Anty-CCP - charakterystyka, interpretacja wyników

Przeciwciała przeciwko cyklicznemu cytrulinowemu peptydowi (przeciwciała anty-CCP), jak już wspomniano, są autoprzeciwciałami - czyli przeciwciałami skierowanymi przeciwko własnym komórkom organizmu. Nazwa tych przeciwciał bierze się stąd, że reagują z antygenami zawierającymi cytrulinę, która powstaje po modyfikacji resztek argininy (jednego z aminokwasów zasadowych).

W przebiegu ostrych, jak i przewlekłych zapaleń, dochodzi do przyłączania cytruliny, zarówno do wewnątrzkomórkowych, jak i zewnątrzkomórkowych białek znajdujących się w błonie maziowej stawów (tzw. proces cytrulinizacji białek). Takie zmodyfikowane resztami cytruliny białka stają się autoantygenem, stymulującym komórki układu odpornościowego (dokładnie limfocyty B) do produkcji przeciwciał. Wytworzone na tej drodze przeciwciała należą do grupy autoprzeciwciał, ponieważ atakują własne tkanki. Dochodzi do rozwoju choroby z autoagresji, którą jest właśnie reumatoidalne zapalenie stawów (w skrócie RZS). Stąd tak istotne jest badanie poziomu anty-CCP.

Poziom przeciwciał przeciwko cyklicznemu cytrulinowemu peptydowi (anty-CCP) oznacza się z próbki krwi pacjenta z użyciem metody immunoenzymatycznej ELISA. Wartości prawidłowe dla anty–CCP wynoszą poniżej 5 RU/ml.

Oznaczenia poziomu przeciwciał anty-CCP wykorzystywane są przede wszystkim w rozpoznawaniu reumatoidalnego zapalenia stawów. Badanie to, w diagnostyce RZS, odznacza się bardzo wysoką swoistością (największą spośród wszystkich znanych markerów RZS), czyli zdolnością do wykrywania pacjentów zdrowych spośród badanych. Oznacza to, że jeśli stężenia anty-CCP znajdują się poniżej wartości 5 RU/ml, najprawdopodobniej osoba ta nie choruje na RZS.

Oprócz wysokiej swoistości, test odznacza się też dość wysoką czułością (czyli zdolnością do wykrywania ludzi chorych spośród badanych). Przeciwciała anty-CCP uznawane są za serologiczny marker wczesnej postaci reumatoidalnego zapalenia stawów. Mogą się pojawić we krwi nawet na kilka lat przed wystąpieniem objawów stawowych RZS.

• Bolą stawy. Czy mogę mieć toczeń?
• Zapalenie stawów – charakterystyka, objawy, rodzaje
• Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) - przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Oprócz rozpoznawania RZS przeciwciała anty-CCP wykorzystywane są również w przewidywaniu ciężkości przebiegu choroby. Wysoki poziom tych przeciwciał we krwi ludzi chorych na RZS częstokroć wiąże się z tendencją do powstawania nadżerek, czyli ubytków kostnych na powierzchniach stawowych zajętych stawów oraz koniecznością agresywniejszego leczenia.

Ponadto przeciwciała anty-CCP wykorzystywane są w odróżnianiu reumatoidalnego zapalenia stawów od innych rodzajów zapaleń stawów. Oprócz RZS poziom przeciwciał przeciwko cyklicznemu cytrulinowemu peptydowi we krwi może też rosnąć w przebiegu zakażeń wirusowych, bakteryjnych, pierwotniakowych oraz w razie istnienia przewlekłych stanów zapalnych w organizmie.

Źródła

1. Leczenie reumatoidalnego zapalenia stawów
2. Hyla-Klekot L., Kokot F., Kokot S. Badania laboratoryjne - Zakres norm i interpretacja, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2011, ISBN 978-83-200-4301-3
3. Dembińska-Kieć A., Naskalski J.W., Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-137-2
4. Brzosko M. Reumatologia kliniczna, Pomorska Akademia Medyczna, Szczecin 2010, ISBN 978-83-89318-33-7