Uzależnienie od alkoholu

Uzależnienie od alkoholu (piwa, wina, wódki) to nałóg związany z nadużywaniem etanolu i stanowi jedną z najbardziej dotkliwych społecznie toksykomanii. W małych ilościach alkohol powoduje poprawę samopoczucia pijącego, nadmierną wesołość, spowalnia reakcje na bodźce oraz podwyższa ocenę własnych możliwości. U człowieka alkohol zostaje przetworzony w wątrobie. Śmiertelną dawką alkoholu, porażającą ośrodek oddechowy, jest dla dorosłego człowieka około 450 g czystego związku, czyli około 900 g (ok. 1 dm3) wódki. 

Spis treści:
  1. 1. Co to są alkohole?
  2. 2. Nadużywanie alkoholu
  3. 3. Wpływ etanolu na organizm ludzki
  4. 4. Choroba alkoholowa
  5. 5. Objawy alkoholizmu
  6. 6. Typy uzależnienia od alkoholu

1. Co to są alkohole?

Przeciętny mieszkaniec Ziemi używa setek związków chemicznych, nie interesuje się jednak ich składem ani właściwościami. Taka beztroska powoduje niewłaściwe stosowanie substancji chemicznych i prowadzi do negatywnych skutków dla środowiska i organizmu człowieka. Aby temu zapobiec, należy uświadamiać ludziom, jakie mogą być konsekwencje niewłaściwego stosowania substancji chemicznych. Alkohole to związki chemiczne, pochodne węglowodorów. Spośród wielu alkoholi pojawiających się w otoczeniu ludzi, jeden wysuwa się na plan pierwszy – etanol. Jest powszechnie używany jako środek odurzający, stanowi składnik napojów zwanych „wyskokowymi”. Piwo zawiera kilka procent alkoholu etylowego, wino – kilkanaście, a wódka – kilkadziesiąt, stąd określenie tych ostatnich jako „alkohole wysokoprocentowe”. Produkt handlowy o nazwie „spirytus rektyfikowany” zawiera 96% alkoholu etylowego i 4% wody, a denaturat to spirytus rektyfikowany z dodatkiem silnych trucizn, których nie da się usunąć żadnymi domowymi sposobami. Alkohole, jak prawie wszystkie związki chemiczne, wpływają na naturalne czynności organizmu ludzkiego.

2. Nadużywanie alkoholu

Każda substancja może być albo trucizną, albo lekarstwem. Podział ten jest nieostry, jak to słusznie zauważył Theophrastus Bombastus von Hohenheim, zwany Paracelsusem, mówiąc: „Wszystko jest trucizną i nic nie jest trucizną, tylko dawka decyduje, że jakaś substancja nie jest trucizną”. O stopniu szkodliwości związku decyduje, oprócz ilości, również struktura chemiczna substancji. Działanie alkoholu etylowego na organizm człowieka jest różnorodne i zależy od siedmiu czynników:

Alkoholizm
Alkoholizm Wykres przedstawiający spożycie alkoholu na świecie.
  • spożytej ilości napoju,
  • stężenia alkoholu w napoju,
  • wieku,
  • wzrostu i ciężaru ciała,
  • płci (kobiety są bardziej wrażliwe na etanol niż mężczyźni),
  • ogólnej sprawności fizycznej,
  • chwilowej odporności na zatrucie alkoholem (zmęczenie, przemęczenie i rekonwalescencja zwiększają podatność na zatrucia).

Ryzykownie nadużywa alkoholu około 16% polskiego społeczeństwa. Śmiertelna dawka alkoholu to 6-8 g na 1 kg masy ciała. W jaki sposób organizm człowieka radzi sobie z nadwyżką alkoholu we krwi? Ludzka wątroba wytwarza enzym – dehydrogenazę alkoholową (ADH), który przekształca etanol w aldehyd octowy. Ten z kolei zostaje utleniony do kwasu octowego, a następnie do dwutlenku węgla i wody. Dorosły człowiek przetwarza w ciągu godziny około 10 g etanolu, czyli mniej więcej tyle, ile zawiera szklanka 12-procentowego wina, pół litra 4-procentowego piwa lub kieliszek wódki. Mężczyźni z reguły lepiej niż kobiety tolerują alkohol, gdyż ich wątroba wytwarza więcej enzymu ADH. Proces przetwarzania etanolu w organizmie ludzkim odbywa się kosztem tlenu potrzebnego do utlenienia innych substancji, np. tłuszczów. Niespalone tłuszcze gromadzą się w wątrobie. Z tego powodu nałogowi alkoholicy mają chorobliwie otłuszczone wątrobę i serce.

Z przyjmowaniem alkoholu wiąże się wiele problemów społecznych i zdrowotnych. Nadużywanie alkoholu współwystępuje z różnymi patologiami życia społecznego, np. z demoralizacją dzieci, zaburzeniami życia rodzinnego, problemami finansowymi, przemocą wobec bliskich czy problemami z prawem (bójki, kradzieże, rozboje itp.). W Polsce z powodu alkoholu umiera rocznie ponad 12 tysięcy ludzi.

Alkohol degraduje życie nie tylko osoby uzależnionej od „napojów wyskokowych”, ale także życie rodziny, bliskich, sąsiadów. Nadużywanie alkoholu stanowi w Europie drugą najczęstszą przyczynę utraty zdrowia i przedwczesnej śmierci. Statystyczny Polak spożywa rocznie około 13 litrów czystego alkoholu. Z roku na rok systematycznie obniża się wiek inicjacji alkoholowej. Na izby wytrzeźwień trafiają coraz młodsi „smakosze” alkoholu. Statystyki podają, że co trzecia kobieta w ciąży pije alkohol. I choć prasa, telewizja i różni specjaliści trąbią na alarm, mówiąc o zgubnych skutkach picia alkoholu, to wydaje się, że ludzie ignorują ich argumenty. Nie pomaga straszenie widmem chorób psychicznych czy możliwością zdegradowania sobie zdrowia, np. poprzez marskość wątroby czy ciężkie schorzenia nerek albo żołądka.

3. Wpływ etanolu na organizm ludzki

Po alkohol sięgają coraz młodsze pokolenia. Dla młodego chłopca i młodej dziewczyny każda dawka etanolu jest szkodliwa. Sportowcy wiedzą, że nawet po jednym kieliszku alkoholu czeka ich kilka dni intensywnego treningu w celu odzyskania utraconej sprawności psychofizycznej. W przypadku dorosłego człowieka niewielka dawka alkoholu, np. kieliszek wina wypity przy posiłku, ułatwia przemianę energetyczną i może pobudzać czynności ośrodkowego układu nerwowego. Alkohol etylowy spożyty w większych ilościach działa toksycznie (trująco), szczególnie na OUN, przewód pokarmowy i wątrobę, a w przypadku dużych ilości na wszystkie te układy jednocześnie.

Pierwsze objawy występują już po kilku minutach od spożycia niewielkiej ilości alkoholu. Człowieka ogarnia specyficzny nastrój – zaczyna myśleć w sposób uproszczony, słabnie refleks i spostrzegawczość, za to staje się bardziej elokwentny, śmiały i łatwiej nawiązuje kontakty towarzyskie, a to z kolei zachęca do częstszego picia. Im człowiek młodszy, tym mniejsza dawka wywołuje opisane efekty. Właśnie dlatego w cywilizowanych krajach alkoholu nie sprzedaje się młodzieży. Większe ilości spożytego alkoholu etylowego powodują kolejno: zaburzenia mowy, ograniczenie logicznego myślenia, niezborność ruchów (na tym etapie pijący popełniają przestępstwa kryminalne), wymioty utrudniające dalsze picie, wreszcie sen narkotyczny i zgon. Statystycznie jedno na 7000 upojeń alkoholowych kończy się śmiercią. Systematyczne picie prowadzi po pewnym czasie do choroby – pojawia się uzależnienie od alkoholu.

4. Choroba alkoholowa

Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 uznaje uzależnienie od alkoholu za jeden z rodzajów zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania. Diagnozę zespołu uzależnienia od alkoholu stawia grono specjalistów: lekarz psychiatra, psycholog z doświadczeniem klinicznym oraz psychoterapeuta w zakresie uzależnień. Toksykomanię alkoholową określa się najprościej jako utratę kontroli nad ilością spożywanych trunków. Choroba alkoholowa wyraża się poprzez uzależnienie psychiczne i fizyczne. Alkoholik czuje wewnętrzny przymus napicia się, który nie podlega jego woli, by zredukować nieprzyjemne doznania po odstawieniu alkoholu i dostarczyć sobie przyjemności w związku z przyjęciem substancji psychoaktywnej. W ten sposób powstaje błędne koło nałogu, z którego trudno się wyrwać.

U alkoholików zmniejsza się łaknienie, co może prowadzić do niedożywienia. Następuje upośledzenie mięśnia sercowego, osłabienie i wyniszczenie organizmu, a także zaburzenia psychiczne (np. psychoza Korsakowa), brak samokontroli i woli. Choroba alkoholowa kończy się śmiercią w wyniku nieodwracalnego uszkodzenia wątroby. Alkoholizm jest nieszczęściem rujnującym życie rodzin, a także przysparzającym problemów z prawem.

Dziecko spłodzone przez mężczyznę lub kobietę uzależnioną od alkoholu często wykazuje głębokie upośledzenie umysłowe (dawniej nazywane debilizmem). Nierzadko zdarza się zatrucie metanolem – trucizną znacznie bardziej niebezpieczną od etanolu. Jednorazowe spożycie niewielkiej dawki metanolu (nawet 15 cm3) może spowodować ślepotę, a przy większej ilości – śmierć. Rozróżnienie etanolu od metanolu jest bardzo trudne, gdyż oba alkohole mają taki sam stan skupienia, zapach i barwę.

5. Objawy alkoholizmu

W ostatnich dziesięcioleciach notuje się gwałtowny wzrost ilości spożywanych substancji odurzających, w tym alkoholi. Tendencja ta pogłębia się wskutek stresogennego stylu życia współczesnego człowieka i prowadzi do uzależnienia organizmu. Wbrew panującemu stereotypowi alkohol w rodzinie to nie tylko problem ludzi z tzw. marginesu społecznego, ale także tych, którzy cieszą się wysokim statusem społecznym. Uzależnienie od alkoholu jest zaburzeniem zdrowia, polegającym na tym, że człowiek czuje silną potrzebę lub przymus ciągłego picia, ponieważ umożliwia mu to dalsze, normalne funkcjonowanie i staje się jedynym sposobem doznania przyjemności lub ucieczki od cierpienia, stresu czy lęku.

Początkowo organizm toleruje niewielkie dawki alkoholu, do których się stopniowo przyzwyczaja, co w efekcie prowadzi do konieczności podwyższania dawek, aż do ilości uszkadzających i niszczących organizm. Nagłe zaprzestanie przyjmowania alkoholu przez nałogowca w wielu przypadkach wywołuje niebezpieczne objawy abstynencyjne, ze śmiercią włącznie. Do najbardziej charakterystycznych objawów alkoholizmu zalicza się:

  • upośledzoną zdolność kontrolowania picia,
  • głód alkoholowy – natrętną potrzebę spożywania alkoholu,
  • wzrost tolerancji organizmu dla spożywanych dawek etanolu,
  • objawy abstynencyjne, np.: drżenie mięśni, nudności, biegunki, wymioty, bezsenność, dysforia, lęk, nadmierna potliwość, tachykardia, nadciśnienie,
  • picie w celu zapobiegania alkoholowemu zespołowi abstynencyjnemu,
  • lekceważenie argumentów świadczących o szkodliwości picia dla zdrowia pijącego, 
  • zaniedbywanie istotnych sfer życia społecznego – obowiązków rodzinnych, zawodowych czy szkolnych.

6. Typy uzależnienia od alkoholu

Pojęcie alkoholizmu chronicznego wprowadził do słownika Magnus Huss w 1849 roku. W 1960 roku pojawiła się publikacja amerykańskiego lekarza Elvina Mortona Jellineka pt. „Koncepcja alkoholizmu jako choroby”, w której autor przedstawił, w jaki sposób dochodzi do pogłębiania się uzależniania od alkoholu. Jellinek wyodrębnił cztery fazy choroby alkoholowej:

  • faza prealkoholowa (wstępna) – początek ma charakter konwencjonalnego stylu picia. Stopniowo wzrasta tolerancja na dawki etanolu i człowiek odkrywa, że dzięki alkoholowi nie tylko doświadcza się przyjemnych doznań, ale też można znieść przykre stany emocjonalne;
  • faza ostrzegawcza – pojawiają się palimpsesty, czyli luki pamięciowe;
  • faza krytyczna – utrata kontroli nad piciem;
  • faza przewlekła – wielodniowe ciągi alkoholowe.

Inną typologię alkoholizmu zaproponował Komitet Ekspertów dla Spraw Alkoholizmu Światowej Organizacji Zdrowia (WHO). Według tej klasyfikacji, toksykomania alkoholowa może być różnicowana na:

  • nieregularne picie nadmierne – stosunkowo krótkie epizody nadużywania alkoholu oddzielone dłuższymi przerwami abstynencji;
  • nawykowe picie nadmierne – regularne, systematyczne picie alkoholu w zbyt dużych ilościach, ale jeszcze bez utraty kontroli;
  • nałóg alkoholowy – psychiczne i fizyczne uzależnienie się od alkoholu wraz z utratą kontroli picia, czyli przewlekła intoksykacja alkoholowa;
  • alkoholizm inny i nieokreślony – nadmierne spożycie alkoholu w przebiegu zaburzeń psychicznych czy na tle innych problemów psychologicznych.

Należy mieć świadomość, że problem alkoholowy to choroba nieuleczalna i nawet długoletnia abstynencja nie daje gwarancji, że były nałogowiec nie powróci do picia. Proces zdrowienia z choroby alkoholowej jest bardzo trudny i skomplikowany, uzależniony przede wszystkim od chęci i dobrej woli zainteresowanego. Pomoc w leczeniu alkoholizmu oferują np.: kluby abstynenta, bractwa trzeźwości, samopomocowe grupy AA (Anonimowych Alkoholików), Grupy Rodzinne Al-Anon i Alateen, ośrodki terapii uzależnień i współuzależnienia, grupy wsparcia DDA (Dorosłe Dzieci Alkoholików) czy „Niebieska Linia”. Wychodzenie z alkoholizmu wymaga intensywnej pracy ze strony alkoholika, jak i jego rodziny. Trzeźwość jest możliwa, dlatego warto korzystać ze specjalistycznej pomocy i nie wolno się poddawać w walce o swoją wolność.

Bibliografia

  • Cierpiałkowska L., Alkoholizm: przyczyny, leczenie, profilaktyka, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2000, ISBN 83-232-1022-5.
  • Cierpiałkowska L., Ziarko M., Psychologia uzależnień – alkoholizm, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa 2010, ISBN 978-83-60807-58-3.
  • Margasiński A., Rodzina alkoholowa z uzależnionym w leczeniu, Impuls, Kraków 2010, ISBN 978-83-7587-364-1.
  • Woydyłło E., Rak duszy. O alkoholizmie, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2009, ISBN 978-83-08-04407-0.
Porozmawiaj o tym na Forum Psychologia »
Lubię to!
1

20 najczęstszych porad

  1. Jak pomóc chłopakowi wyjść z nałogu?
  2. 2-3 piwa dziennie - czy to już alkoholizm?
  3. Padaczka alkoholowa - jak leczyć?
  4. Paraliż po alkoholu - czy to groźne?
  5. Czy mogłam się tak szybko uzależnić od alkoholu?
  6. Jak pomóc osobie uzależnionej od alkoholu, która nie pozwala sobie pomóc?
  7. Czy moja mama jest uzależniona od alkoholu?
  8. Jak pomóc ojcu uzależnionemu od alkoholu?
  9. Czy mogę pomóc rodzicom uzależnionym od alkoholu?
  10. Czy powinnam wysłać męża na terapię uzależnionych od alkoholu?
  11. Czym może być spowodowana agresja po alkoholu?
  12. Nadużywanie alkoholu - jak pomóc chorej osobie?
  13. Agresywne zachowania pod wpływem alkoholu - czy to typowe?
  14. Alkoholizm w rodzinie. Co robić?
  15. Mój mąż jest alkoholikiem. Jak długo jeszcze jego organizm to wytrzyma?
  16. Przeraża mnie moje picie - co zrobić w tym momencie?
  17. Jak pomóc chłopakowi wyjść z nałogu?
  18. 2-3 piwa dziennie - czy to już alkoholizm?
  19. Padaczka alkoholowa - jak leczyć?
  20. Paraliż po alkoholu - czy to groźne?
  21. Czy mogłam się tak szybko uzależnić od alkoholu?
  22. Jak pomóc osobie uzależnionej od alkoholu, która nie pozwala sobie pomóc?
  23. Czy moja mama jest uzależniona od alkoholu?
  24. Jak pomóc ojcu uzależnionemu od alkoholu?
  25. Czy mogę pomóc rodzicom uzależnionym od alkoholu?
  26. Czy powinnam wysłać męża na terapię uzależnionych od alkoholu?
  27. Czym może być spowodowana agresja po alkoholu?
  28. Nadużywanie alkoholu - jak pomóc chorej osobie?
  29. Agresywne zachowania pod wpływem alkoholu - czy to typowe?
  30. Alkoholizm w rodzinie. Co robić?
  31. Mój mąż jest alkoholikiem. Jak długo jeszcze jego organizm to wytrzyma?
  32. Przeraża mnie moje picie - co zrobić w tym momencie?
  33. Jak mam rozmawiać z wujkiem alkoholikiem?
pokaż 5 następnych

Zapobieganie alkoholizmowi

Przyczyny alkoholizmu

Objawy alkoholizmu

Diagnozowanie alkoholizmu

Leczenie alkoholizmu

Ośrodki leczenia alkoholizmu

Skutki alkoholizmu

Alkoholizm u kobiet

Alkoholizm wśród młodzieży

DDA

+ Załóż wątek

Dyskusje na forum

~ Pytania do specjalistów 1 odpowiedź Mefedron a uzależnienie od alkoholu ~:

Witam Rowniez mam problem z mefedronem...staram sie walczyc z tym ale po paru dniach trzezwosci...

pokaż 5 następnych

Artykuły Uzależnienie od alkoholu

Uzależnienie od alkoholu Współuzależnienie

Czym jest współuzależnienie i na czym polega? Współuzależnienie określa się jako utrwaloną formę funkcjonowania w długotrwałej, trudnej, a przed wszystkim niszczącej sytuacji życiowej, związanej z patologicznymi zachowaniami partnera. Osoba...

Uzależnienie od alkoholu Zapobieganie alkoholizmowi

Alkoholizm stanowi jeden z najpoważniejszych problemów społecznych. Wzrasta spożycie alkoholu wśród młodzieży, z roku na rok obniża się wiek inicjacji alkoholowej, alkoholizm grozi utratą zdrowia, a nawet życia, na tle alkoholizmu rodzą się...

Uzależnienie od alkoholu Przyczyny alkoholizmu

Istnieje wiele teorii tłumaczących przyczyny alkoholizmu w tym takie, które podkreślają brak uchwytnych przyczyn. Alkoholizm jest jednak uzależnieniem i jako taki ma swoje źródła. medyczne - uzależnienie jest chorobą (w rozumieniu...

Uzależnienie od alkoholu Objawy alkoholizmu

Alkoholizm to choroba polegająca na okresowym piciu alkoholu w celu doznania jego działania, a czasem także, by uniknąć złego samopoczucia wynikającego z odstawienia etanolu. Istotę choroby stanowi uzależnienie psychiczne i fizyczne. Uzależnienie...

Uzależnienie od alkoholu Diagnozowanie alkoholizmu

Alkoholizm jest chorobą, podobnie jak cukrzyca, gruźlica czy nowotwór. Koncepcję alkoholizmu jako choroby wprowadził amerykański fizjolog – Elvin Morton Jellinek. Dopiero w 1956 roku Amerykańskie Stowarzyszenie Medyczne uznało oficjalnie...

Uzależnienie od alkoholu Leczenie alkoholizmu

Podjęcie leczenia alkoholizmu oznacza zaakceptowanie faktu, że „sam nie potrafię sobie poradzić z problemem alkoholowym i potrzebuję pomocy”. Aby leczenie było skuteczne, konieczne jest rozumienie, że terapia stanowi proces długotrwały,...

Uzależnienie od alkoholu Skutki alkoholizmu

Alkoholizm niesie ze sobą poważne konsekwencje zdrowotne, społeczne i psychologiczne. Choroba alkoholowa prowadzi do niewydolności wielu układów w organizmie, np. układu krążenia i układu odpornościowego. Nadużywanie alkoholu odciska piętno...

Uzależnienie od alkoholu Ośrodki leczenia alkoholizmu

Uzależnienie od alkoholu jest chorobą przewlekłą, wymagającą profesjonalnego leczenia. Podstawową formą leczenia jest psychoterapia odwykowa. Główne cele terapii odwykowej to: utrzymanie abstynencji, poprawa zdrowia psychicznego i fizycznego oraz...

Uzależnienie od alkoholu Alkoholizm u kobiet

Organizm kobiety jest szczególnie podatny na szkodliwy, toksyczny wpływ alkoholu. Wiąże się to m.in. z większą zawartością tkanki tłuszczowej w organizmie i szybszym wchłanianiem etanolu w przewodzie pokarmowym. Ta sama dawka alkoholu wypita przez...

Uzależnienie od alkoholu Alkoholizm wśród młodzieży

Alkoholizm pozostaje ciągle największym nałogiem w Polsce. Polacy piją wskutek panującej obyczajowości. Alkohol towarzyszy nam przy okazji większości imprez towarzyskich i uroczystości rodzinnych – chrzcin, wesel, komunii. Dla jednych alkohol to...

Uzależnienie od alkoholu DDA

Dorosłe Dzieci Alkoholików (DDA) to nazwa samopomocowych grup dla osób, które wychowywały się w rodzinach, w których panował problem alkoholizmu. Specjalistyczne programy terapeutyczne dla DDA w Polsce zaczęły powstawać w...

Uzależnienia Uzależnienie od leków

Uzależnienie od leków określa się inaczej mianem lekomanii. Dla lekomana najbliższym...

Uzależnienie od seksu
Uzależnienia Uzależnienie od seksu

Seksoholizm– wiele osób zastanawia się, czym tak naprawdę jest. Fachowo określa...

Uzależnienie od komputera
Uzależnienia Uzależnienie od komputera

Wraz z szybkim rozwojem nowoczesnych technologii uzależnienie od internetu staje się coraz...

Klasyfikacja narkotyków Uzależnienie od kofeiny

Główne źródła kofeiny, to: kawa, herbata, kakao i napoje energetyzujące. Kofeina ma działanie psychostymulujące, a przyjmowana w zbyt dużych dawkach (600 mg/dobę) może prowadzić do uzależnienia.

Uzależnienie od solarium
Opalanie Uzależnienie od solarium

Uzależnienie od opalania w solarium to nie mit. Coraz więcej kobiet odczuwa silną potrzebę podtrzymania opalenizny za pomocą łóżka opalającego. Dermatolodzy przekonują jednak, że jest to zły pomysł.

Uzależnienie od kosmetyków
Składniki kosmetyków Uzależnienie od kosmetyków

Większość kobiet lubi kupować kosmetyki, ale część z nich od zakupu specyfików do pielęgnacji uzależnia swoje samopoczucie. Jeśli tak jest w twoim przypadku, uważaj, stąd tylko krok do uzależnienia.

Uzależnienie od dopalaczy
Klasyfikacja narkotyków Uzależnienie od dopalaczy

Jaki jest skład chemiczny dopalaczy? Jak działają dopalacze? Co to są party pills i spice? Jakie skutki uboczne mogą pojawić się po zażyciu dopalaczy?

pokaż 10 następnych
Zamknij Załóż konto
Zamknij Logowanie

Nie masz konta? Załóż teraz

Zapomniałem hasło Przypomnij hasło

Zamknij

Wypełnij swoje dane

Ryzyko schorzeń często zależne jest od płci, wieku i wykonywanego zawodu

Wiek determinuje zarówno ryzyko schorzeń, jak i rodzaj leczenia

Dzięki informacji o Twojej lokalizacji i ubezpieczeniu, będziemy mogli zaproponować Ci najlepszych specjalistów i kliniki zajmujące się Twoim problemem

-

Dane kontaktowe potrzebne są nam do powiadomienia Cię o odpowiedziach specjalistów

Akceptuję regulamin zadawania pytań.
Cofnij