Wstrząs anafilaktyczny

Wstrząs anafilaktyczny to ciężka, uogólniona reakcja nadwrażliwości (w której dochodzi do zagrażającego życiu obniżenia ciśnienia tętniczego krwi), pojawiająca się w odpowiedzi na kontakt z określonym czynnikiem wywołującym. Czynnik ten w prawidłowych warunkach nie powinien wywoływać takiej reakcji, jednak u osób predysponowanych po dostaniu się do organizmu, bardzo szybko, bo już w czasie kilku minut (czasem nawet kilku sekund), uruchamia on kaskadę przemian, która w efekcie doprowadza do ciężkiego zaburzenia funkcjonowania organizmu w postaci wstrząsu.

Spis treści:
  1. 1. Przyczyny i objawy wstrząsu anafilaktycznego
  2. 2. Leczenie wstrząsu anafilaktycznego
  3. 3. Zapobieganie wstrząsowi anafilaktycznemu

1. Przyczyny i objawy wstrząsu anafilaktycznego

Czynnikiem wywołującym wstrząs anafilaktyczny może być wiele różnych substancji. Najczęściej są to jady owadów błonkoskrzydłych (osy, pszczoły), kontaky skóry z roślinami zawierającymi histaminę w swoich tkankach, leki (np. antybiotyki, opioidy, leki zwiotczające, niesteroidowe leki przeciwzapalne, jak aspiryna), krew i preparaty krwiozastępcze (dekstran, HES, albumina), szczepionki i surowice odpornościowe, kontakt z lateksem, pokarmy (zwłaszcza ryby, owoce morza, cytrusy, orzeszki ziemne), alergeny z powietrza (sierść zwierząt) oraz radiologiczne środki cieniujące.

2. Leczenie wstrząsu anafilaktycznego

W leczeniu wstrząsu ważne jest, aby działać bardzo szybko. Jeżeli to możliwe, należy usunąć źródło alergenu. W pierwszym etapie leczenia wstrząsu anafilaktycznego należy ocenić stan pacjenta - drożność dróg oddechowych, oddychanie i krążenie i w razie potrzeby zastosować intubację dotchawiczą oraz podjąć resuscytację. Jeśli reakcja nastąpiła w wyniku ukąszenia lub ukłucia, należy założyć opaskę uciskową powyżej miejsa ukłucia/ukąszenia. Należy również podawać tlen oraz zapewnić dostęp do żyły i przetaczać duże ilości płynów, aby uzupełnić objętość, która przemieściła się do przestrzeni pozanaczyniowej. Następnie podać we wlewie dożylnym 0,5 mg adrenaliny i w razie potrzeby dawkę powtarzać. Podaje się również leki przeciwhistaminowe (I generacja antagonistów receptorów H1) dożylnie (np. klemastynę). Glikokortykosteroidy (jak metyloprednizolon czy hydrokortyzon) podawane są zapobiegawczo w celu zmniejszenia ryzyka pojawienia się znów reakcji anafilaktycznej i wstrząsu anafilaktycznego. W razie skurczu oskrzeli i wystąpieniu trudności w oddychaniu stosuje się B-mimetyki rozszerzające oskrzela (np. salbutamol). Ponadto, należy monitorować pacjenta przez 8 do 24 godzin po ustąpieniu objawów wstrząsu.

3. Zapobieganie wstrząsowi anafilaktycznemu

Ponieważ wstrząs anafilaktyczny jest stanem bezpośrednio zagrażającym życiu, ważne jest, aby w przyszłości zapobiegać jego ponownemu wystąpieniu. Przede wszystkim należałoby zidentyfikować czynnik, który wywołał taką reakcję. Dzięki temu będzie możliwe unikanie ponownego z nim kontaktu. Nie zawsze jednak taka identyfikacja jest możliwa. Profilaktycznie więc przed każdym podaniem jakiegoś leku czy szczepionki trzeba poinformować personel medyczny o tym, że w przeszłości wystąpił wstrząs anafilaktyczny. Pozwoli im to zachować wszelką ostrożność i być odpowiednio przygotowanym w razie ponownego jego wystąpienia. Można także, na przykład w razie uczulenia na jady owadów, zaopatrzyć się w gotowe do podania ampułkostrzykawki z adrenaliną, które wstrzykuje się domięśniowo, jeżeli dojdzie do ukąszenia i które zabezpieczą przed rozwojem reakcji anafilaktycznej i wstrząsu. Osoby zagrożone wystąpieniem wstrząsu anafilaktycznego powinny nosić ze sobą jeden z zestawów do pierwszej pomocy:

  • Ana-Kit – składa się ze strzykawki i igły zawierającej podwójną dawkę epinefryny, leku przeciwhistaminowego w tabletkach, gazików nasączonych alkoholem i opaski uciskowej.
  • Epi-Pen – zamiast strzykawki zawiera sprężynkowy wstrzykiwacz uruchamiany przez silne przyciśnięcie do skóry.

Wstrząs anafilaktyczny to ciężka postać reakcji alergicznej. Jego objawów w żadnym wypadku nie należy lekceważyć.

Bibliografia

  • Chazan R., Pneumonologia i alergologia praktyczna - badania diagnostyczne i terapia, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2011, ISBN 978-83-7522-061-2
  • Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
  • Zawadzki A. Medycyna ratunkowa i katastrof, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 978-83-200-3920-7
  • Obłutowicz K., Alergologia praktyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, ISBN 978-83-200-4233-7
  • Steciwko A. (red.), Diagnostyka różnicowa najczęstszych dolegliwości, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-062-7
  • Dambro M.R. 5 minut konsultacji klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2006, ISBN 83-89581-97-3
  • Kokot F. (red.), Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3368-3
Porozmawiaj o tym na Forum Zdrowie »
Lubię to!
0

Pytania do specjalistów

Nosić adrenalinę czy nie ?

Witam. Mam 38 lat w ubiegłym roku miałam wstrząs anafilaktyczny po ukąszeniu przez osę. Okazało się że mam silną alergię , ige na jad osy 17,54 .Obecnie jestem odczulana.Jestem po trzecim zastrzyku terapi podtrzymującej. Czy nadal muszę nosić adrenalinę?...

pokaż 5 następnych
+ Załóż wątek

Dyskusje na forum

~ Pytania do specjalistów 1 odpowiedź Wstrząs anafilaktyczny i śpiączka farmakologiczna ~:

Mam 68 lat.Prawdopodobnie leki na nadcisnienie spowodowaly wstrzas anafilaktyczny.Bylam 3 dni w spiaczce farm.,zaintubowana.Teraz mam problem z oddychaniem, wysokie tetno(do 160),obrzeki nog ciastowate, mimowolne glebokie westchnienia,suchosc w ustach...

pokaż 5 następnych

Artykuły Wstrząs anafilaktyczny

Neurologia Wstrząs mózgu

Wstrząs mózgu to pourazowa utrata świadomości, po odzyskaniu której pacjent wraca do pełnej sprawności. Dochodzi do niego na skutek zakłócenia czynności komórek nerwowych wywołanego uderzeniem w głowę, jednak nie powoduje trwałego...

Środki na ukąszenia owadów Ukąszenia i użądlenia

(...) ani chwytać za czubek żądła. Wstrząs anafilaktyczny Niebezpieczna dla życia reakcja na użądlenie owada to wstrząs anafilaktyczny. Jak działa jad w organizmie? Powoduje on nieszczelność naczyń krwionośnych i ich rozszerzenie, co skutkuje...

Antybiotyki Uczulenie na penicylinę

(...) ólnoustrojowe Objawy takie jak: astma, skurcz oskrzeli, obrzęk krtani. Wstrząs anafilaktyczny Początkowe objawy zwiastujące nadejście wstrząsu ... . Kiedy zetkniemy się z powyższymi objawami należy niezwłocznie udać się na pogotowie. Wstrząs anafilaktyczny może doprowadzić do...

Alergia pokarmowa Co robić, gdy jedzenie uczula?

(...) języka i warg, obrzęk gardła, nudności i wymioty, biegunka, zaburzenia oddychania, wstrząs anafilaktyczny –...

Leczenie alergii Jak działa histamina?

(...) wstrząs anafilaktyczny, astmę, uciążliwy katar sienny oraz pokrzywkę. Histamina wywołuje rozwój zapalenia...

Alergia pokarmowa Alergia na mleko krowie

(...) órne, takie jak wysypka, pokrzywka czy pęcherzyki, skurcze żołądka, katar i kichanie, piekące i łzawiące oczy, opuchlizna ust i języka, wstrząs anafilaktyczny – głębokie zaburzenia krążenia i oddychania. Alergia na krowie mleko czy nietolerancja laktozy? Alergia na...

Leczenie alergii Sposób na alergię

(...) prowadzona terapia prowadzi do różnych reakcji – najgroźniejszą jest wstrząs anafilaktyczny. Objawy...

Problemy skórne Pokrzywka kontaktowa

(...) w połykaniu, 
nudności, wymioty, biegunka, 
ciężki wstrząs anafilaktyczny (mogący zagrażać życiu). Leczenie i badania...

Środki na ukąszenia owadów Domowe sposoby na ukąszenia owadów

Domowe sposoby na ukąszenia owadów to dobre rozwiązanie w przypadku, gdy mamy do czynienia z niegroźnymi owadami, takimi jak komary, mrówki czy pszczoły. Postępowanie osoby ukąszonej polega wtedy przede wszystkim na łagodzeniu bólu, swędzenia bądź opuchlizny wywołanej przez ugryzienie owada. Niezwykle ważne jest jednak obserwowanie pojawiających się objawów. Warto pamiętać, że niektóre owady mogą przenosić choroby, a ukąszenie innych może wywołać wstrząs anafilaktyczny u osób...

pokaż 10 następnych