Ciąża kobiet po urazie rdzenia kręgowego

Rdzeń kręgowy to struktura, która znajduje się w kanale kręgowym. Struktury kostne kręgosłupa, liczne więzadła kręgosłupa, a także opony mózgowo-rdzeniowe chronią go przed uszkodzeniem. Jeśli siły zewnętrzne przekraczają możliwości wytrzymałościowe tych struktur, doprowadzają do ich naruszenia i przerwania ich ciągłości. Bardzo często jest tak, że uszkodzenia rdzenia kręgowego idą w parze z urazem samego kręgosłupa.

Znacznie częściej urazom ulegają mężczyźni (Kuhn, 1983). Istnieją znaczące różnice w przyczynowości urazów przy uwzględnieniu płci. Wśród kobiet największy odsetek urazów powstaje podczas wypadków samochodowych, operacji medycznych oraz uprawiania sportu (z wyjątkiem skoków do wody). U mężczyzn częściej są to wypadki motocyklowe, upadki z wysokości, zderzenie z jakimś obiektem, nurkowanie. Istnieje również szereg chorób wrodzonych.

Problemy osób, które uległy urazowi rdzenia kręgowego są w Polsce poruszane coraz częściej. Wciąż uboga jest jednak wiedza społeczeństwa, jak i samego personelu medycznego na temat zmian, które zachodzą w organizmie człowieka po urazie rdzenia.

Czy kobieta po urazie rdzenia kręgowego może rodzić zdrowe dzieci? Tak, i nie ma ku temu większych przeciwwskazań. Literatura w Polsce na ten temat jest skąpa, a badania, które analizują tę sferę życia osób po urazach wciąż niewystarczająca. Wiadomo, że w układzie rozrodczym po urazie zachodzą określone zmiany, zależne od poziomu uszkodzenia rdzenia, a także od rodzaju samego uszkodzenia.

Bezpośrednio po urazie bardzo często dochodzi do zatrzymania miesiączkowania. Menstruacja powraca u większości kobiet po okresie ok. 6 miesięcy. Wstrzymanie miesiączkowania związane jest prawdopodobnie z podwyższeniem poziomu prolaktyny (odpowiedzialnej za rozwój piersi i laktację) w organizmie na skutek przewlekłego stresu, którym jest niewątpliwie uraz rdzenia.

Ciąża kobiet po urazie rdzenia traktowana jest jako ciąża wysokiego ryzyka, ze względu na liczne zmiany w funkcjonowaniu organizmu kobiety. Ciężarne po urazie rdzenia mogą borykać się z problemami niezwiązanymi z ich neurologiczną dysfunkcją, a wynikającymi tylko i wyłącznie ze zmian spowodowanych byciem w ciąży. Można wyróżnić wśród nich poranne nudności, wymioty, spadek masy ciała na samym początku ciąży, anemię, cukrzycę ciężarnych, nadciśnienie. Jednak zmiany w funkcjonowaniu organizmu wynikające z ciąży mogą potęgować zmiany wynikające z uszkodzenia. Dzieje się tak w przypadku infekcji dróg moczowych, spastyczności czy dysrefleksji autonomicznej. Amie Jackson (1999) zestawiła w swoich badaniach komplikacje, które wystąpiły w trakcie ciąży u kobiet po urazie rdzenia i przed nim. W jej badaniach brały udział kobiety, które rodziły zarówno przed urazem, jak i po nim.

Zestawienie problemów w trakcie trwania ciąży u kobiet przed i po urazie rdzenia kręgowego (na podstawie Jackson, 1999).

Kobiety po urazie rdzenia kręgowego wiedzę o seksualności i płodności czerpią przede wszystkim od siebie nawzajem. Kolejnym źródłem wiedzy są: doświadczenia własne, prasa, Internet, obozy Aktywnej Rehabilitacji.

Kobiety po urazie rdzenia wymieniają się między sobą doświadczeniem, przekazują sobie informacje o lekarzach – ginekologach przyjaźnie nastawionych do kobiet po urazie rdzenia kręgowego, kompetentnych do poprowadzenia u nich ciąży, z wcześniejszym doświadczeniem w prowadzeniu tego rodzaju ciąż. Matki z urazem rdzenia kręgowego stają się wizualizacją płodności dla tych kobiet, które nad macierzyństwem się zastanawiają.

Ciąża u kobiet po urazie rdzenia kręgowego wzmaga dolegliwości związane z urazem. Zaobserwować można wzrost infekcji dróg moczowych – głównie w postaci zapalenia pęcherza moczowego oraz zastoju nerkowego. Istotną, nasiloną dolegliwością stał się też obrzęk kończyn dolnych.

W świetle badań, cesarskie cięcie jest w przeświadczeniu personelu medycznego najlepszym sposobem rozwiązania ciąży. Na ich wybór wpływa jednak najprawdopodobniej niedostateczna wiedza i lęk. Kobiety po urazie rdzenia w obliczu niewiedzy personelu medycznego zdają się uznawać argumenty lekarzy i również uważają cesarskie cięcie za najlepsze rozwiązanie.

Problem laktacji nie jest kwestią, która przysparza kobietom po urazie rdzenia zmartwień zarówno przed, jak i w trakcie ciąży oraz w czasie połogu. Znajduje to odzwierciedlenie w wynikach badań, w których wyraźnie widać, że wszystkie badane karmiły piersią przez ok. 7 miesięcy (średni czas).

Zaangażowanie partnera w opiekę nad dzieckiem ma bardzo znaczący wpływ na poziom lęku u matek po urazie rdzenia kręgowego. Badane, które czuły rzeczywiste wsparcie ze strony partnera znacznie bardziej optymistycznie podchodziły do wielu problemów związanych z opieką i wychowaniem dziecka. Badane, które tego wsparcia nie otrzymywały, były pełne obaw i niepokojów.