Głęboka stymulacja mózgu w chorobie Parkinsona

Lek. Tomasz Makos
Weryfikacja merytoryczna:

Lek. Tomasz Makos - lekarz, autor wielu publikacji dla lekarzy i pacjentów z zakresu gastroenterologii i onkologii klinicznej.

Głęboka stymulacja mózgu to metoda blokująca obszary mózgu, które powodują chorobę Parkinsona, wzgórza i gałki bladej, bez celowego niszczenia mózgu. W głębokiej stymulacji mózgu elektrody są umieszczone we wzgórzu (na drżenie samoistne i stwardnienie rozsiane) lub w gałce bladej (w chorobie Parkinsona). Głeboka stymulacja mózgu przynosi zadawolające efekty terapeutyczne.

Przebieg stymulacji mózgu w chorobie Parkinsona

Elektrody są połączone przewodami z urządzeniem stymulującym (tzw. generator impulsów lub IPG) wszczepionym pod skórę klatki piersiowej, poniżej obojczyka. Po uruchomieniu urządzenie wysyła impulsy elektryczne do obszarów docelowych w mózgu, blokując impulsy powodujące drżenia. Przynosi to taki sam efekt jak talamotomia lub palidotomia bez faktycznego zniszczenia mózgu. Urządzenie może być programowane za pomocą urządzenia wysyłającego sygnały drogą radiową do urządzenia. Pacjenci otrzymują specjalne magnesy, które pozwalają im włączać lub wyłączać urządzenie. W zależności od częstości użycia działa ono 3-5 lat. Osoby, które mają stymulatory w obu półkulach przechodzą operację podzieloną na dwie części. Większość osób z chorobą Parkinsona będzie wymagało zabiegu po obu stronach mózgu. Podczas pierwszego zabiegu elektrody są umieszczone w mózgu, ale pozostawione niepowiązane. 

Po zabiegu pacjent może odczuwać zmęczenie, tkliwość lub bolesność w miejscu zszycia. Po pierwszej części zabiegu pacjent przebywa 2-3 dni w szpitalu, po drugiej – mniej niż dobę. Szwy są usuwane w ciągu 7-10 dni. Głowę można myć wilgotną ściereczką, unikając pola operacyjnego. Przez pierwsze 2 tygodnie należy unikać jakiejkolwiek aktywności, a przez 4-6 po zabiegu ciężkiego wysiłku fizycznego. Do pracy można wrócić po 6 tygodniach. Mechanizmy wykrywające na lotniskach i sklepach mogą włączać lub wyłączać urządzenie, co może powodować nieprzyjemne odczucia lub nagle pogorszyć stan pacjenta. Można korzystać z komputera, telefonu komórkowego, urządzeń domowych.

Metody umieszczania elektrod w mózgu i działanie zabiegu

Jest wiele metod umieszczania elektrod w określonym miejscu mózgu. Przede wszystkim trzeba wyznaczyć te miejsca. Jednym ze sposobów zlokalizowania obszarów docelowych jest poleganie wyłącznie na obrazowaniu tomografii komputerowej (CT) lub rezonansu magnetycznego (MRI). Inni wykorzystują technikę zapisu elektrodowego określenia poszczególnych obszarów. Po wyznaczeniu miejsc wszczepiane są elektrody. Luźne końce znajdują się pod skórą głowy, a nacięcia są zszywane. Tydzień później pacjent jest odsyłany do szpitala na bardzo krótki czas. Pacjent poddawany jest znieczuleniu ogólnemu, przewody są odłączone od luźnych końców elektrod, a następnie podłączane do generatorów impulsów. 2-4 tygodnie później urządzenie stymulujące jest włączane i dostosowywane do pacjenta. Zanim pacjent otrzyma odpowiednią pomoc może minąć kilka tygodni. DBS powoduje bardzo niewiele skutków ubocznych.

Stymulacja jądra podwzgórza jest nową aplikacją DBS. Po zakończeniu szeroko zakrojonych badań klinicznych stymulacja jądra podwzgórza została uznana za najbardziej skuteczne leczenie chirurgiczne choroby Parkinsona, ponieważ obejmuje nie tylko drżenia, ale wszystkie objawy choroby: sztywność, spowolnienie ruchów, problemy z chodzeniem. Udana stymulacja jądra podwzgórza pozwala pacjentom zmniejszenie liczby przyjmowanych leków, objawów i wszystkich innych symptomów choroby. Ponadto umieszczenie stymulatora w jądrze podwzgórza jest zwykle łatwiejsze niż operacja na gałce bladej. Przez większość czasu podczas zabiegu pacjent pozostaje w pełni świadomy, co pozwala personelowi medycznemu na odpowiednie sprawdzenie działania urządzenia. Podawane są małe dawki znieczulenia w wrażliwych miejscach.

Zalety i wady stymulacji mózgu

Zalety głębokiej stymulacji mózgu to:
  • struktura mózgu nie jest niszczona w takim stopniu jak podczas innych zabiegów i powoduje mniej komplikacji;
  • stymulacja elektryczna może być dopasowywana do zmian w chorobie pacjenta czy reakcji organizmu na leki i nie trzeba przy tym przeprowadzać kolejnej operacji;
  • głęboka stymulacja nie ogranicza możliwości dalszego leczenia;
  • cała procedura jest stosunkowo bezpieczna;
  • może leczyć wszystkie główne objawy choroby Parkinsona;
  • poprawia się jakość życia pacjenta;
  • pozawala na ograniczenie przyjmowanych środków farmakologicznych.
Wady:
  • zwiększone ryzyko infekcji;
  • konieczność przeprowadzenia operacji, jeśli urządzenie przestanie działać, lub w celu wymiany baterii;
  • potrzeba dodatkowego czasu, by dostosować urządzenie do pacjenta;
  • interakcje z urządzeniami antywłamaniowymi i in.
70% osób po zabiegu odczuwa znaczącą poprawę swojego stanu. Z operacją wiąże się 2-3% ryzyko powstania trwałych urazów – paraliż, zmiany osobowości, napady i infekcje. Operacja nie jest zalecana, jeśli leki potrafią stłumić objawy choroby. Wiek nie ma znaczenia w przeprowadzeniu operacji, chociaż każdy przypadek powinien być rozpatrywany indywidualnie. 
 
Przypisy
Lehmann-Horn F., Ludolph A. NEUROLOGIA - diagnostyka i leczenie, Urban & Partner, Wrocław 2004, ISBN 83-89581-50-7
Prusiński A. Neurologia praktyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3125-7
Prusiński A. Neurogeriatria - praktyczne problemy neurologii w wieku podeszłym, Czelej, Lublin 2004, ISBN 83-89309-24-6

Artykuły Głęboka stymulacja mózgu w chorobie Parkinsona

Choroba Parkinsona to zaburzenie neurologiczne u osób starszych. Może pojawić się jednak u ludzi młodych po stosowaniu leków neuroleptycznych. Jakie są więc jego objawy i jakie jest leczenie?

Założenie elektrody ma na celu głęboką stymulację mózgu.

Wszczepienie stymulatora mózgu nie jest zabiegiem leczącym chorobę Parkinsona , ale jedynie środkiem łagodzącym jej objawy. Zabieg zalecany jest dla tych pacjentów, u których leczenie nie przynosi ...

Operacja wszczepienia stymulatora mózgu pacjentowi choremu na Parkinsona.

Choroby neurologiczne wpływają na funkcjonowanie organizmu, na zachowanie człowieka, a co najgorsze – mogą także doprowadzić do śmierci. Zarówno choroby neurodegeneracyjne, takie jak choroba ...

Strzałka wskazuje miejsce niedokrwienia.

Ludzie starsi wykazują problemy ze snem, pamięcią i przemianą materii. Ostatnie badania wskazały, że może być to związane z zaburzoną aktywnością neuronów wpływających na pracę cyklu okołodobowego.

Zakłócenia rytmu dobowego mogą prowadzić do problemów z pamięcią, snem, systemem sercowo-naczyniowym, metabolizmem i odpornością organizmu.

Drżenie rąk to zaburzenie, które można spotkać zarówno u ludzi młodych, jak i starych. U młodszych ma ono przeważnie tło emocjonalne – można je zaobserwować na przykład podczas egzaminu czy ...

Neurologia to dziedzina medycyny zajmująca się schorzeniami obwodowego i ośrodkowego układu nerwowego. Jest silnie spokrewniona z psychiatrią i polega na odkrywaniu przyczyn uszkodzenia systemu ...

Neurologia

Słowo „śpiączka” pochodzi od greckiego słowa „koma” – głęboki sen. Śpiączka jest to brak świadomości siebie samego oraz otoczenia i objawia się niemożnością reagowania na bodźce zewnętrzne. ...

Kraniotomia to operacja, podczas której fragment czaszki jest rozcinany w celu umożliwienia dostępu chirurga do mózgu. W kraniotomii fragment kości czaski umieszczany jest z powrotem w miejscu, z ...

Mózg widoczny po wykonaniu kraniotomii.

Witamina C jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Uczestniczy bowiem w syntezie kolagenu, chroni przed rozwojem nowotworów oraz zwalnia tempo starzenia się organizmu.

Witamina C

Drgawki (syn. konwulsje, ang. convulsions) to krótkotrwałe, częste skurcze mięśni występujące niezależnie od naszej woli, spowodowane patologicznymi wyładowaniami neuronów. Źródłem owych wyładowań ...

Sterole roślinne, czyli tak zwane fitosterole, chronią organizm przed chorobami układu krążenia, obniżają cholesterol LDL, wzmacniają układ odpornościowy i wpływają pozytywnie na pracę wielu narządów.

Nieznane właściwości fitosteroli

Leki antypsychotyczne określa się inaczej jako neuroleptyki. Leki przeciwpsychotyczne stosuje się m.in. w leczeniu schizofrenii, w walce z omamami, urojeniami i podnieceniem psychoruchowym.

Budzenie się w nocy znacznie obniża jakość snu. Człowiek wstaje rano zmęczony, jakby w ogóle nie spał. Niektórzy budzą się kilkakrotnie, a nawet kilkadziesiąt razy w ciągu nocy. Nic nie pomaga ...

Budzenie się w nocy

Kawa jest napojem, który na całym świecie cieszy się ogromną popularnością. Zawarta w kawie kofeina pobudza nasz organizm i naszą sprawność psychiczną, dlatego wiele osób pije ją rano aby z siłą i ...

Wbrew wielu opiniom picie kawy ma wiele zalet - oprócz najważniejszej, czyli pobudzania myślenia - zawiera spore ilości antyoksydantów, które obniżają ryzyko zachorowania na raka wątroby.

Paranoja to ciężkie zaburzenie psychiczne. Ludzie, których dotknęła, nie potrafią normalnie żyć. Pojawiające się u nich ur   ojenia uniemożliwiają funkcjonowanie w społeczeństwie. Chorym wydaje ...

Otępienie starcze to rodzaj zaburzenia funkcji poznawczych, a przede wszystkim pamięci. Nie jest to „objaw starości”, a zaburzenie, które można i trzeba hamować. Może być wywołane przez chorobę ...

Według badań, aż 15% starszych ludzi powyżej 65. roku życia cierpi na depresję. Wraz z wiekiem niektóre narządy, jak np. mózg czy serce, nie pracują tak sprawnie, jak w latach młodości. Starość powoduje zmiany w psychice, więc może być podłożem niektórych chorób, np. otępienia. Ponadto depresja w wieku starszym zagraża życiu, powoduje wystąpienie myśli samobójczych, szczególnie w okresie jesienno-zimowym.<br />
<br />
Otępienie starcze częściej dotyka kobiet niż mężczyzn. Rozpoznawalne jest u osób, które doznały postępujacego i nawracającego zaburzenia pamięci. Chorzy dotknięci chorobą nie mogą znaleźć swoich rzeczy, nie pamiętają faktów sprzed kliku dni. Pierwszym powikłaniem otępienia jest depresja. Rozwój otępienia ma miejsce w przebiegu choroby Alzheimera. Oczywiście nie można zatrzymać postępującego otępienia. Leczenie ma charakter przyczynowy i jest możliwe jedynie u 10% wszystkich pacjentów.

Zaburzenia pamięci i intelektu to stan, który określa się terminem otępienie, czyli demencja. Jako definicję tego stanu przyjmuje się obniżenie funkcji intelektualnych człowieka w odniesieniu do ...

Dlaczego zapominamy? – to pytanie zadaje sobie wiele osób. Niestety, nie ma dotąd jednoznacznej odpowiedzi. Na podstawie wielu badań stwierdzono, że informacja, która powstała w mózgu, nie jest odnawialna i po pewnym czasie ulega „rozproszeniu”. Jest to teoria zanikania śladów. Inni badacze twierdzą, że wszystko, co utrwaliliśmy, pozostanie w pamięci, pod warunkiem, że nie pojawi się coś nowego, co będzie „konkurowało” z przyswojoną wiedzą. Zatem podobno najwięcej pamięta się tego, czego nauczyło się przed położeniem do łóżka.<br />
<br />
Zapominanie polega na utracie dostępu do informacji, które kiedyś przyswoiliśmy. Pojawienie się odpowiedniego impulsu w mózgu, który powoduje skojarzenie, może doprowadzić do skanowania przyswojonej wiedzy.<br />
<br />
Według Freuda, zapominanie i pamiętanie informacji wiąże się z pojęciami – wartość i znaczenie. Ludzka psychika nie chce pamiętać wszystkiego, wypiera wydarzenia, informacje, które przyniosły cierpienie i nieprzyjemne uczucia. Taki materiał przetrwa w nieświadomości, może zostać „przypomniany” po kilku latach.<br />
<br />
Badania pokazują, że pamięć człowiek jest bardzo dokładna w stosunku do przedmiotów i rzeczy, które widzieliśmy. Jeśli jednak pamięć nie jest taka rozmyta to dlaczego zapominamy tak wiele ważnych spraw do zrobienia? Jakie jest rozwiązanie problemu zapominania?

Zespół nadreaktywnego pęcherza (OAB, nazywany potocznie pęcherzem nadreaktywnym) objawia się częstym, niekontrolowanym oddawaniem moczu. Jest to powszechna, choć wstydliwa dolegliwość. Według ...

Daryfenacyna podawana jest w chorobach układu moczowego.

Omdlenie (z łac. syncope) to przejściowa utrata przytomności spowodowana zmniejszeniem przepływu krwi przez mózg (aby wywołać utratę przytomności, wystarczy spadek przepływu na 6-8 s lub ...

Definicja zaparć mówi, iż jest to zbyt mała częstotliwość wypróżnień (<=2/tydzień) lub występowanie twardych stolców, oddawanych z wysiłkiem, często ze współistniejącym uczuciem niepełnego ...

Na zdjęciu widoczne miejsce niedrożności jelit.&nbsp;

Zabiegi

Zdrowie

Pytania do eksperta

Czy gwałtowne ruchy głową u dziecka to oznaka choroby?

Moja 7 miesięczna córeczka, dotychczas rozwijająca się normalnie, nagle zaczęła rzucać główką w lewo i w prawo, robi to gdy siedzi mi na kolanach albo w bujaku. Czasem gdy daję jej butelkę. Zaczęło się to jakieś 2 tyg temu. Najpierw zaczęła kręcić główką w łóżeczku. Martwię się, czy nie jest to objawem jakiejś choroby? Jest bardzo żwawa, interesuję się wszystkim dookoła. (Zdrowie)
Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Wysięk z rany po operacji przepukliny udowej

Odpowiada: lek. med. Tomasz Stawski
Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin

Konsultanci działu Zdrowie

Mgr Marta Bednarska

farmaceutka, uczestniczka wielu konferencji poświęconych farmakologii.

Mgr Marta Bednarska
Lek. Tomasz Makos

lekarz, autor wielu publikacji dla lekarzy i pacjentów z zakresu

Lek. Tomasz Makos
Lek. Monika Szlachta

lekarz w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w Mińsku

Lek. Monika Szlachta
Wszyscy konsultanci »