Lęk

Weryfikacja merytoryczna:

Mgr Marta Bednarska - absolwentka Wydziału Farmaceutycznego z Oddziałem Analityki Medycznej Uniwersytetu Medycznego w Lublinie.

Lęk to stan psychiczny, w którym rodzi się poczucie zagrożenia spowodowane przez czynniki zewnętrzne lub wewnętrzne. Jeśli poczucie zagrożenia wpływa negatywnie na nastrój przez dłuższy czas, to możemy mówić o depresji lękowej. Lęk może powstać w reakcji na bezpośrednie niebezpieczeństwo, ale również wymyślone, nawet jeśli byłoby ono całkowicie nierealne. Lękowi mogą towarzyszyć objawy somatyczne i wegetatywne.

Spis treści

Przyczyny lęku

Przyczyny lęku zależą od indywidualnych przeżyć jednostek. Wiążą się z oddziaływaniem otoczenia na jednostkę. Bardzo często przyczyn lęku upatruje się w przeżyciach wewnętrznych człowieka oraz jego problemach z okresu dzieciństwa. Brane są również pod uwagę relacje, jakie w najmłodszych latach pacjent miał z rodzicami. Źródeł lęku u osób dorosłych poszukuje się zatem w przebiegu rozwoju psychicznego oraz okresu dorastania.

Stany lękowe u zdrowych, dorosłych osób mogą być wywołane strachem przed zmianami bądź obawą przed utratą kogoś bliskiego, poczuciem niestabilności sytuacji materialnej i zawodowej. Wewnętrzny niepokój mogą spowodować także zjawiska natury społecznej i kulturowej oraz zmiana nawyków. Dodatkową przyczyną lęku może być panująca w świecie współczesnym dezinformacja, objawiająca się niezrozumiałym dla człowieka nadmiarem informacji. Osoby cierpiące różnie radzą sobie ze stanami lękowymi. Niektórzy wyładowują wewnętrzne niepokoje agresją, inni uciekają do narkotyków.

Lekarze zaobserwowali, że cierpienia psychiczne znajdują odzwierciedlenie w stanie somatycznym – co piąta osoba dotknięta lękiem odczuwa faktyczne cierpienia i choroby fizyczne. Kobiety (zwłaszcza między 25. a 34. rokiem życia) cechuje większa podatność na stany lękowe niż mężczyzn. Stwierdzono także związek między cierpieniami psychicznymi a stanem zamożności – lęk częściej dotyka klas mniej zamożnych. Lęk może przybrać postać fobii (np. fobia społeczna), napadów paniki, zespołu stresu pourazowego czy też zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych.

Objawy i leczenie lęku

Stanom lękowym towarzyszy szeroki zakres objawów, na różnych poziomach. Wśród objawów somatycznych obserwuje się: potliwość, bóle głowy, bóle w klatce piersiowej, przyspieszenie akcji serca, szybszy oddech, zawroty głowy, zaczerwienienie lub blednięcie skóry, jej mrowienie, szumy w uszach, problemy z erekcją.

Objawom fizjologicznym towarzyszą objawy psychiczne i psychomotoryczne, takie jak: nadpobudliwość, wewnętrzne napięcie, niepokój, tiki, podenerwowanie, problemy z koncentracją uwagi i pamięcią, zaburzenia rozumowania i planowania.   Lęk jest charakterystyczny dla każdego typu nerwicy, może pojawić się w psychozach, depresji, schizofrenii. Może występować w stanach zaburzenia świadomości, np. w delirium. Towarzyszy również chorobom somatycznym, np. układu krążenia.
  Na rynku dostępnych jest wiele środków, które reklamowane są jako preparaty przeciwlękowe. Należy jednak ostrożnie podchodzić do ich stosowania, ponieważ dają krótkotrwałe efekty i mogą uzależniać. Do leków przeciwlękowych możemy zaliczyć np. pochodne benzodiazepiny, neuroleptyki. Przyjmowanie kilkunastu tabletek dziennie takich środków może mieć poważne konsekwencje zdrowotne. Środki takie najlepiej zażywać po konsultacji lekarskiej i w dawkach podanych przez lekarza.   Preparaty przeciwlękowe mogą wspomagać psychoterapię, ale nie powinny jej zastępować.

Przypisy

Rachman S. Zaburzenia lękowe - modele kliniczne i techniki terapeutyczne, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2005, ISBN 83-89574-54-3

Imielski W. Zaburzenia psychiczne i emocjonalne, SCHOLAR, Warszawa 2010, ISBN 978-83-7383-440-8

Krzyżowski J. Stany lękowe, Medyk, Warszawa 2005, ISBN 83-89745-06-2

Linki zewnętrzne

Podstawy diagnozy i terapii zespołu lęku panicznego

Artykuły Lęk

Strach i lęk

Strach i lęk traktuje się jako synonimy reakcji emocjonalnych w sytuacji przeżywania stresu. Uczucia lęku i strachu nie są jednak sobie tożsame. Irracjonalny lęk świadczy często o nerwicy.

Obniżony nastój, złe samopoczucie i izolacja to najczęstsze objawy depresji. Jeśli nie podejmie się w porę odpowiedniego leczenia taka choroba może powodować poważne dolegliwości zdrowotne, bo oprócz zaburzeń psychicznych mogą pojawić się także zaburzenia funkcjonowanie pewnych organów zewnętrznych. Choruje zatem układ pokarmowy, układ krążenia czy występują także objawy cukrzycy. Nierzadko dzieje się tak, że choroby somatyczne wywołują objawy psychiczne. Można to uznać za reakcję obronną organizmu, która ma na celu zwrócenie uwagi na niepokojący stan umysłu.<br />
<br />
Często kilka zaburzeń występuje w tym samym czasie, przez co rozpoznanie może być błędne. Depresja może objawiać się poprzez zaburzenia somatyczne, a dopiero po jakimś czasie osoba zaczyna ujawniać cechy psychiczne depresji. Sytuacja może być także odwrotna. Dzieje się tak wtedy, gdy choroby somatyczne wywołują objawy psychiczne, charakterystyczne depresji. Dolegliwości ze strony somatycznej mogą ujawnić się dopiero po pewnym czasie.

Lęk separacyjny

Lęk separacyjny pojawia się w wieku niemowlęcym i jest przejawem buntu dziecka przed rozstaniem z matką. Dziecko może histeryzować, wykazywać kłopoty ze snem albo tracić apetyt.

Lęk przed lataniem

Lęk przed lataniem wydaje się jednym z pierwotnych lęków. Człowiek po prostu przystosowany jest, by stąpać po ziemi, a nie fruwać w przestworzach. Jak sobie radzić z awiofobią?

Lęk przed burzą

Astrafobia lub brontofobia to nieproporcjonalny do zagrożenia lęk przed burzą, który może upośledzać normalne funkcjonowanie człowieka. Czasami patologiczny strach wymaga psychoterapii.

Lęk wysokości

Lęk wysokości może bardzo utrudnić życie. Ludzie unikają miejsc, które grożą potencjalnym upadkiem. Akrofobia w skrajnych przypadkach wymaga psychoterapii.

Lęk przed ciemnością

Patologiczny lęk przed ciemnością to nyktofobia. Chorzy na nyktofobię bezustannie palą światło, boją się być sami nocą w mieszkaniu i niejednokrotnie mają problemy z zasypianiem.

Zaburzenia lękowe u dzieci

Strach i lęk – często używamy tych słów zamiennie, nie zwracając uwagi na to, że choć ich znaczenie jest zbliżone, to jednak nie takie samo. Strach czujemy przed dużym, warczącym na nas psem czy ...

<p>
Depresja u dzieci jest poważnym problemem zdrowotnym i psychicznym. U osób w wieku szkolnym rzadko występują objawy stanów depresyjnych, które są zauważalne u dorosłych. Typowe zachowania u dzieci z zaburzeniami psychicznymi, to: problemy w szkole, fobie i lęki, niechęć do zabawy i przebywania z rówieśnikami, permanentny niepokój, strach i obawy.</p>
<p>
Młodzież, która ma problemy natury psychicznej, bardzo często chudnie lub szybko przybiera na wadze. Małe dzieci nie mają ochoty komunikowania własnych potrzeb oraz zamykają się często w pokoju, nie mając na nic siły i ochoty.</p>
<p>
Zadaniem rodziców jest zwracać uwagę na wszystkie niepokojące sygnały dziecka. Problemy w szkole, huśtawki nastrojów, płacz i zamknięcie w sobie przez wielu rodziców jest diagnozowana jako tzw. okres buntu. Zaspokojenie potrzeby bezpieczeństwa i wsparcia pozwoli dziecku poczuć się kochanym i potrzebnym.</p>
<p>
W leczeniu depresji wsparcie rodziny jest najważniejszym czynnikiem, który kształtuje proces powrotu do zdrowia. Oczywiście, warto udać się do psychologa, który zaproponuje odpowiednie leczenie.</p>

Nerwica i lęki

Nerwica i lęki bardzo ściśle wiążą się z koncepcją psychodynamiczną, ale są pojęciami zbyt pojemnymi znaczeniowo, dlatego nowe klasyfikacje diagnostyczne ICD-10 i DSM-IV zastępują pojęcie nerwicy ...

Nerwica to długotrwałe zaburzenie psychiczne, które cechuje się takimi objawami jak: lęk, fobie, obsesje i zaburzenia sprawności seksualnej. Podczas trwania choroby pacjent jest w pełni świadomy swoich dolegliwości, jest w stanie odróżnić swój stan od tego co realne. Zaburzenia nerwicowe to schorzenia o podłożu psychicznym.<br />
<br />
Czynniki wpływające na powstanie nerwicy to:<br />
- rywalizacja w życiu,<br />
- pośpiech,<br />
- potrzeba osiągnięcia sukcesu,<br />
- hałas,<br />
- kryzys w rodzinie i związku.<br />
<br />
W Polsce na zaburzenia nerwicowe cierpi około 8 milionów osób, w tym większość z nich dowiaduje się o swojej chorobie zdecydowanie za późno. Wiele osób nie trafia do psychiatry, nawet  kiedy objawy utrzymują się przez dłuższy czas.<br />
<br />
Jak odróżnić nerwicę od innych problemów psychicznych, np. szoku pourazowego?

Gry komputerowe wyleczą nas z lęków

Już wkrótce leczenie zaburzeń lękowych może wyglądać zupełnie inaczej. Zamiast tradycyjnej psychoterapii chorym mogą pomóc... gry komputerowe.

Naukowcy wymyślili nową generację gier komputerowych, które znajdą zastosowanie w terapii lękowej.

Przerwanie błony dziewiczej

Błona dziewicza jest tematem niezwykle interesującym dla tych, którzy planują bądź zdecydowali się rozpocząć współżycie seksualne. Związane z tym przeżyciem emocje, wątpliwości, strach przed bólem ...

Kobiety do swojego pierwszego razu podchodzą znacznie bardziej emocjonalnie niż mężczyźni. Bardzo więc przeżywają moment inicjacji seksualnej.<br />
<br />
Kobiety w młodym wieku bardzo często snują wizję na temat jak to się stanie, kiedy i gdzie. Jest to doznanie, które dotychczas znały jedynie z opowieści, a zatem starają się wyobrazić tą chwilę. Jeśli zaś chodzi o mężczyzn to nie zawsze jest tak, że pragną oni kochać się z dziewicą. Często boją się takiego zbliżenia w obawie przez skrzywdzeniem dziewczyny. Ci zaś, których partnerki mają pierwszy raz jeszcze przed sobą powinni postarać się o to, by kobieta przed inicjacją była odprężona i zrelaksowana. Powinien ją także otoczyć czułością. Tym sposobem stosunek ma szansę odbyć się w sprzyjających warunkach w poczuciu więzi łączącej partnerów i zaufaniu. Partnerka będzie się czuła mniej zestresowana, a czuły kochanek zadba o jej dobre samopoczucie podczas seksu. Wszystkie te elementy są bardzo istotne, by zaistniały sprzyjające okoliczności do „pierwszego razu”.

Stres przed ślubem

Stres przed ślubem to całkiem naturalna sprawa. Nie dość, że sama organizacja wesela pochłania dużo energii, to dochodzą jeszcze obawy przed ślubem co do jakości uczucia. Związanie się z drugim ...

Zbyt intensywne przygotowania ślubne często przysłaniają to, co w dniu ślubu jest najważniejsze. Warto wszystkie sprawy sobie dobrze rozplanować, aby nie zakłóciły aury najważniejszego w życiu wydarzenia i nie wpłynęły negatywnie na relację między młodymi.

Leczenie lęków

Każdy z nas czegoś się boi. Jedni mają lęk wysokości , inni boją się pająków (arachnofobia), a jeszcze inni – małych pomieszczeń (klaustrofobia). Lęk definiowany jest jako negatywny stan ...

Zoofobia

Zoofobia to nieuzasadniony lęk przed zwierzętami. Do najbardziej znanych typów zoofobii należy strach przed kotami (ailurofobia), psami (kynofobia), owadami (insektofobia) i wężami (ofidiofobia).

Zespół lęku uogólnionego

Zespół lęku uogólnionego (GAD, inaczej – lęk uogólniony) jest to zaburzenie psychiczne, zaliczane do zaburzeń lękowych . Charakteryzuje go nierealistyczny, uporczywy i przesadzony lęk przed ...

Depresja i mania

Depresja i mania to zaburzenia nastroju. Wiele osób traktuje depresję jako wymysł, wymówkę, która pozwoli na nieproduktywną pracę, lenistwo. Głęboki, uporczywy smutek, który nie pozwala na ...

Agresja i nagłe wybuchy są częstszym zachowaniem u mężczyzn, pojawiają się częściej niż smutek i tłumienie emocji wewnątrz.

Napad lęku

Atak paniki to nie jest zwykły lęk . Osoba doświadczająca ataku paniki nie potrafi zapanować nad własnymi reakcjami organizmu. Zaczyna oddychać coraz szybciej, zaczyna drżeć, staje się blada, ...

Stosowanie środków psychoaktywnych może wywołać u osoby je przyjmującej szereg działań niepożądanych. Do takich produktów należą grzyby psylocybinowe, które wywołują halucynacje. Ich spożywanie jest zatem groźne nie tylko dla zdrowia, ale także życia.<br />
<br />
W pierwszej fazie po ich przyjęciu reakcją osoby, która ich spróbowała jest wzmożona aktywność i pobudzenia, zaś potem przychodzą napady lękowe, uczucie senności oraz ogólne zmęczenie. Pierwszy z wymienionych czynników jest jednak najniebezpieczniejszy w skutkach. U osoby, która spożyła grzyby halucynogenne pojawia się bowiem przymus ucieczki, któremu towarzysza stany lękowe. Do tego objawy te nasilają się, gdy osoba jest jednocześnie upojona alkoholem. Reakcją, jaka może się pojawić są  zaburzenia rytmu serca czy epizody wieńcowe. Osoba będąca pod wpływem odurzenia nie jest także w stanie prawidłowo ocenić rzeczywistość, co powoduje, że łatwo może dojść w takiej sytuacji do nieszczęśliwych wypadków.<br />
<br />
Więcej na temat ryzyka spożywania grzybów halucynogennych opowiada profesor Burda.

Agorafobia

Agorafobia to lęk przed otwartą przestrzenią. Najczęściej na ten rodzaj fobii cierpią młode kobiety. Chorzy boją się tłumu, otwartych przestrzeni, miejsc publicznych i samotnego podróżowania.

Obawy przed ślubem

Obawy przed ślubem dotyczą niemal każdej młodej pary. Czy to ten jedyny? Jak go rozpoznać? Czy to właściwa kobieta na całe życie? Czy czekać na kogoś lepszego? A jeżeli nie znajdę? Czy można w ...

Strach przed dentystą

Dentofobia to paniczny strach przed dentystą, jaki pojawia się przed wizytą w gabinecie stomatologicznym. Lęk przed dentystą nie wynika jednak z bólu, ale z innych czynników.

Atak paniki

Atak paniki pojawia się nagle, bez konkretnej przyczyny. To niewysłowiony wewnętrzny lęk, przerażenie, które manifestuje się w postaci objawów somatycznych, np. sinienia ciała i drętwienia kończyn.

Toksyny zawarte w grzybach halucynogennych takie jak: baeocystyna, psylocybina i psylocyna są odpowiedzialne za pojawienie się omamów, które prowadzą do doznania doświadczenia psychodelicznego. To właśnie od określenia jednego z tych składników grzyby te zawdzięczają także inną nazwę „psylocybinowe”. Choć tego rodzaju środki odurzające nie prowadzą do uzależnienia, to skutki ich zażycia mogą zakończyć się tragicznie. Objawem niepożądanym jest bowiem pojawienie się ataków paniki, które mogą w konsekwencji mieć tragiczne skutki. W stanach odurzenia mogą przydarzyć się śmiertelne wypadki, np. upadki z dużych wysokości. Niebezpieczeństwo ich przyjmowania polega też na tym, że występujące po ich zażyciu przyspieszone bicie serca może zakończyć się śmiercią.<br />
<br />
Jednym z grzybów, który powoduje stan delirium i towarzyszące mu halucynacje jest muchomor czerwony. Znaleźć w nim można takie toksyny jak: muskimol i kwas ibotenowy, które powodują groźne skutki uboczne.<br />
<br />
Czy grzyby halucynogenne różnią się od siebie w zależności od odmiany?

Pytania do eksperta

Nocne koszmary, jęki i krzyki przez sen

Witam, jestem przeciętnym 17-latkiem, lecz od pewnego czasu zacząłem mieć problem, który występuje coraz częściej, a mianowicie jęczę przez sen, czasami nawet przeradza to się w krzyk, gdyż śnią mi się koszmary, które czasami bardzo mnie dotykają, a czasem mniej (jakieś historie z filmów ew. moja bujna wyobraźnia). Boję się zasypiać, muszę robić to przy telewizorze, ponieważ wtedy zapominam o ...

Odpowiada: lek. Joanna Gładczak

Uczucie duszności i silny lęk po paleniu marihuany

Odpowiada: mgr Arleta Balcerek

Zaburzenia lękowe czy hipochondria?

Odpowiada: mgr Kamila Krocz

Czy gwałtowne ruchy głową u dziecka to oznaka choroby?

Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Bóle po lewej stronie brzucha podczas siedzenia

Odpowiada: lek. med. Tomasz Stawski

Zadaj pytanie ekspertowi

Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin