Alergia powietrznopochodna – co warto o niej wiedzieć?

Alergia powietrznopochodna oznacza manifestację niepożądanych objawów klinicznych, które obejmują skórę i inne narządy: układ oddechowy i narząd wzroku. Symptomy alergii pojawiają w wyniku reakcji immunologicznych, które wywołuje kontakt z alergenem powietrznopochodnym.

Alergia to nieprawidłowa, nadmierna reakcja na bodźce, które w normalnych warunkach nie są szkodliwe. Owe czynniki środowiskowe, rozpoznane przez układ immunologiczny jako potencjalnie niebezpieczne i wymagające wyeliminowania, nazywane są alergenami. Alergia pojawia się u osób z genetycznie uwarunkowaną do nich skłonnością bądź w związku z długotrwałym i intensywnymnarażeniem na działanie na alergen.

Alergia powietrznopochodna bywa nazywana alergią wziewną, jednak pojęcie to nie uwzględnia procesów immunologicznych zachodzących w skórze pod wpływem kontaktu z alergenami powietrznopochodnymi. Ponadto termin alergia bywa stosowany zamiennie z pojęciem nadwrażliwości. Wyróżnia się cztery jej typy, z czego dwa odpowiadają za większość chorób alergicznych.

To tak zwana alergia natychmiastowa oraz alergia typu późnego. Za reakcje alergii powietrznopochodnej odpowiada alergia natychmiastowa. Ten typ związany jest z wytwarzaniem w organizmie swoistych przeciwciał nazywanych immunoglobulinami IgE, które rozpoznają alergeny o budowie białkowej. Substancją odpowiedzialną za objawy chorobowe jest histamina.

Alergeny możemy podzielić ze względu na drogę wniknięcia do organizmu na powietrznopochodne (wziewne), pokarmowe i kontaktowe. Tym samym do uczulenia dochodzi w wyniku ekspozycji na alergen drogą oddechową, pokarmową lub przez skórę

Najczęstsze alergeny powietrznopochodne to:

• roztocza kurzu, przy czym znanych jest ponad 50 tysięcy gatunków roztocza,
• pyłki roślin (drzew, traw, chwastów). Właściwości alergizujące posiadają zwłaszcza pyłki roślin wiatropylnych o małym ciężarze,
• sierść i naskórek zwierząt, przy czym źródłem alergenów zwierzęcych są wydzieliny gruczołów ślinowych, łojowych i potowych oraz złuszczający się naskórek. Sierść nie jest alergenem, a nośnikiem substancji białkowych pochodzących ze śliny i innych naturalnych wydzielin zwierząt. W środowisku domowym głównie uczulają psy i koty,
• grzyby pleśniowe. Uczulenie na nie zwykle towarzyszy uczuleniu na inne alergeny powietrznopochodne.
• lateks gumy naturalnej.

Objawy alergii powietrznopochodnej manifestują się na skórze, w obrębie układu oddechowego oraz narządu wzroku. Zwykle jest to:

• pojawienie się lub zaostrzenie atopowego zapalenia skóry (AZS), zespół alergii jamy ustnej, obrzęk naczynioruchowy (skóra),
• zespół alergii jamy ustnej, nieżyt nosa na tle alergicznym, astma IgE-zależna, obrzęk naczynioruchowy (układ oddechowy),
• alergiczny nieżyt spojówek (narząd wzroku).

W rozpoznaniu alergii powietrznopochodnej wykorzystuje się takie badania jak:

• skórne testy punktowe,
• oznaczenie poziomu całkowitego IgE,
• oznaczenie poziomów antygenowo swoistych przeciwciał klasy IgE w surowicy.

Trzeba jednak pamiętać, że bardziej wnikliwa diagnostyka zależy od jednostki chorobowej, jaką wywołały alergeny powietrznopochodne. Skuteczne leczenie w przypadku chorób alergicznych zależy od ustalenia czynnika wywołującego chorobę.

Leczenie alergii powietrznopochodnej polega zarówno na przyjmowaniu preparatów przeciwhistaminowych, przeciwzapalnych, przeciwświądowych oraz uspokajających, jak i na działaniach miejscowych (to na przykład właściwa pielęgnacja skóry). Ważne jest również przyjmowanie inhibitorów kalcyneuryny czy stosowanie glikokortykosteroidów. Kluczowe jest unikanie ekspozycji na alergen. W wielu przypadkach alergia powietrznopochodna jest wskazaniem do wdrożenia immunoterapii swoistej.