Ananas jadalny – wygląd, właściwości i zastosowanie

Ananas jadalny (Ananas comosus), nazywany również ananasem właściwym lub ananasem czubatym, to gatunek rośliny uprawnej z rodziny bromeliowatych (Bromeliaceae). Gdzie rosną ananasy? Roślina pochodzi z Ameryki Południowej. W stanie dzikim występuje w Brazylii. Uprawia się ją także w Afryce i Azji. Największe uprawy zlokalizowane są w Chinach, na Hawajach, Filipinach, Brazylii i Meksyku.

W Europie ananas pojawił się dzięki Krzysztofowi Kolumbowi. Na grunt polski przeniósł je Kazimierz Poniatowski w XVIII wieku. Uprawiał je w szklarniach w warszawskich ogrodach Frascati.

Jak wygląda ananas jadalny? Roślina osiąga wysokość od 60 do 120 cm. Ma sztywne, kłujące liście, ułożone spiralnie w rozetę wyrastają na końcu pędu. To tak zwana korona.

Kwiaty ananasa są czerwonofioletowe i ciasno stłoczone. Owocem są pozbawione nasion jagody: duże i ciężkie (ważą od 1 do 5 kg), bardzo słodkie, soczyste i aromatyczne, o żółtym miąższu.

Ananas jadalny, jak wskazuje jego nazwa, jest rośliną, która odnajduje się w sztuce kulinarnej i przemyśle spożywczym. Jego owoce można spożywać zarówno w formie świeżej, jak i przetworach: sokach, kompotach czy dżemach.

Owoc wykorzystuje się do produkcji soków i napojów, dodaje do wypieków, deserów i przetworów mlecznych. Ananas doskonale komponuje się także z mięsem i wędlinami. Dobrze smakuje po obróbce cieplnej, ale i podany na surowo, na przykład w sałatkach.

Ananas to również roślina lecznicza. Surowcem zielarskim są owocostany i łodygi, z których obecne są enzymy znane jako bromelina. Ta ma działanie przeciwzapalne i przeciwobrzękowe. Ponadto usprawnia trawienie, działa antyagregacyjnie na płytki krwi, co potwierdzają badania naukowe.

Ananas jest owocem, który warto jeść z wielu powodów. Przede wszystkim dlatego, że: zapobiega wzdęciom i zaparciom, wspiera trawienie, łagodzi niestrawność, zmniejsza obrzęki i ból nóg, działa przeciwnowotworowo, pomaga w budowaniu masy mięśniowej, wspomaga przemianę materii, łagodzi mdłości, obniża ciśnienie tętnicze, * wspiera układ odpornościowy.

Ananas jadalny smaczny, niskokaloryczny i zdrowy. Indeks glikemiczny (IG) ananasa wynosi 59. Porcja 100 g owocu dostarcza 235 kJ oraz 55 kcal, przy czym:

• woda stanowi 85,5 g zawartości owocu,
• białka - 0,4 g,
• tłuszcze 0,2 g, w tym 0,01 g kwasu palmitynowego, 0,04 g kwasu linolenowego, 0,03 g kwasu α-linolenowego, 0,02 g kwasu oleinowego, 0,01 g stearynowego.

Ananas to doskonałe źródło witamin i minerałów. Jest zasobny w witaminę A, β-karoten, witaminę E, witamin z grupy B (B1, B2, B3, B6, B9) i witaminę C.

Obecny jest w nim także fosfor, sód, potas, magnez, żelazo, cynk, mangan, miedź, także jod. W soku ananasa znajdują się również błonnik i enzymy, takie jak syntaza sacharozofosforanowa (SPS), syntaza sacharozy (SS) i inwertaza (AI).

W soku ananasa znajdują się również błonnik i enzymy, takie jak syntaza sacharozofosforanowa (SPS), syntaza sacharozy (SS) i inwertaza (AI).

Ananas to także roślina ozdobna. Można ją uprawiać w oranżeriach i ogrzewanych szklarniach, ale i doniczkach.

Jak uprawiać ananasa w domu? To proste. Wystarczy kupić dojrzały i zdrowy owoc, a po zjedzeniu pozostawić rozetę, czyli charakterystyczny dla owocu pióropusz z liści. Co dalej?

• Rozetę trzeba suszyć przez kilka godzin.
• Przygotować doniczkę z dziurkami (doniczkę) oraz podłoże: ziemię kompostową wymieszaną z piaskiem i kwaśnym torfem.
• Po przeschnięciu trzeba oderwać liście z dolnej partii sadzonki (na wysokości 2 cm).
• Otrzymaną sadzonkę wsadzić do doniczki tak, by przykryć ziemią odsłonięty pęd. Co ważne, ziemia nie powinna dotykać liści (nie zakopuje się ich).
• Roślinę w doniczce należy umiarkowanie podlać.

Gdy ze środka rozety, po mniej więcej trzech tygodniach, zaczną wyrastać nowe liście, oznacza to, że roślina się ukorzeniła. Dolne liście zaczną opadać i usychać. Ważne jest, by temperatura otoczenia nie spadła poniżej 18ºC i nie była wyższa niż 38ºC. Ananas lubi miejsca widne i jasne, ale nie powinien stać w pełnym słońcu.

Ze spożywaniem ananasa pod różnymi postaciami należy zachować ostrożność. Okazuje się bowiem, że:

• niedojrzały ananas może podrażniać gardło i wywoływać biegunkę,
• może potęgować działanie antybiotyków,
• może wywoływać reakcje alergiczne (podstawowy alergen to bromelina).