Czarna wersja popularnego warzywa. Wspiera wątrobę i serce

Wbrew pozorom, nie jest to osobny gatunek rośliny ani barwiony produkt. Czarny czosnek powstaje ze świeżych główek, które przez kilka tygodni (a czasem dłużej) dojrzewają w podwyższonej temperaturze i wilgotności. To właśnie wtedy zachodzi reakcja Maillarda – proces przypominający karmelizację, odpowiedzialny za ściemnienie ząbków i powstanie "karmelowo-śliwkowego" profilu smakowego.

W trakcie dojrzewania zmienia się też skład: spada ilość allicyny (substancji odpowiadającej za intensywny aromat), a rośnie udział wybranych związków o działaniu przeciwutleniającym, m.in. S-allylocysteiny (SAC).

Zobacz także: Przysmak z PRL-u. Źródło białka i witamin

Największe zaskoczenie? Czarny czosnek nie "piecze" jak surowy. Jest miękki, lekko lepki, a jego aromat bywa porównywany do wędzonej śliwki. Mówi się również o nutach suszonych moreli, sosu sojowego, octu balsamicznego, anyżu, espresso, wanilii czy grzybów.

Nie bez powodu jego smak bywa określany jako piąty smak, czyli umami (nieuchwytny, trudny do opisania: nie słodki, nie słony, nie kwaśny, nie gorzki).

Czarny czosnek bywa zaliczany do żywności superfood i funkcjonalnej. W praktyce jego "moc" łączy się głównie z wysoką zawartością przeciwutleniaczy (których poziom może rosnąć wraz z czasem dojrzewania) oraz z obecnością związków siarkowych. Zawiera aż 18 różnych aminokwasów spośród 20 podstawowych oraz jest źródłem m.in. magnezu, wapnia i cynku.

Zobacz także: Czosnek zdrowy, ale nie dla każdego. Może wpływać na działanie tych leków

Szczególnie znaczenie mają jego potencjalne właściwości antynowotworowe. "Przeprowadzono wiele badań przedklinicznych analizujących przeciwnowotworowe działanie czarnego czosnku (BG), ze względu na jego liczne korzyści zdrowotne i efekty farmakologiczne, w tym właściwości: antyoksydacyjne, przeciwzapalne, indukujące apoptozę, hamujące proliferację oraz antyangiogenne. Badania in vitro wykazały, że BG potrafi skutecznie hamować wzrost i proliferację komórek nowotworowych w wielu liniach komórkowych" – czytamy w publikacji "Black Garlic and Its Bioactive Compounds on Human Health Diseases: A Review" z "Molecules".

"Przykładowo, jedno z badań in vitro pokazało, że ekstrakt z dojrzałego czarnego czosnku (aged black garlic extract) hamował wzrost komórek raka jelita grubego i nasilał apoptozę poprzez hamowanie szlaku PI3K/Akt [32]. Ponadto stwierdzono, że ekstrakt z dojrzałego czarnego czosnku może hamować wzrost komórek raka żołądka zarówno w badaniach in vitro, jak i w badaniach in vivo na zwierzętach" – dodają autorzy.

W badaniach (głównie przedklinicznych) czarny czosnek bywa łączony z działaniem "ochronnym" dla wątroby – m.in. poprzez wspieranie naturalnych mechanizmów antyoksydacyjnych i łagodzenie markerów przeciążenia tego narządu.

Z kolei w kontekście serca i naczyń mówi się o możliwym korzystnym wpływie na część czynników ryzyka, takich jak poziom lipidów czy ciśnienie tętnicze. Warto jednak pamiętać, że wiele zależy od dawki i formy produktu (np. ekstrakt vs. czosnek w diecie), a czarny czosnek nie zastępuje leczenia – może być jedynie dodatkiem do zdrowego stylu życia.

Jednocześnie warto pamiętać o właściwych proporcjach. Czarny czosnek to składnik diety, a nie lek. Stwierdzenia o "potencjale przeciwnowotworowym" czy "naturalnym antybiotyku" należy traktować jako opis kierunków badań i tradycyjnych zastosowań, a nie obietnicę działania terapeutycznego.

Magdalena Pietras, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. WP abcZdrowie
2. Molecules