Ceruloplazmina - działanie, wartości i sposób oznaczania, wyniki, obniżenia wartości

Działanie ceruloplazminy polega na utlenianiu żelaza, co umożliwia jego wiązanie z transferyną i transport w osoczu krwi. Ponadto ceruloplazmina usuwa rodniki ponadtlenkowe i aktywuje procesy oksydacji norepinefryny, serotoniny, związków sulfhydrylowych oraz kwasu askorbinowego.

Badanie poziomu ceruloplazminy nie jest standardowym badaniem biochemicznym krwi. Zwykle zleca się je razem z oznaczaniem stężenia miedzi w surowicy i badaniem dobowego wydalania miedzi z moczem. Wskazaniem do wykonania tych badań jest podejrzenie wystąpienia u pacjenta choroby Wilsona.

Badanie stężenia ceruloplazminy zleca się w przypadku podejrzenia zaburzeń gospodarki jonami miedzi, zwłaszcza przy podejrzeniu choroby Wilsona. Przeprowadza się je, gdy u pacjenta pojawią się objawy mogące świadczyć o tym schorzeniu.

Oznaczenia stężenia ceruloplazminy dokonuje się w surowicy krwi żylnej. W tym celu pobiera się próbkę krwi żylnej (zazwyczaj z żyły łokciowej), po czym poddaje się ją analizie laboratoryjnej. Do badania ceruloplazminowego należy zgłosić się na czczo (nie należy przyjmować żadnych pokarmów ani napojów na 8 godzin przed pobieraniem krwi). Na wynik zwykle czeka się jeden dzień.

Prawidłowy poziom ceruloplazminy u osób dorosłych wynosi 30-58 mg/dl, natomiast dla niemowląt do 6. miesiąca życia, normę stanowi przedział 24-145 mg/dl.

Obniżenie stężenia ceruloplazminy w surowicy poniżej 200 mg/l występuje przede wszystkim w chorobie Wilsona. Jest to schorzenie uwarunkowane genetycznie, związane z defektem białka transportującego miedź do wnętrza hepatocytów i w związku z tym upośledzeniem syntezy ceruloplazminy. Prowadzi to do nadmiaru wolnej (niezwiązanej z ceruloplazminą) miedzi w surowicy i równocześnie nadmiernego odkładania się jej w takich narządach jak wątroba, mózg i inne. Efektem jest uszkodzenie tych narządów i wystąpienie wielu niespecyficznych dolegliwości.

W przypadku uszkodzenia wątroby są to:

• zmęczenie,
• nudności,
• brak apetytu,
• bóle brzucha,
• żółtaczka.

Pojawiają się także dolegliwości neurologiczne podobne jak przy chorobie Parkinsona (drżenie zamiarowe, trudności z chodzeniem, połykaniem, mówieniem), a także napady padaczkowe czy migrena.

Dochodzi także do wystąpienia zaburzeń psychicznych, jak zmiany osobowości, psychozy, zaburzenia afektywne. Charakterystyczny dla choroby Wilsona jest pierścień Kaysera i Fleischera, czyli złotobrązowe przebarwienie wokół rogówki, związane z odkładaniem się tam miedzi.

Należy pamiętać, że samo obniżenie stężenia ceruloplazminy niekoniecznie musi wiązać się z wystąpieniem choroby Wilsona, gdyż nie jest to ani badanie bardzo czułe, ani swoiste. Najczęściej jednocześnie z oznaczeniem stężenia ceruloplazminy oznacza się także stężenie miedzi w surowicy (zwiększenie frakcji wolnej), bada się też wydalanie miedzi z moczem (zwiększone), a czasem także oznacza ilości miedzi w bioptacie wątroby (rzadko).

Wykonanie tych oznaczeń oraz obecność charakterystycznych objawów klinicznych zwiększa prawdopodobieństwo prawidłowego rozpoznania choroby Wilsona.

• Retikulocyty – charakterystyka, wskazania, badanie, interpretacja wyników
• IgA – charakterystyka, przygotowanie, przebieg, interpretacja wyników
• Rozmaz krwi - charakterystyka, parametry

Z kolei do podwyższenia poziomu ceruloplazminy dochodzi u kobiet w ciąży, kobiet stosujących antykoncepcję hormonalną, a także u palaczy. Ponadto przewlekłe procesy zapalne w organizmie i martwica tkanek może prowadzić do wzrostu syntezy ceruloplazminy w wątrobie.

Źródła

1. Choroba Wilsona
2. Tomaszewski J., Diagnostyka laboratoryjna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, ISBN 83-200-3591-0
3. Hyla-Klekot L., Kokot F., Kokot S. Badania laboratoryjne - Zakres norm i interpretacja, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2011, ISBN 978-83-200-4301-3
4. Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0