10 czynników, które podnoszą ryzyko zachorowania na nowotwór

Promieniowanie UV nie tylko znacząco przyspiesza starzenie się skóry, ale – co gorsza – zwiększa ryzyko wystąpienia czerniaka, czyli nowotworu złośliwego skóry. Wywodzi się on z komórek barwnikowych, najczęściej objawia się jako asymetryczna, nieregularna zmiana skórna. Przed czerniakiem można się chronić, unikając nadmiernej ekspozycji na słońce i używając kosmetyków z filtrami.

W przypadku czerniaka szanse na wyleczenie są największe, jeśli zostanie on wcześnie wykryty. Dlatego ważne jest, także regularne samobadanie skóry, a w przypadku zaobserwowania niepokojących zmian – kontakt z dermatologiem.

Palenie papierosów jest jednym z najważniejszych czynników ryzyka rozwoju raka płuc. Odpowiada też za ok. 90 proc. wszystkich zgonów z powodu raka płuc. Im dłużej palisz i im więcej papierosów wypalasz każdego dnia – tym większe ryzyko. Co więcej, zagrożeni są nie tylko palacze, ale również ci, którzy przebywają w otoczeniu osób palących.

Palenie zwiększa także ryzyko rozwoju innych nowotworów, m.in. nowotworu jamy ustnej, jamy nosowej, krtani, przełyku, czy żołądka. Dlatego też, jeśli wciąż palisz, najlepszą rzeczą, jaką możesz zrobić dla swojego zdrowia, jest rzucenie nałogu. Im szybciej przestaniesz sięgać po papierosy, tym lepiej!

Jednym z istotnych czynników rakotwórczych może być także alkohol. Głównie wtedy, gdy spożywany jest często i w nadmiernych ilościach. Wywiera on wówczas bardzo niekorzystny wpływ na zdrowie. Nieumiarkowane picie alkoholu może prowadzić do marskości wątroby, a nawet do wystąpienia raka w obrębie tego narządu.

To nie wszystko. Nadużywanie "procentów" zwiększa także ryzyko innych nowotworów, m.in. przełyku, jamy ustnej, jelita grubego, czy nowotworu piersi (u kobiet). Należy także pamiętać, że upijanie się zwiększa także prawdopodobieństwo wystąpienia wielu zagrożeń dla zdrowia i życia, jak wypadki, zachowania ryzykowne czy przypadkowe upadki!

Promieniowanie rentgenowskie jest stosunkowo często wykorzystywane przy diagnostycznych badaniach obrazowych. W czasie badań dawki promieniowania rentgenowskiego są zawsze odpowiednio dobrane i najczęściej bardzo niskie. Jednak i tak warto zachować pewną ostrożność.

Okazuje się, że większe dawki promieniowania mogą mieć negatywny wpływ na organizm oraz wykazywać działanie rakotwórcze. Dlatego też badania tego rodzaju nie powinny być wykonywane bez uzasadnionej przyczyny. Wykonuje się je tylko, jeśli są konieczne, na podstawie pisemnego skierowania od lekarza.

Rakotwórcze mogą być także związki, powstające w trakcie nadmiernego przypiekania produktów żywnościowych. Większość z nas na spożycie przypalonej żywności narażona jest zwłaszcza latem, w sezonie grillowym. Z tego względu najlepiej jedzenie grillować na specjalnych aluminiowych tackach. Warto też wiedzieć, że dodanie rozmarynu do marynaty może zahamować tworzenie się rakotwórczych związków.

Pewne ryzyko dla zdrowia może nieść także nadmierne opalanie cebuli do rosołu. Okazuje się, że jeśli jej warstwy ulegną zbyt intensywnemu zwęgleniu, do wywaru dostaną się też toksyczne substancje, np. akrylamid.

Dla naszego zdrowia nie jest obojętne także promieniowanie jonizujące. Jego źródłem mogą być nie tylko aparaty rentgenowskie, ale też m.in. urządzenia badawcze, reaktory, czy inne izotopy promieniotwórcze.

Zapewne dobrze kojarzysz ten żółto-czarny znak ostrzegawczy przed promieniowaniem jonizującym. Pamiętaj, że nadmierne przebywanie w miejscach nim oznaczonych (czyli przy źródłach promieniowania jonizującego) bez odpowiedniej ochrony, może zwiększać ryzyko zachorowania na pewne nowotwory (w tym nowotwory tarczycy, piersi, płuc oraz żołądka).

Do zwiększenia ryzyka wystąpienia pewnych nowotworów mogą przyczyniać się także niektóre z drobnoustrojów chorobotwórczych. Jedną z głównych przyczyn raka szyjki macicy jest, chociażby zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV). Do innych procesów nowotworowych może prowadzić również m.in. przewlekła infekcja Helicobacter pylori, czy Chlamydia spp.

Z tego względu lepiej nie bagatelizować żadnej choroby, czy infekcji. W przypadku wystąpienia niepokojących objawów najlepiej jest skontaktować się ze specjalistą i szybko wdrożyć odpowiednie leczenie.

Na podstawie badań klinicznych stwierdzono, że u kobiet stosujących doustną antykoncepcję przez wiele lat minimalnie zwiększa się ryzyko zachorowania na raka piersi, czy szyjki macicy. Z drugiej strony taka metoda zapobiegania ciąży chroni kobietę przed nowotworem jajników. Przyjmowanie antykoncepcji hormonalnej może też ograniczać ryzyko rozwoju raka trzonu macicy.

Jeśli masz wątpliwości, czy stosowanie doustnej antykoncepcji jest dla ciebie bezpieczne, najlepiej porozmawiaj o tym ze swoim ginekologiem. Pamiętaj też o regularnych badaniach profilaktycznych, które pozwalają na wczesne wykrycie chorób narządu rodnego.

Także geny, które w sobie nosisz, mogą zawierać pewne mutacje predysponujące do wystąpienia danej odmiany nowotworu. Dlatego też przyjrzyj się historii swojej rodziny – zarówno ze strony matki, jak i ojca. Sprawdź, czy w twojej rodzinie występowały jakiekolwiek przypadki raka. Weź pod uwagę ilość nowotworów, wiek osób, w którym je wykryto, czy stopień pokrewieństwa z chorym.

Jeżeli zauważysz zwiększoną zapadalność na nowotwory w rodzinie, to zgłoś się do lekarza. Specjalista może skierować cię na badania, które pozwolą potwierdzić obciążenie określoną mutacją.