Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Wstrząs anafilaktyczny

Wstrząs anafilaktyczny to ciężka, uogólniona reakcja nadwrażliwości (w której dochodzi do zagrażającego życiu obniżenia ciśnienia tętniczego krwi), pojawiająca się w odpowiedzi na kontakt z określonym czynnikiem wywołującym. Czynnik ten w prawidłowych warunkach nie powinien wywoływać takiej reakcji, jednak u osób predysponowanych po dostaniu się do organizmu, bardzo szybko, bo już w czasie kilku minut (czasem nawet kilku sekund), uruchamia on kaskadę przemian, która w efekcie doprowadza do ciężkiego zaburzenia funkcjonowania organizmu w postaci wstrząsu.

1. Przyczyny i objawy wstrząsu anafilaktycznego

Czynnikiem wywołującym wstrząs anafilaktyczny może być wiele różnych substancji. Najczęściej są to jady owadów błonkoskrzydłych (osy, pszczoły), kontaky skóry z roślinami zawierającymi histaminę w swoich tkankach, leki (np. antybiotyki, opioidy, leki zwiotczające, niesteroidowe leki przeciwzapalne, jak aspiryna), krew i preparaty krwiozastępcze (dekstran, HES, albumina), szczepionki i surowice odpornościowe, kontakt z lateksem, pokarmy (zwłaszcza ryby, owoce morza, cytrusy, orzeszki ziemne), alergeny z powietrza (sierść zwierząt) oraz radiologiczne środki cieniujące.

2. Leczenie wstrząsu anafilaktycznego

W leczeniu wstrząsu ważne jest, aby działać bardzo szybko. Jeżeli to możliwe, należy usunąć źródło alergenu. W pierwszym etapie leczenia wstrząsu anafilaktycznego należy ocenić stan pacjenta - drożność dróg oddechowych, oddychanie i krążenie i w razie potrzeby zastosować intubację dotchawiczą oraz podjąć resuscytację. Jeśli reakcja nastąpiła w wyniku ukąszenia lub ukłucia, należy założyć opaskę uciskową powyżej miejsa ukłucia/ukąszenia. Należy również podawać tlen oraz zapewnić dostęp do żyły i przetaczać duże ilości płynów, aby uzupełnić objętość, która przemieściła się do przestrzeni pozanaczyniowej. Następnie podać we wlewie dożylnym 0,5 mg adrenaliny i w razie potrzeby dawkę powtarzać. Podaje się również leki przeciwhistaminowe (I generacja antagonistów receptorów H1) dożylnie (np. klemastynę). Glikokortykosteroidy (jak metyloprednizolon czy hydrokortyzon) podawane są zapobiegawczo w celu zmniejszenia ryzyka pojawienia się znów reakcji anafilaktycznej i wstrząsu anafilaktycznego. W razie skurczu oskrzeli i wystąpieniu trudności w oddychaniu stosuje się B-mimetyki rozszerzające oskrzela (np. salbutamol). Ponadto, należy monitorować pacjenta przez 8 do 24 godzin po ustąpieniu objawów wstrząsu.

3. Zapobieganie wstrząsowi anafilaktycznemu

Ponieważ wstrząs anafilaktyczny jest stanem bezpośrednio zagrażającym życiu, ważne jest, aby w przyszłości zapobiegać jego ponownemu wystąpieniu. Przede wszystkim należałoby zidentyfikować czynnik, który wywołał taką reakcję. Dzięki temu będzie możliwe unikanie ponownego z nim kontaktu. Nie zawsze jednak taka identyfikacja jest możliwa. Profilaktycznie więc przed każdym podaniem jakiegoś leku czy szczepionki trzeba poinformować personel medyczny o tym, że w przeszłości wystąpił wstrząs anafilaktyczny. Pozwoli im to zachować wszelką ostrożność i być odpowiednio przygotowanym w razie ponownego jego wystąpienia. Można także, na przykład w razie uczulenia na jady owadów, zaopatrzyć się w gotowe do podania ampułkostrzykawki z adrenaliną, które wstrzykuje się domięśniowo, jeżeli dojdzie do ukąszenia i które zabezpieczą przed rozwojem reakcji anafilaktycznej i wstrząsu. Osoby zagrożone wystąpieniem wstrząsu anafilaktycznego powinny nosić ze sobą jeden z zestawów do pierwszej pomocy:

  • Ana-Kit – składa się ze strzykawki i igły zawierającej podwójną dawkę epinefryny, leku przeciwhistaminowego w tabletkach, gazików nasączonych alkoholem i opaski uciskowej.
  • Epi-Pen – zamiast strzykawki zawiera sprężynkowy wstrzykiwacz uruchamiany przez silne przyciśnięcie do skóry.

Wstrząs anafilaktyczny to ciężka postać reakcji alergicznej. Jego objawów w żadnym wypadku nie należy lekceważyć.

Bibliografia

  • Chazan R., Pneumonologia i alergologia praktyczna - badania diagnostyczne i terapia, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2011, ISBN 978-83-7522-061-2
  • Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
  • Zawadzki A. Medycyna ratunkowa i katastrof, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 978-83-200-3920-7
  • Obłutowicz K., Alergologia praktyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, ISBN 978-83-200-4233-7
  • Steciwko A. (red.), Diagnostyka różnicowa najczęstszych dolegliwości, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-062-7
  • Dambro M.R. 5 minut konsultacji klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2006, ISBN 83-89581-97-3
  • Kokot F. (red.), Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3368-3
Magdalena Pikul,
Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Artykuły Wstrząs anafilaktyczny
Neurologia

Wstrząs mózgu

Wstrząs mózgu to pourazowa utrata świadomości, po odzyskaniu której pacjent wraca do pełnej sprawności. Dochodzi do niego na skutek zakłócenia czynności komórek nerwowych wywołanego uderzeniem w głowę, jednak nie powoduje trwałego ich uszkodzenia. Jeśli...

Środki na ukąszenia owadów

Ukąszenia i użądlenia

(...) ani chwytać za czubek żądła. Wstrząs anafilaktyczny Niebezpieczna dla życia reakcja na użądlenie owada to wstrząs anafilaktyczny. Jak działa jad w organizmie? Powoduje on nieszczelność naczyń krwionośnych i ich rozszerzenie, co skutkuje...

Antybiotyki

Uczulenie na penicylinę

(...) oskrzeli, obrzęk krtani. Wstrząs anafilaktyczny Początkowe objawy zwiastujące nadejście wstrząsu anafilaktycznego: gwałtowne ... objawami należy niezwłocznie udać się na pogotowie. Wstrząs anafilaktyczny może doprowadzić do śmierci. Co zrobić, by...

Alergia pokarmowa

Alergia na mleko krowie

(...) katar i kichanie, piekące i łzawiące oczy, opuchlizna ust i języka, wstrząs anafilaktyczny – głębokie zaburzenia...

Leczenie alergii

Jak działa histamina?

Świat jest pełen czynników wywołujących reakcje alergiczne. Układ odpornościowy musi się bardzo starać, by ochronić nas przed wszystkimi szkodliwymi wirusami, bakteriami i roztoczami. Histamina jest zagrożeniem wewnętrznym. Uwolniona z komórek tłuszczowych, zapoczątkowuje zapalenie alergiczne. Co to jest histamina? Histamina to organiczny związek chemiczny. Jest przechowywana w komórkach tłuszczowych pod nieaktywną postacią. Uwolniona histamina silnie wpływa na ludzki organizm. Może powodować wstrząs anafilaktyczny,...

Alergia pokarmowa

Objawy alergii pokarmowej

(...) Nawet zapach orzechów może wywołać symptomy uczulenia. U niektórych osób orzechy ziemne mogą powodować wstrząs anafilaktyczny kończący ... . Niektóre osoby są uczulone wyłącznie na żółtko, inne na białko jaj. Rzadko zdarza się, że uczulenie na jaja powoduje wstrząs anafilaktyczny. Orzechy ziemne – są to alergeny, które najczęściej powodują śmiertelną reakcję alergiczną. Osoby uczulone na...

Plastyka ucha

Komplikacje operacji plastycznych uszu

(...) jest dziecko. W wyniku reakcji alergicznej mogą się pojawić takie objawy, jak problemy z oddychaniem, wysypka, a nawet wstrząs anafilaktyczny. Zalety korekty uszu Mimo wymienionych zagrożeń wynikających z operacji uszu, zabieg ten ma niewątpliwie wiele...

Leczenie alergii

Sposób na alergię

(...) reakcji – najgroźniejszą jest wstrząs anafilaktyczny. Objawy alergiczne przy odczulaniu pojawiają się najczęściej u...

Alergia pokarmowa

Co robić, gdy jedzenie uczula?

(...) gardła, nudności i wymioty, biegunka, zaburzenia oddychania, wstrząs anafilaktyczny – dochodzi do niego przy...

lekarzy jest teraz online

Zapytaj lekarza
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500