Wszystko o depresji

Mgr Kamila Krocz - psycholog społeczny, autorka wielu publikacji dotyczących rozwoju osobistego oraz warsztatów z doradztwa zawodowego i komunikacji...
Depresja postrzegana jest w społeczeństwie jako wstydliwa przypadłość. Znanych jest jednak wiele osób ze świata show-biznesu czy polityki, które otwarcie mówią o swojej chorobie. Wśród nich należy wymienić m.in.: Korę, Kasię Groniec, prezentera Maksa Cegielskiego, nieżyjącego już Winstona Churchilla, Marilyn Monroe czy Ernesta Hemingwaya. Depresja należy do chorób z kręgu zaburzeń nastroju. Zaburzenia nastroju wyrażają się przede wszystkim jego zmianami, np. długimi okresami nadmiernego smutku, przesadnej wesołości lub smutku i wesołości na zmianę. Jakie są objawy depresji? Jakie można wyróżnić rodzaje depresji? Dlaczego zaburzenia depresyjne należą do najczęstszych zaburzeń afektywnych?
Zaburzenia nastroju
Smutek i wesołość towarzyszą nam na co dzień. Na rozczarowanie, niepowodzenie czy zawód miłosny przeważnie reagujemy smutkiem. Pewnym rodzajem smutku jest żal pojawiający się w odpowiedzi na stratę (reakcją na śmierć bliskiej osoby jest żałoba). Z kolei naturalnym rezultatem sukcesów osobistych czy zawodowych jest radość. Zaburzenia nastroju możemy rozpoznać wtedy, gdy smutek lub radość są nadmierne, trwają nieadekwatnie długo do bodźca, który je wywołał lub gdy nie ma na nie żadnego konkretnego wytłumaczenia. W tych przypadkach głęboki smutek nazywamy depresją.
Depresja charakteryzuje się głębokim, uporczywym smutkiem, który zaburza codzienne funkcjonowanie. Czasami do smutku dołącza się zmniejszenie dotychczasowych zainteresowań. Tracimy chęć do pracy, do uczestniczenia w życiu rodzinnym, a także siłę do działania, a nawet wykonywania prostych czynności. To, co dotąd sprawiało nam przyjemność, już nas tak nie cieszy. Potocznie pojęcie depresji służy lekarzom do określenia kilku zaburzeń depresyjnych. Trzy najważniejsze z nich to: epizod depresyjny (łagodny, umiarkowany, ciężki), należąca do uporczywych zaburzeń – dystymia (długotrwałe obniżenie nastroju o niewielkim nasileniu) i zaburzenia depresyjne nawracające.
Rozpoznanie depresji
Aby rozpoznać epizod depresyjny, dolegliwości muszą trwać nie krócej niż dwa tygodnie oraz powinny spełniać poniższe kryteria:
- minimum dwa z tej grupy:
- nastrój depresyjny,
- utrata zainteresowań i przeżywania przyjemności,
- zwiększona męczliwość;
- minimum dwa z tej grupy:
- osłabienie koncentracji i uwagi,
- niska samoocena i mała wiara w siebie,
- poczucie winy i małej wartości,
- pesymistyczne, czarne widzenie przyszłości,
- myśli i czyny samobójcze,
- zaburzenia snu,
- zmniejszony apetyt.
Rodzaje zaburzeń depresyjnych
Dystymią nazywamy depresję o mniejszym nasileniu, która trwa bardzo długo (powyżej 2-óch lat). Osoby dotknięte dystymią miewają okresy (dni, tygodnie) zupełnie dobrego samopoczucia. Jednak większość czasu (miesiące) czują się zmęczone i przygnębione. Każda aktywność stanowi dla chorego problem i związana jest z brakiem zadowolenia. Pacjenci cierpiący na dystymię, mimo zniechęcenia, są w stanie podołać codziennym obowiązkom. O depresji atypowej (inaczej maskowanej lub depresji z objawami somatycznymi) mówimy wtedy, gdy obniżonemu nastrojowi towarzyszą inne objawy z różnych układów czy narządów, np.: bóle kręgosłupa, bóle brzucha, bóle oraz kołatanie serca, bóle głowy, bezsenność. Dolegliwości te utrzymują się, mimo że wykluczymy jakiekolwiek ich przyczyny (wykonane badania dodatkowe nie wykazują żadnych nieprawidłowości).
Epidemiologia depresji
Zachorowanie na depresję może nastąpić w każdym wieku. Najczęściej jest to jednak przedział wiekowy między kilkanaście a trzydzieści kilka lat. Ostatnie badania wykazały, że depresja znacznie częściej niż sądzono może zaczynać się w dzieciństwie, w wieku szkolnym, a nawet i przedszkolnym. Kobiety chorują około trzy razy częściej niż mężczyźni. Zakłada się, że kobiety są bardziej podatne na zaburzenia depresyjne, ale żadna teoria nie wyjaśnia, jakie są tego powody. Wymienia się tu między innymi większe narażenie na stres w życiu codziennym oraz wahania hormonów podczas miesiączkowania, w okresie okołoporodowym i menopauzy.
Zaburzenia depresyjne mogą występować rodzinnie, nawet kilkanaście razy częściej u osób blisko spokrewnionych niż w populacji ogólnej. Na objawy depresji skarży się około 30% pacjentów, jednak dużą depresję można rozpoznać jedynie u 10%. W ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat obserwujemy wzrost zachorowań na depresję. Możliwe, że ma to związek z:
- częstszymi, trudnymi doświadczeniami rodzinnymi i zawodowymi,
- doświadczeniami wojen, migracjami, osamotnieniem, zagrożeniem bezpieczeństwa osobistego (zamachy terrorystyczne, wzrost zapadalności na choroby nowotworowe),
- wydłużeniem średniego czasu życia,
- wpływem substancji chemicznych (alkoholu, narkotyków) oraz niektórych leków stosowanych powszechnie w terapii wielu chorób.
Trudno jest podać faktyczny stan występowania depresji. Dzieje się tak m.in. dlatego, że choroba u wielu ludzi pozostaje nierozpoznana. Szacuje się, że około 50% chorych na depresję nie trafia do lekarzy specjalistów. Powodem tego stanu jest, z jednej strony, ograniczona dostępność do poradni specjalistycznych, z drugiej zaś – mylący obraz zaburzeń oraz niekiedy niewielkie nasilenie objawów, które nie zawsze nasuwa lekarzowi lub psychologowi właściwe rozpoznanie.
Większość pacjentów z objawami depresji trafia do lekarzy pierwszego kontaktu, gdzie tylko u 15% chorych stawiane jest prawidłowe rozpoznanie. Większość chorych na depresję (około 90%) ma myśli samobójcze, przejawia niechęć do życia, rozmyśla o śmierci, która jawi im się jako wybawienie z depresyjnego koszmaru. Jednak zaledwie część z nich decyduje się na samobójczy krok. Oszacowano ryzyko samobójstwa w ciągu życia chorego z depresją, które wynosi około 15-25% i jest uzależnione od ciężkości choroby. Największe zagrożenie odebrania sobie życia przez pacjentów występuje w okresie bezpośrednio po wypisaniu ze szpitala, kiedy to w wyniku leczenia obserwujemy wzrost aktywności chorego, ale nie nastąpiła jeszcze poprawa obniżonego nastroju. Podwyższone ryzyko samobójstwa utrzymuje się przez blisko rok od opuszczenia szpitala, a także w przypadku nadużywania alkoholu oraz substancji psychoaktywnych (narkotyków).
Depresja u osób starszych
Nie powinno się bagatelizować bardzo ważnego problemu, jakim jest depresja osób w wieku podeszłym. Depresja u osób starszych jest chorobą występującą niemal tak samo często, jak w całej populacji. Szacuje się, że w tej grupie wiekowej depresja dotyka nawet 20% ludzi. Przebieg choroby nie odbiega obrazem od depresji we wcześniejszych okresach życia. Depresja osób starszych nie powinna być bagatelizowana (uważana za stan normalny w tym wieku) przez rodzinę czy lekarza, ale być leczona jak każda choroba w tym wieku. Dzięki temu możemy uzyskać poprawę jakości życia chorego.
Ostatnie badania donoszą, że depresja osób w wieku starszym i podeszłym bardzo dobrze poddaje się leczeniu. Ma to prawdopodobnie związek z wprowadzeniem na rynek leków przeciwdepresyjnych bezpieczniejszych i lepiej tolerowanych przez chorych. Depresja jest chorobą często bagatelizowaną przez lekarzy czy rodzinę pacjenta. Jest tak częsta, że została już okrzyknięta epidemią XXI wieku. Coraz więcej ludzi cierpi na tę chorobę i nie możemy pozostawać wobec tego faktu obojętni.
Artykuły Depresja i mania
Jak rozróżnić gorszy dzień od rzeczywistej depresji? Otóż istnieją objawy, których wystąpienie może być zapowiedzią tego problemu emocjonalnego. Jeśli zauważysz je u siebie, udaj się do specjalisty!

Depresja i mania to zaburzenia nastroju. Wiele osób traktuje depresję jako wymysł, wymówkę, która pozwoli na nieproduktywną pracę, lenistwo. Głęboki, uporczywy smutek, który nie pozwala na ...

Depresja maskowana przybiera „maski” innych dolegliwości chorobowych, np. zaburzeń snu, anoreksji, myśli natrętnych albo zaburzeń lękowych. Jak rozpoznać depresją atypową?
Aleksytymia oznacza dosłownie „brak słów dla emocji”. Inaczej bywa określana jako analfabetyzm emocjonalny albo ślepota uczuciowa. Aleksytymik myli stany uczuciowe z pobudzeniem fizjologicznym.
Według ostatnich badań naukowych, depresja w połączeniu z zażywaniem antydepresantów może przyczynić się do zwiększenia ryzyka udaru mózgu. Stwierdzenie to dotyczy w szczególności kobiet.

Antydepresanty wydawane są wyłącznie na receptę. Do głównych leków przeciwdepresyjnych należą związki trójpierścieniowe, SSRI, inhibitory monoaminooksydazy oraz stabilizatory nastroju, np. sole litu.
Wyuczona bezradność przypomina bardzo depresję. Osoby bezradne i depresyjne wierzą w swoją bezwartościowość, nieskuteczność działań, roztaczają wizję samych porażek, są bierne i apatyczne.
Depresja wśród dzieci i młodzieży to coraz częstszy problem. Niestety, brak apetytu, drażliwość, dąsy, złe wyniki w nauce odczytuje się częściej jako problem wychowawczy niż zaburzenia nastroju.
Depresja anaklityczna to rodzaj depresji u niemowląt w wyniku długotrwałego rozstania z matką. Maluch odseparowany od matki jest apatyczny, drażliwy, nie chce jeść i wykazuje zahamowania rozwoju.

Depresję endogenną nazywa się zamiennie depresją ciężką albo depresją dużą. Powstaje ona w wyniku zaburzeń biologicznych. Objawy osiowe to melancholia i utrata radości życia.

Depresja jednobiegunowa objawia się m.in. smutkiem, niską samooceną i lękiem. Przeciwieństwo depresji jednobiegunowej to depresja dwubiegunowa, inaczej zaburzenie maniakalno-depresyjne.

Epizod maniakalny to zaburzenie afektywne, które objawia się euforią, podnieceniem psychoruchowym, drażliwością i wzrostem samopoczucia. Stany maniakalne mogą wiązać się z objawami psychotycznymi.
Cyklotymia to utrwalone zaburzenie nastroju, które charakteryzuje się niestabilnością samopoczucia. Cyklotymik doświadcza wahań nastroju od lekkiej postaci depresji do stanów hipomanii.
Kto jest najbardziej narażony na depresję ? Bez wątpienia kobiety. Ryzyko depresji u kobiet jest dwukrotnie większe niż u mężczyzn. Dodatkowo bardziej narażone na depresję są kobiety rozwiedzione ...

Dzięki postępowi medycznemu rozwinęły się również metody leczenia depresji . Sposoby, które stosowano wcześniej – odpowiednia dieta, upuszczanie krwi, elektrowstrząsy i lobotomia – dziś stopniowo ...

Depresja pogarsza jakość życia chorego, ogranicza jego zdolność do pracy i nauki, wpływa na kontakty z bliskimi. Co zrobić, gdy praca przestaje być możliwa? Czy wrócić do pracy po epizodzie ...

Depresję bardzo trudno jest zdiagnozować, dopóki nie manifestują się nasilone objawy. Niestety nie ma nadal opracowanych testów laboratoryjnych czy też badań obrazowych, które pomogłyby w ...

Depresja to ciężka choroba – można ją jednak pokonać. By tak się stało, trzeba przede wszystkim zacząć się leczyć. Ten krok jest dla chorego zwykle bardzo trudny. Często, mimo coraz gorszego ...

Szacuje się, że kobiety chorują na depresję aż dwa razy częściej niż mężczyźni. Jaki jest dokładny związek depresji z płcią i czy rzeczywiście kobiety są bardziej podatne na zaburzenia nastroju? Z ...
Rozpoczęcie leczenia depresji to dla chorego może być bardzo trudny moment, wiążący się ze zgodą na wizytę u lekarza psychiatry lub lekarza pierwszego kontaktu, zrozumieniem diagnozy i akceptacją ...

Wiele osób traktuje depresję jak wyrok i poddaje się jeszcze przed rozpoczęciem leczenia. Tymczasem, chociaż choroba jest ciężka, można ją pokonać. Jednym z rodzajów depresji jest dystymia. ...
Osobowość człowieka kształtuje się przez całe jego życie pod wpływem życiowych doświadczeń. Ludzie różnią się między sobą pod względem nasilenia cech osobowości, a niektóre z nich sprzyjają ...

Samobójstwo to tragedia, która zdarza się coraz częściej. Czasem nie da się jej zapobiec, ale są również takie sytuacje, kiedy człowiek daje otoczeniu znać, że dzieje się z nim coś złego, że życie ...

Depresja to najczęściej występujące zaburzenie nastroju. Należy pamiętać, że tylko lekarz może w pełni zdiagnozować i orzec, że dany pacjent cierpi na zaburzenia nastroju. Testy psychologiczne ...
Jesteś zmęczony, nie możesz spać, boli cię głowa, serce albo żołądek, nie masz apetytu? Uważaj, to może być depresja . Ta podstępna choroba objawia się nie tylko złym nastrojem. Spadek ...

Rodzina i przyjaciele osób chorych na depresję często nie wiedzą, jak zachowywać się w ich towarzystwie, co robić, co mówić, czego unikać. Nie wiedzą, jak dana osoba zareaguje i czy nie zrobią jej ...

Depresja dotyka i kobiety, i mężczyzn. Panom trudniej jednak zdecydować się na leczenie. Bo przecież facet to twardziel, a chłopaki nie płaczą. Jak więc mogliby się przyznać do słabości? Gdyby ...

Sport to zdrowie . Czy może być panaceum na wszystkie choroby? Czy w przypadku depresji sport może poprawić samopoczucie ? Większość twierdzi, że sport gwarantuje zadowolenie z życia. Lekarze i ...

Depresja duża, depresja lękowa, depresja poporodowa, depresja sezonowa, depresja maskowana – to tylko niektóre rodzaje depresji. Klasyfikacja zaburzeń depresyjnych jest trudna i niejednoznaczna. ...

„Jest taki dzień i każdy tak ma, że czasem jest źle i jakoś nie tak, a potem jest noc i znowu jest dzień i uwierz mi, że uśmiechniesz znów się”. Tak mówią słowa piosenki i jej autor ma rację, ...

Trudno wskazać konkretne przyczyny depresji, ponieważ jest to schorzenie o wielopłaszczyznowym podłożu, stąd też istnieje kilka hipotez, które przybliżają złożoność patomechanizmu choroby. ...

Według najnowszych badań przeprowadzonych przez amerykańskich naukowców, psychoterapia kognitywna (poznawcza) jest skuteczną metodą zwalczania objawów depresji . Co więcej, okazuje się, że ...
Neurofeedback to nowoczesna metoda terapii, która według badaczy z Uniwersytetu w Montrealu może okazać się skuteczna w leczeniu depresji . Jest to terapia pokrewna do biofeedbacku, która pozwala ...

Szaro, ponuro, dzień coraz krótszy – jesień to moment, kiedy najczęściej atakuje nas depresja sezonowa. SAD (ang. Seasonal Affective Disorder) powoduje obniżenie nastroju, rozdrażnienie, senność , ...

W zależności od rodzaju depresji , nasilenie i rodzaj objawów u chorych może mieć inny charakter. Ze względu na czas trwania zaburzenia nastroju depresję dzieli się na epizod depresyjny, ...

Depresja (ang. depression ) to poważna choroba afektywna, która skutecznie obniża jakość życia. Dlatego dobrze jest zrobić wszystko, by jej zapobiec. W tym celu należy poznać, jakie są pierwsze ...

Choroba afektywna dwubiegunowa to zaburzenie psychiczne, które charakteryzuje się naprzemiennym występowaniem depresji i manii. Są to dwa zupełnie odmienne stany, które łączy jedna rzecz, a ...

Smutek , zniechęcenie, niewytłumaczalne poczucie przygnębienia i brak zrozumienia ze strony najbliższych. To tylko niektóre trudności, które towarzyszą każdego dnia osobie z dystymią. Jeszcze nie ...



