Ochrona krocza

Weryfikacja merytoryczna:

Lek. Tomasz Makos - lekarz, autor wielu publikacji dla lekarzy i pacjentów z zakresu gastroenterologii i onkologii klinicznej.

Już w XIX wieku lekarze poświęcali wiele uwagi ochronie krocza w czasie porodu. Opisywana wtedy częstość urazów krocza wahała się od 3 do 5%. Obecnie zachowanie ciągłości tkanek krocza waha się od 10 do 59%. W praktyce oddziałów położniczych procedura nacinania krocza wykonywana jest niemal rutynowo, pomimo iż według zaleceń WHO powinna być zarezerwowana jedynie dla wyjątkowych sytuacji a poród powinnien być prowadzony w sposób oszczędzający krocze.

Spis treści

Masaż krocza i pozycja do porodu

Masaż krocza wykonywany w ostatnich tygodniach ciąży jako forma zapobiegania urazom porodowym może zmniejszyć ryzyko urazu krocza, zwłaszcza u kobiet rodzących po raz pierwszy. Masaż krocza najlepiej zacząć już w drugim trymestrze ciąży. Jak go wykonywać?

Klęknij na jednym kolanie lub stojąc, oprzyj nogę o krzesło.
Rozgrzej w dłoniach trochę olejku naturalnego, np. ze słodkich migdałów, oliwy z oliwek.
Posmaruj olejkiem okolicę krocza oraz wargi sromowe od wewnątrz.
Wcieraj olejek okrężnymi ruchami aż do całkowitego wchłonięcia.
Włóż palec do pochwy i uciskaj nim delikatnie w kierunku odbytu oraz na boki.

Masaż krocza przed porodem najlepiej wykonywać 3-4 razy w tygodniu przez pięć minut, np. przed położeniem się spać. Nie wolno go wykonywać, gdy kobieta ma infekcję pochwy. Masaż krocza w czasie porodu główki dziecka to czynność wykonywana przez wiele położnych w drugim okresie porodu.

Jak wykazują badania, przyjmowana przez kobietę rodzącą pozycja może mieć wpływ na ochronę krocza. Najlepszą ochronę krocza zapewnia pozycja stojąca. Mniejszy jest wtedy nacisk na okolice odbytu, a większy na samo krocze. Tak naprawdę parcie jest konieczne jedynie w pozycji leżącej czy półsiedzącej. W pozycjach wertykalnych od momentu napinania się krocza przed naciskającą główką najlepiej robić wszystko (czyli praktycznie nic), by rodząca nie parła. Sama siła skurczu i siła grawitacji pozwoli, by główka dziecka spokojnie i powoli wysuwała się na zewnątrz. Wymuszenie przygięcia główki dziecka w czasie przejścia przez wychód miednicy, które ma na celu zmniejszenie siły ucisku główki na krocze, jest stosowane przez wielu położników i również zapewnia ochronę krocza.

Do czynników sprzyjających zachowaniu ciągłości krocza należy unikanie rutynowego nacinania krocza, kończenie porodu siłami natury lub za pomocą próżnociągu (a nie kleszczy), a u kobiet, które rodzą po raz pierwszy, także masowanie krocza przed porodem. Ochrona krocza jest również zapewniona przez regularne wykonywanie w czasie ciąży ćwiczeń mięśni Kegla.

Sposoby ochrony krocza w czasie porodu

Jak chronić krocze?

Jeśli to możliwe, skorzystaj w czasie porodu z wanny. Woda nie tylko łagodzi ból, ale również uelastycznia i rozluźnia tkanki krocza.
Wybierz pionową pozycję porodową. Tkanki krocza rozciągają się wówczas równomiernie w trakcie wyłaniania się główki, poród przebiega szybciej i dziecko jest lepiej dotlenione.
W drugim okresie porodu między skurczami położna może zrobić ciepłe okłady z naparu rumianku, lawendy lub kawy.
W trakcie porodu główki na polecenie położnej warto powstrzymać się od parcia. Główka będzie wtedy powoli wysuwała się na zewnątrz, stopniowo rozciągając tkanki krocza.

Na ranę krocza po porodzie mają wpływ:

nacięcie krocza (środkowe i przyśrodkowe);
poród kleszczowy i poród zabiegowy z użyciem próżnociągu;
przedporodowy lub wykonywany w czasie porodu masaż krocza;
poród w wodzie;
pozycja rodzącej kobiety (wskazana jest pozycja wertykalna, stojąca);
przygięcie rodzącej się główki dziecka;
powstrzymywanie rodzącej się główki;
ręczna ochrona krocza;
okłady lub zwilżanie krocza;
instruowanie rodzącej dotyczące parcia;
zależność między parciem a skurczami macicy;
znieczulenie krocza.

Nacięcie krocza i jego konsekwencje

Ograniczanie rutynowego nacięcia krocza zmniejsza ryzyko urazu krocza i konieczność zaopatrzenia chirurgicznego o 23%. Powstrzymanie się od rutynowego nacięcia krocza u średnio czterech kobiet zapobiega jednemu przypadkowi urazu krocza, wymagającego założenia szwów. Z środkowym nacięciem krocza wiążą się częstsze urazy odbytu niż w przypadku nacięcia przyśrodkowego. Jak wykazują badania medyczne, rutynowe nacięcie krocza nie zmniejsza dolegliwości bólowych po porodzie i nie zapobiega nietrzymaniu moczu, nie wpływa też na napięcie mięśni dna miednicy.

Obawy lekarzy, że bez nacięcia może dojść do niekontrolowanego rozdarcia tkanek krocza i trudności w jego odtworzeniu, nie znajdują odzwierciedlenia w wynikach badań. Powikłania takie zdarzają się rzadko i są związane z trzecim stopniem pęknięcia krocza. Nacięcie krocza jest jedną z najbardziej powszechnych procedur chirurgicznych. Do praktyki klinicznej zostało wprowadzone na podstawie sugestii o możliwej roli ochronnej tkanek krocza. Nacinanie krocza w odniesieniu do klasyfikacji pęknięć krocza odpowiada pęknięciu drugiego stopnia. Ma zatem chronić przed wystąpieniem pęknięcia trzeciego i czwartego stopnia. W niektórych przypadkach, jak na przykład podczas porodu kleszczowego, porodu płodu o masie ciała większej niż 4000g czy porodu płodu o ułożeniu potylicowym tylnym, profilaktyczne nacięcie krocza nie zapobiega pęknięciu krocza trzeciego stopnia.

Konsekwencje nacięcia krocza mogą być odczuwalne przez wiele lat po porodzie. Mogą to być: problemy we współżyciu seksualnym, bolesne blizny i zgrubienia w pochwie, powodujące dolegliwości bólowe. W większości przypadków w Polsce zabieg nacięcia krocza jest wykonywany bez uprzedzenia i pytania o zgodę. Jeśli chodzi o urazy krocza w czasie porodów zabiegowych, to urazy zwieracza odbytu zdarzają się częściej w czasie porodu kleszczowego niż w czasie porodu zabiegowego z użyciem próżnociągu położniczego.

Przypisy

Kaleta M. (red.), Podstawy położnictwa. Najważniejsze zagadnienia, Urban & Partner, Wrocław 2011, ISBN 978-83-7609-254-6

Datta S. Metody łagodzenia bólu podczas porodu, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, ISBN 978-83-200-3833-0

Lindemann O., Ortemberg A., Ciąża i poród naturalny, Bellona, Warszawa 2008, ISBN 978-83-11-10962-9

Linki zewnętrzne

Humanizacja porodu we współczesnym położnictwie

Artykuły Ochrona krocza

Nacięcie krocza przy porodzie

Nacinanie krocza na niektórych oddziałach położniczych wciąż jest rutynowym działaniem, które ma uchronić kobietę przed ryzykiem pęknięcia pochwy, mięśni dna miednicy i zwieracza zewnętrznego odbytu.

Nacięcie krocza to zabieg położniczy, który ma na celu uchronić kobietę przed jego samoistnym rozwarciem i pęknięciem. Jest konieczne, kiedy w drugiej fazie porodu tkanka krocza napina się i robi się cienka.<br />
<br />
Wyróżnia się cztery stopnie uszkodzenia krocza. I stopień to zniekształcenia śluzówki pochwy i części skóry krocza. II stopień obejmuje uszkodzenia mięśni krocza, a III etap to deformacja zwieracza wewnętrznego i zewnętrznego odbytu. W IV stopniu uszkodzona jest także błona śluzowa odbytu.<br />
<br />
Czynniki ryzyka pęknięcia krocza to m.in.: poród kleszczowy, indukcja porodu, masa dziecka większa niż 4 kg, pierwszy poród, duża główka dziecka oraz położenie pośladkowe. Aby uniknąć tego zabiegu, należy ćwiczyć mięśnie Kegla na kilka miesięcy przed porodem. W czasie porodu zalecany jest masaż oraz pozycje stojące.

Episiotomia (nacięcie krocza)

Episiotomia to nacięcie krocza wykonywane między pochwą a odbytem, które przeprowadzane jest w celu zwiększenia wielkości otwarcia pochwy, by ułatwić urodzenie dziecka. Nacięcie krocza wykonywane ...

Graficzne przedstawienie zabiegu nacięcia krocza.

Szycie krocza

Nacięcie krocza wykonuje się u kobiet w czasie porodu, by poszerzyć pochwę. Umożliwia to swobodne przejście dziecka przez końcowy odcinek kanału rodnego. Korzyści wynikające z zabiegu to ...

Zmniejszenie warg sromowych

Labioplastyka jest zabiegiem dla kobiet, który pozwala poprawić wygląd okolic krocza oraz jakość codziennego funkcjonowania. Dla wielu pań zbyt wielkie wargi wywołują ból i znaczny dyskomfort.

Pytania do eksperta

Czy gwałtowne ruchy głową u dziecka to oznaka choroby?

Moja 7 miesięczna córeczka, dotychczas rozwijająca się normalnie, nagle zaczęła rzucać główką w lewo i w prawo, robi to gdy siedzi mi na kolanach albo w bujaku. Czasem gdy daję jej butelkę. Zaczęło się to jakieś 2 tyg temu. Najpierw zaczęła kręcić główką w łóżeczku. Martwię się, czy nie jest to objawem jakiejś choroby? Jest bardzo żwawa, interesuję się wszystkim dookoła. (Zdrowie)

Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Wysięk z rany po operacji przepukliny udowej

Odpowiada: lek. med. Tomasz Stawski

Zadaj pytanie ekspertowi

Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin