego, od upośledzonego postrzegania aż do całkowitej ślepoty barwnej. Badanie za pomocą tablic Ishihary przeprowadza się w przypadku podejrzenia wrodzonych lub nabytych zaburzeń widzenia barwnego, w chorobach plamki żółtej oraz w przypadku badań kandydatów na kierowców.

Przesiewowe badania wzroku u dzieci powinny być powszechne i szybko wdrożone. Badania takie są proste i nie muszą być wykonane przez specjalistę. Przeprowadzanie ich jest niezwykle ważne, gdyż nieskorygowane wady wzroku powodują u dzieci trudności w nauce czytania i pisania, niechęć do uczenia się, rozdrażnienie i zmęczenie. Po stwierdzeniu nieprawidłowości dziecko jest kierowane do lekarza okulisty. Krótkie badanie przez np. pielęgniarkę szkolną pozwala sprawdzić ostrość widzenia, zdolność widzenia przestrzennego oraz zdolność rozpoznawania barw. Aby badania stały się powszechne i realnie zmieniły sytuację wad wzroku u dzieci w Polsce, potrzebne jest zaangażowanie w programy profilaktyczne i duży nakład pieniędzy.

Nagłe pogorszenie wzroku jest częstą przyczyną wizyt w gabinetach okulistycznych. Jeżeli dodatkowo występuje ból i zaczerwienienie, powinna to być czerwona flaga sygnalizująca stan na tyle niebezpieczny, że wymagający pilnej konsultacji okulistycznej. Szczęście w nieszczęściu, taki zestaw objawów jest w zasadzie nie do przeoczenia, a niepokój z nim związany zmobilizuje do wizyty lekarskiej nawet najbardziej opornych.

Odwarstwienie siatkówki to oddzielenie się siatkówki od leżącej pod nią naczyniówki. Może do tego dojść w wyniku uszkodzenia siatkówki i powstania w niej otworu (proces pierwotny) albo zmian zapalnych lub nowotworowych (proces wtórny). Pierwotne odwarstwienie siatkówki szczególnie łatwo może wystąpić w oczach z dużą krótkowzrocznością oraz po operacji zaćmy. Choroba wymaga leczenia operacyjnego, nieleczona może doprowadzić do utraty wzroku.

Czy wiesz, że oczy są nie tylko zwierciadłem duszy, ale również źródłem wiedzy na temat stanu zdrowia? Podczas rutynowej wizyty u okulisty, specjalista może dostrzec różne zmiany w oczach, które świadczą o poważnych problemach ze zdrowiem. To kolejny powód, aby regularnie odwiedzać gabinet okulistyczny – lekarz nie tylko dobierze odpowiednie okulary, ale również może zaobserwować pierwsze symptomy chorób. Co można wyczytać ze spojrzenia?

Pojawiające się zaburzenia widzenia, zwłaszcza nagłe i znacznego stopnia, zawsze wzbudzają niepokój. Często, nawet jeżeli jest to pogorszenie, które samoczynnie ustępuje, powinno być przedmiotem wnikliwej diagnostyki okulistycznej, a także innych specjalistów, głównie neurologów.

Syndrom oka biurowego dotyczy objawów zespołu suchego oka (tzw. suche oko) u osób pracujących w pomieszczeniach biurowych, często klimatyzowanych i niedostatecznie oświetlonych, bez światła dziennego i przed ekranem komputera. Takie warunki pracy powodują niedostateczne nawilżenie powierzchni rogówki, co skutkuje wystąpieniem objawów syndromu oka biurowego, takich jak chwilowo zamazane widzenie, pieczenie, swędzenie gałki ocznej, uczucie piasku pod powiekami.

Wielu ludzi ma tendencję do ignorowania swoich dolegliwości, tłumacząc sobie, że ich przyczyna nie jest na pewno związana z niczym poważnym i nie warto zawracać głowy lekarzowi. Czasem jednak te lekceważone objawy mogą być oznaką poważniejszych chorób. Które z nich zdecydowanie wymagają konsultacji ze specjalistą?

Zaburzenia pola widzenia mogą być objawem wielu chorób miejscowych, jak np. jaskra, zaćma, a także ogólnoustrojowych, takich jak cukrzyca czy nadciśnienie tętnicze. Tętnice odżywiające oko podlegają w przebiegu chorób ogólnoustrojowych takim samym zmianom jak pozostałe naczynia, dlatego w wielu chorobach objawy ze strony oka są bardzo ważnym czynnikiem diagnostycznym i choć oko niejednokrotnie oddalone jest od chorego pierwotnie narządu (np. tarczycy czy trzustki) dolegliwości zgłaszane przez pacjenta pomagają w postawieniu właściwego rozpoznania.

Nadciśnienie zaliczane jest do chorób cywilizacyjnych. Szacuje się, że w Polsce choruje około 30% społeczeństwa. Liczba chorych obrazuje skalę problemu. Nieprawidłowe odżywianie, nieregularny tryb życia i przewlekły stres przyczyniają się do powstania choroby. Ponad 90% zachorowań powstaje bez uchwytnej przyczyny, jest to więc nadciśnienie pierwotne, tzw. idiopatyczne.

Stwardnienie rozsiane (Sclerosis Multiplex - SM) jest schorzeniem ośrodkowego układu nerwowego, tzn. mózgowia i/albo rdzenia kręgowego. Przyczyna powstania tej choroby nie jest znana. Wydaje się, że pewną rolę odgrywają czynniki dziedziczne, środowiskowe oraz wirusy.

Witrektomia mechaniczna polega na usunięciu ciała szklistego z wnętrza gałki ocznej. Witrektomię stosuje się przede wszystkim w celu stabilizacji i poprawy funkcji siatkówki. Ponadto wykonuje się ją w leczeniu różnego typu chorób siatkówki oka i ciała szklistego. Witrektomia należy do zabiegów witreo-retinalnych (corpus vitreum - ciało szkliste, retina - siatkówka), które coraz częściej z powodzeniem stosuje się w okulistyce. Zasadniczym celem witrektomii oka jest poprawa ostrości widzenia.

Zwyrodnienie plamki żółtej (ang. Age-related Macular Degeneration – AMD) to postępująca choroba zwyrodnieniowa centralnej części siatkówki oka, która odpowiedzialna jest za ostre widzenie i rozróżnianie kolorów. Choroba występuje głównie u białych kobiet po 50. roku życia. Przyczyny nie są znane – sugeruje się, że ma ona podłoże genetyczne. Zwyrodnienie plamki żółtej częściej występuje też u osób palących papierosy, chorujących na nadciśnienie tętnicze, po zawale serca lub udarze mózgu. Szacuje się, że w Polsce już ponad 1,5 mln osób zmaga się z tym schorzeniem.

Amblyopia (leniwe oko) powstaje w okresie dziecięcym. Jeśli przed 6. rokiem życia na oko zadziała jakiś szkodliwy czynnik, może dojść do rozwoju leniwego oka. Takim czynnikiem wywołującym chorobę może być np. zez. W tej sytuacji jedno oko widzi prawidłowo, a drugie nie. Mózg hamuje wówczas przepływ informacji z oka zezującego i nie odbiera informacji wzrokowej – dochodzi do zaburzenia widzenia. Wczesne rozpoznanie choroby zwiększa szansę na skuteczne leczenie.

Siatkówczak, nazywany często z łacińskiego retinoblastomą, to najczęstszy wewnątrzgałkowy nowotwór złośliwy oka u dzieci. Pod względem częstości występowania zajmuje on drugie miejsce po czerniaku złośliwym naczyniówki w tej grupie nowotworów, aczkolwiek schorzenie to pojawia się stosunkowo rzadko.

Postępujący rozwój technologii cyfrowych nieuchronnie prowadzi do coraz częstszej styczności z obrazami trójwymiarowymi. Sale kinowe podczas projekcji 3D są często obłożone do ostatniego miejsca. Nic zresztą dziwnego, bo jest to zdecydowanie jeden z ciekawszych efektów graficznych. Czy jednak możemy bez konsekwencji zdrowotnych oglądać trójwymiarowe filmy?

Fotokoagulacja zmiany naczyniówki/siatkówki to zabieg, polegający na niszczeniu uszkodzonych naczyń krwionośnych i innych zmian utrudniających widzenie za pomocą lasera. Koagulacja laserowa wywołuje mikrooparzenia w zmienionych chorobowo miejscach siatkówki i naczyniówki, które po przestały pełnić swoje funkcje. Dzięki temu zapobiega się rozwojowi zmian chorobowych.