Centuria pospolita – właściwości, zastosowanie, przeciwwskazania, gdzie kupić

Centuria pospolita (Centaurium erythraea) zwana także centurią zwyczajną, tysiącznikiem, czy goryczką czerwoną, to dwuletnia roślina z rodziny goryczkowatych, rosnąca na łąkach, pastwiskach, nieużytkach, widnych polanach, czy przydrożach. Centuria występuje niemal w całej Europie, Afryce Północnej, w Azji Zachodniej i Środkowej, na Kaukazie, Ałtaju i Wyspach Kanaryjskich.

W Polsce roślina występuje na całym obszarze, jednak dość rzadko tworzy większe skupiska. Ponadto objęta jest częściową ochroną, dlatego do potrzeb zielarskich pozyskiwana jest głównie z upraw.

Ziele wykorzystywane jest do produkcji kosmetyków oraz w przemyśle spożywczym. Stosowane jest też w kuchni jako dodatek do ciężkostrawnych dań. Jednak najszerzej wykorzystuje się je w medycynie naturalnej.

Centuria pospolita osiąga maksymalnie wysokość ok. 30-50 cm. Łodyga rośliny jest wzniesiona i pojedyncza. Rozgałęzia się jedynie w górnej części. Liście są gładkie, zielone lub brunatno-zielone, zebrane w rozetę w części dolnej. Mają owalny lub jajowaty kształt.

Roślina kwitnie w czerwcu i w lipcu, a jej intensywnie różowe kwiaty są skupione w gęste podbaldachy. Owocem rośliny są żółte torebki, które zawierają czarne nasiona.

Centuria pospolita zawiera związki goryczowe oraz witaminy z grupy B. Pozostałe składniki rośliny to m.in. olejki eteryczne, kwasy organiczne, flawonoidy, duże ilości magnezu i inne sole mineralne.

Tysiącznik ma właściwości żółciopędne, pobudza wydzielanie soków żołądkowych i śliny, przyspiesza procesy przemiany materii. Ułatwia wchłanianie składników pokarmowych, stymuluje apetyt, leczy zgagę. Działa także przeciwkrwotocznie, wiatropędnie i antyseptycznie.

Roślina wykazuje także właściwości przeciwzapalne, przeciwgorączkowe, przeciwbakteryjne i antymalaryczne. Ma także działanie napotne.

W ziołolecznictwie wykorzystuje się przede wszystkim łodygi wraz z liśćmi, które zbiera się od lipca do września, a następnie poddaje suszeniu. Następnie z suszu przygotowuje się napary i odwary.

Centurię pospolitą można znaleźć także w wieloskładnikowych suplementach diety oraz w preparatach w postaci kropli.

Roślina może być wsparciem m.in. w leczeniu:

• braku łaknienia (pobudza apetyt),
• anemii,
• zaburzeń trawienia,
• nadciśnienia,
• zastoju żółci,
• wzdęć i zgagi,
• kamicy żółciowej,
• choroby pasożytniczej przewodu pokarmowego,
• choroby malarycznej.

Centuria zwyczajna może być stosowana także w okresie rekonwalescencji po ciężkich chorobach u pacjentów z osłabieniem organizmu i z osłabionymi czynnościami trawiennymi.

Suszone łodygi i liście centurii można stosować także zewnętrznie na stany zapalne skóry, egzemy i owrzodzenia. Roślina odżywia i uelastycznia cerę.

Centuria pospolita należy do stosunkowo bezpiecznych roślin. Nie jest jednak wskazana do stosowania u osób uczulonych na zioła i przyprawy, nie poleca się jej stosować także u dzieci. Rośliny nie powinny przyjmować również kobiety w ciąży oraz karmiące piersią.

Spożywanie naparów z ziela centurii nie jest wskazane także w chorobach wrzodowych żołądka i dwunastnicy.

Szczególną ostrożność powinny zachować osoby, które przyjmują leki oraz inne suplementy diety. Roślina może bowiem wpływać na działanie niektórych leków. Dlatego też w takich przypadkach konieczna jest konsultacja z lekarzem lub farmaceutą.

Suszone liście i łodygi rośliny można kupić w sklepach zielarskich, sklepach ze zdrową żywnością oraz niektórych aptekach. Cena za kilogram suszonej centurii to średnio ok. 90 zł.