"Choroba emocji". Są trzeźwiejącymi alkoholikami, ich metamorfoza robi wrażenie

– Uwielbiamy podróżować. Mieszkamy nad morzem, w Ustce, więc, żeby nam się nie znudziło, to wynajmujemy domek nad jeziorem. Ja mogę trochę powędkować, Gabrysia może bujać się na huśtawce, czytać książkę – opowiada w rozmowie z WP abcZdrowie Wiesław Wachnowicz. 

A jego żona dodaje z uśmiechem: – I leniuchowanie, kiedy po prostu jesteśmy razem, w domu, uwielbiamy takie beztroskie chwile.

Wachnowiczowie są małżeństwem od trzech lat, poznali się przez Internet. Nie przypuszczali, że połączy ich bolesna przeszłość. Oboje są trzeźwiejącymi alkoholikami. Choć mają za sobą życiowe kryzysy, trudne związki i odwyk, tłumaczą, że alkoholizm to "choroba na całe życie". Zamiast jednak rozpamiętywać to, co było, wolą patrzeć na to, co przed nimi. 

– Wybaczanie jest niezwykle ważne, nie tylko ludziom, ale też sobie. Życie nie jest tak różowe, jakbyśmy chcieli, ale może być piękniejsze, jeśli będziemy patrzeć na tę jasną stronę – zaznacza Gabriela. – Kłócimy się, oczywiście, czasami trzaskają drzwi, obrażamy się na siebie, ale dalej się kochamy – nie kryje emocji Wiesław.

Przyznaje, że po wyjściu z odwyku nie chciał być sam. Z pierwszą żoną i dziećmi nie ma kontaktu, wiedział, że tam nie ma powrotu. – Oni tego nie chcieli, po tym, jak zacząłem pić z powrotem po 15 latach trzeźwości. Wiara stała się dla mnie kluczowa. Ochrzciłem się w trakcie terapii, należę do Kościoła Zielonoświątkowego. Prosiłem Boga, żeby dał mi żonę, głęboko wierzącą, żeby to była moja pokrewna dusza. I tak się stało. 

Gabriela przyznaje, że chciała poznać "kogoś, kto ma relację z Bogiem". – To zawsze było dla mnie ważne, ale w moim poprzednim małżeństwie tego nie było. Zaczęliśmy się rozjeżdżać, każdy żył swoim życiem. A potem doszło do tego moje uzależnienie. Po ciężkim i bolesnym rozstaniu nie sądziłam, że będę jeszcze z kimś na stałe. Któregoś razu na Facebooku, na grupie do randkowania napisał Wiesiek, spodobał mi się, wymieniliśmy kilka wiadomości. Na początku mieliśmy się po prostu, ot tak, spotykać, ale ta relacja rozwijała się bardzo szybko – wspomina.

Przyznaje, że od razu ujęła ją szczerość przyszłego męża. Miał odwagę opowiedzieć o swoim uzależnieniu, nie znając jeszcze jej historii. Spotkali się w momencie, kiedy byli już po przejściach, ale też wolni i gotowi na zmianę.

Gabriela jest trzeźwa od 23 lat. Jak jednak podkreśla, droga do tego była niezwykle trudna. – Musiałam przebrnąć przez odrzucenie, stygmatyzację, a nawet potępienie. Jeśli nie masz wsparcia i jesteś społecznie napiętnowana, masz jeszcze trudniej, bo musisz przeciwstawić się "całemu światu" – wyznaje.

– Niestety, nadal kobiecy alkoholizm jest postrzegany gorzej niż ten u mężczyzn. Kobieta nie może chorować, nie może być uzależniona, bo nie wypada, bo powinna zająć się rodziną. Dlatego nadal wiele kobiet nie przyznaje się do tego, że ma problem, pije w "czterech ścianach", po cichu – dodaje.

Potwierdza, że zna wiele takich przypadków, ale też sama długo nie dostrzegała, że ma problem. – Moje uzależnienie to był już krzyk rozpaczy. Zawsze służyłam komuś, poświęciłam się w stu procentach mężowi i dzieciom. Nigdy nie było w tym mnie. Alkoholizm był przykryciem tego, co się działo nie tylko w małżeństwie, ale też trudnych doświadczeń w dzieciństwie. Byłam zamknięta na świat, nie pozwalałam sobie na emocje, moje życie było zawsze ucieczką przed tymi doświadczeniami – dodaje.  

Przyznaje, że małżeństwo było dla niej "życiem w matni", bo kiedy opowiedziała o bolesnych doświadczeniach z przeszłości, nikt jej nie uwierzył.

– Zamknęłam się przez to jeszcze bardziej, a alkohol był kolejną ucieczką. Wpadłam w nałóg właściwie niepostrzeżenie i rozwijał się przez kilka lat. Weszłam do rodziny, w której picie alkoholu było czymś naturalnym. Nie widziałam więc zagrożenia, bo wydawało mi się to normalne – przyznaje.

– Alkohol jednak sprawił, że moja przeszłość zaczęła mnie "dopadać" jeszcze bardziej, więc potrzebowałam jeszcze więcej uśmierzacza tego bólu. I nie mogłam już właściwie żyć bez alkoholu, piłam po to, by móc w ogóle funkcjonować, a miałam już czwórkę dzieci, w domu było mnóstwo pracy. W pewnym momencie piłam już codziennie. Zaczynało się od małych ilości, a kończyło na urwanym filmie – opowiada.

– Jednocześnie każdego ranka bałam się wstać z łóżka, bo wiedziałam, że pierwszą rzeczą, jaką zrobię, to pójdę się napić. Błędne koło – dodaje.

Skończyło się na trzech próbach samobójczych. Dopiero wtedy trafiła na terapię. – Mnie wtedy nie zależało na życiu, nie chciałam żyć. Poszłam na terapię tylko dlatego, że chciałam zrobić na złość mężowi, żeby go zostawić z tym całym bałaganem, z obowiązkami, z domem. Spędziłam w ośrodku w Lubuczewie sześć tygodni. A po wyjściu zaczęłam chodzić na spotkania Anonimowych Alkoholików, gdzie chodzę do dzisiaj. Nie miałam ani razu powrotu do picia – podkreśla. 

Tłumaczy, że to terapia pomogła jej wyjść z nałogu, ale kluczowy był też program 12 kroków AA. – To program, który rozwija człowieka duchowo. Kto neguje AA, a nie doświadczył alkoholizmu, ten kompletnie nie wie, o czym mówi. 

– Pierwszy krok jest najważniejszy. Mówi o bezsilności, o tym, że przestaliśmy kierować własnym życiem. Trzeba się do tego przyznać, stanąć z prawdą twarzą w twarz i to jest najtrudniejsze. Jeśli jednak tego nie zrobisz, to nie ma mowy o tym, żeby przejść przez kolejne etapy, bo ich nie zrozumiesz – tłumaczy.

O tym, jak trudny może być ten pierwszy krok, świadczą też statystyki dotyczące alkoholizmu. Szacuje się, że ok. 3,5 mln Polaków jest uzależnionych lub pije ryzykownie, ale tylko jeden na 20 podejmuje terapię.

– Alkoholizm to choroba nieuleczalna, śmiertelna. I albo trzeźwiejesz, albo jesteś abstynentem: to jest zasadnicza różnica. W tym drugim przypadku, owszem, odstawiasz alkohol, ale nic ze sobą nie robisz. Nie leczysz problemu, a chodzi o to, by zrozumieć jego sedno – dodaje. 

Wśród dalszych kroków programu AA jest m.in. wiara w możliwość odzyskania równowagi, ale też powierzenie swojego życia "sile wyższej". To nie musi być wiara w Boga, bo program nie jest tylko dla osób religijnych.

Chodzi też o przyznanie się do własnych błędów i lęków, ale też gotowość do zmiany i próbę naprawienia krzywd wyrządzonych innym. Bardzo ważne jest także rozwijanie życia duchowego – w zależności od przekonań to może być modlitwa, ale też np. medytacja oraz pomoc innym uzależnionym.

Gabriela zwraca uwagę, że to nie alkohol jest sednem problemu, ale emocje, które uzależniony chce zagłuszyć.

– Dlatego alkoholizm jest też nazywany "chorobą emocji". Chodzi o to, by zrozumieć, co konkretnie w życiu sprawiło, że nie chcemy czuć. Często spotykam się z tym, że ludzie zaprzeczają jakimkolwiek emocjom, nie chcą na przykład czuć strachu i niestety ten strach zaczyna żyć sam sobie, szukasz więc czegoś, co go uciszy – tłumaczy.

– Jeśli wypieramy te emocje, to już jesteśmy zgubieni. I tu nie chodzi o to, czy to będzie alkohol, czy na przykład uzależnienie od jedzenia, czy seksu. Chodzi o to, że nie potrafimy sami regulować emocji. Odwracamy uwagę od przeżywania – zauważa. 

– Żeby wzbudzić w sobie jakiekolwiek emocje, bez znaczenia, czy to była radość, czy smutek – piłem. Zawsze potrzebowałem alkoholu. Teraz uczę się przeżywać na nowo. Jeśli chcę się cieszyć, to się cieszę, z najmniejszych rzeczy, że słońce wyszło, że żona wróciła z pracy i mogę jej ugotować obiad – dodaje Wiesław.  

W przeciwieństwie do swojej żony on po 15 latach trzeźwości wrócił do picia i przez to rozpadło się jego pierwsze małżeństwo. – Zaczęło się coś między nami psuć, mieliśmy kryzys. Niestety zamiast rozwiązywać problemy, zamiataliśmy je pod dywan. Moja głowa tego nie wytrzymała. Zacząłem znowu pić i jeszcze dołożyłem sobie do tego narkotyki. Tamtej żonie jestem wdzięczny za to, że pewnego dnia spakowała siebie, dzieci i wyprowadziła się. Nigdy wcześniej nie widzieli mnie pijanego. Po tym popadłem w całkowitą ruinę – wyznaje.

– Piłem, ćpałem, oszukiwałem, żeby zdobyć pieniądze, chodziłem po śmietnikach. Narobiłem długów, bo brałem pożyczki po pijanemu w parabankach. W końcu dopadła mnie bezdomność, administracja wyrzuciła mnie z mieszkania. Miałem padaczki alkoholowe, omamy. Na terapię nie poszedłem jednak z własnej woli, ale niejako z przymusu. Kuzyn zabrał mnie z ulicy, właściwie w stanie agonalnym – wyznaje.

Postawił mi ultimatum: pomogę ci, ale masz iść do ośrodka. To był Chrześcijański Ośrodek dla Osób Uzależnionych "Nowa Nadzieja" w Janowicach Wielkich. – Wspaniałe miejsce, prowadzone przez wspaniałych ludzi – pastora i jego żonę – mówi dzisiaj Wiesław.  

Spędził tam rok na terapiach. Teraz jeździ tam jako wolontariusz. – Na początku wcale nie miałem w planach się leczyć, zakładałem, że przez dwa-trzy tygodnie dojdę do siebie i ucieknę z powrotem na ulicę. Po jakimś czasie zrozumiałem, że mam w końcu szansę poznać coś nowego. Jestem trzeźwy od 9 lat. Chodzę też na spotkania AA i prowadzimy z żoną grupę dla osób uzależnionych i współuzależnionych przy naszym kościele. 

– Na terapii dostajesz narzędzia, instrukcje, jak sobie radzić w życiu. Tak, jak z cukrzycą, idziesz do lekarza, który mówi, jakie brać leki, co wolno jeść, a z czego zrezygnować. Ale wszystko zależy od ciebie, czy z tego skorzystasz. Z terapią uzależnienia jest tak samo – dodaje. 

Ale zaznacza, że nic na siłę. – Staram się pomagać innym, ale nie za wszelką cenę. Nie każdy tego chce, nie każdy jest gotowy na zmianę. Ja mogę mu opowiedzieć swoją historię, przekazać wszystko, czego się nauczyłem, ale jeśli on nie będzie chciał, to na nic się to zda – wyjaśnia Wiesław.

– Trudno jest utrzymać się w trzeźwości. Alkoholizm to choroba nawrotów, nie można o tym zapomnieć. Kiedy od lat jesteś trzeźwy i nagle pojawia się myśl o piciu, jesteś przekonany, że sobie poradzisz, bo przecież tyle wytrzymałeś. Wtedy robi się wyjątkowo niebezpiecznie – przyznaje Gabriela.

– Sami tego doświadczyliśmy niedawno, bo przed ubiegłorocznymi świętami Bożego Narodzenia. Niestety, w sklepach jest wtedy złoty czas na promocję alkoholu, dla nas – trzeźwiejących alkoholików – to jest najgorszy moment. I niestety dopadło nas oboje.

Jak to się stało? – Staliśmy już przy kasie samoobsługowej. Nagle usłyszałam, że jakaś kobieta mówi coś o promocjach na alkohol, zaczęłam się w to wsłuchiwać, a mąż zaczął liczyć w portfelu pieniądze, ile by za to kupił alkoholu. Szybko to wychwyciliśmy, ale tu mogą zdecydować naprawdę minuty – przestrzega. 

Zaznacza, że najgorsze i najbardziej zgubne jest myślenie, które może włączyć się u osób z długoletnim stażem: "poradzę sobie, mam to pod kontrolą".

– Kiedy powinna zapalić się czerwona lampka, minimalizujemy problem albo go wypieramy. To jedne z najważniejszych sygnałów ostrzegawczych. Jeśli to dostrzegasz i nauczyłeś się to rozbrajać, czyli przede wszystkim od razu przyznać: "Myślę o piciu", to jesteś na dobrej drodze, żeby z tego wyjść. Bo takie sytuacje były i będą. Ważne, żeby nie ulec pokusie – podkreśla.

– Miałam też taką sytuację dwa lata temu, czyli w momencie, kiedy byłam już ponad 20 lat trzeźwa. Wracałam z pracy, na luzie i nagle zobaczyłam sklep z alkoholem i nie wiadomo skąd myśl: "Wstąpię i kupię alkohol". To może się stać zawsze, nawet po wielu latach i do tego nie trzeba wielkiego kryzysu. Nigdy nie można czuć się zbyt pewnie. Nie chodzi o to, żeby żyć w strachu przed alkoholem, ale o świadomość swojego uzależnienia i ryzyka nawrotu – zaznacza Gabriela.

Gabriela i Wiesław wspominają, że ich związek scalił też trudny początek. Szybko zaczęli planować ślub, ale ich uczucie zostało wystawione na próbę. Wiesław musiał zmierzyć się z poważnymi problemami zdrowotnymi. Z powodu zaawansowanej miażdżycy konieczne były operacja i udrożnienie tętnic w obu nogach, bo mogło skończyć się zawałem albo udarem. – Chodziłem po 30–40 metrów i musiałem siadać. To był jedyny ratunek – wspomina. 

– Po operacji lewej nogi lekarz chciał od razu sprawdzić, w jakim stanie jest prawa. I okazało się, że tam nic nie ma, że naczynia są czyste. Był w szoku, myślał, że ktoś mógł źle zrobić badania. A miałem przecież przed operacją koronarografię i konsultację trzech lekarzy, którzy potwierdzili, że tętnice w obu nogach są zapchane – tłumaczy. 

Wachnowiczowie uważają to za uzdrowienie. – Dla mnie to ewidentne i nawet wiem, po co ta zdrowa noga była mi potem potrzebna. Dowiedziałem się półtora roku później. Miażdżyca cały czas postępowała; zaczęły się problemy z sercem, duszności. Czułem się coraz gorzej, a potem okazało się, że przeszedłem zawał, o którym nawet nie wiedziałem. W końcu trafiłem na SOR, jedynym ratunkiem były bypassy. Dzięki temu, że prawa noga była zdrowa, lekarze mogli pobrać z niej żyłę do wykonania zabiegu. Dzięki temu żyję i wierzę, że Bóg ma dla mnie jeszcze jakiś plan – podkreśla Wiesław.

Dla jego żony to też był wyjątkowo trudny czas. – Baliśmy się, że do ślubu w ogóle nie dojdzie, że mieliśmy tylko chwilę tej miłości. Jak mąż wrócił do domu po operacji, to wręcz kipiał do mnie wrogością, był nieobecny, jakby inny człowiek. Tak wyrażał swoją bezsilność, bo po operacji nie mógł nic robić, strasznie go bolało, był uzależniony od mojej opieki. Miałam w sobie bardzo dużo lęku, obaw, czy przeżyje. To było wyczerpujące psychicznie i fizycznie. Pracuję jako opiekunka osób starszych i niepełnosprawnych. Dla mnie to było coś takiego, jakbym w ogóle nie wychodziła z pracy, ogromne obciążenie – wspomina Gabriela.

– Wszystko mnie bolało, wiele razy myślałem, że lepiej, gdybym umarł. Pół roku spania na plecach, nie możesz się przewrócić na bok. Od rana do wieczora chodzisz spięty w specjalistycznej kamizelce, masakra – opowiada Wiesław.

– Po dwóch miesiącach rehabilitacja zaczęła przynosić efekty i wtedy podjęliśmy decyzję, że nie ma co czekać, że się pobieramy. To, co przeszliśmy, uświadomiło nam chyba jeszcze bardziej, jak kruche jest życie. Dokładnie 6 maja obchodziliśmy trzecią rocznicę, mieliśmy piękne wesele, goście nam wyjątkowo dopisali, bawili się świetnie, a nie było nawet kropli alkoholu – wspomina.

Mimo że alkoholizm odebrał im niemal życie, Wachnowiczowie nie traktują go jak przekleństwo. – Nie myślę w ten sposób, że alkohol mi coś zabrał, ale że ta choroba pomogła mi się zatrzymać. Paradoksalnie dla mnie to było błogosławieństwo, bo od tego zaczęła się moja przemiana. Można spojrzeć na swoje dotychczasowe życie i zastanowić się, czy to ono przypadkiem nie było iluzją, czy ja chcę tak dalej żyć? – tłumaczy Gabriela.

– W moim przypadku alkohol był szczytem ucieczki przed samą sobą, a wyjście z alkoholizmu było odzyskaniem siebie. Teraz żyję prawdziwie, nie muszę zakłamywać rzeczywistości, zakładać maski, a przez lata tak żyłam. Nauczyłam się wyrażać emocje i to jest piękne, nie muszę tłumić tego, co czuję. Wychodząc z nałogu, warto spojrzeć na to z dobrej strony – podkreśla.

– W ośrodku w Janowicach Wielkich pokazali mi, że Bóg nie siedzi na chmurce i nie karze nas za porażki i potknięcia. On nas kocha, chce nam pomagać, tylko my nie chcemy. Posługuje się drugim człowiekiem, którego stawia na naszej drodze. Sporo czasu zajęło mi, by to zrozumieć. Tak jak to, że trzeźwienie to jest coś, co robisz przede wszystkim dla siebie. Jeśli zadbam o siebie, to bezpieczna będzie też moja rodzina. Jeśli ja nie będę kochać siebie, to jak mogę kochać kogoś innego? – podsumowuje Wiesław.