Dramatycznie obciąża wątrobę. Szkodliwy składnik produktów "light"

Chociaż kojarzy się głównie z owocami, fruktoza obecnie trafia do naszego organizmu przede wszystkim z produktami przetworzonymi. Słodzone napoje, jogurty typu "fit", batoniki energetyczne czy produkty typu "light" często zawierają duże ilości tego cukru - zwykle w formie syropu glukozowo-fruktozowego. Problem polega na tym, że konsumenci rzadko są tego świadomi, a etykiety bywają mylące.

W naturalnych źródłach, takich jak owoce, fruktozie towarzyszą błonnik, witaminy i enzymy wspomagające jej metabolizm. W przemyśle spożywczym jednak dodaje się ją do produktów pozbawionych tych składników wspierających trawienie. W efekcie fruktoza trafia niemal bezpośrednio do wątroby, która zostaje przeciążona koniecznością jej przekształcania. Nadmiar może z czasem prowadzić do stłuszczenia wątroby - schorzenia o bardzo wielu konsekwencjach, na które cierpi już nawet 25 proc. Polaków.

Zobacz też: 9 mln Polaków ma zniszczoną wątrobę. To nie jest wina alkoholu

W 2024 roku w czasopiśmie "Frontiers in Nutrition" opublikowano badanie, w którym wykazano, że spożycie fruktozy zwiększa poziom trójglicerydów i liczbę leukocytów - czyli białych krwinek odpowiedzialnych za reakcje zapalne. To wyraźny sygnał, że nadmiar tego cukru uruchamia procesy zapalne nawet u zdrowych osób.

Przewlekły stan zapalny to złożony, długotrwały proces, który może toczyć się bezobjawowo przez wiele lat. Organizm nie daje wyraźnych sygnałów ostrzegawczych, ale na poziomie komórkowym trwa nieustanna mobilizacja układu odpornościowego. To sprzyja rozwojowi miażdżycy, uszkodzeniom nerek, a nawet nowotworom. Nadmiar fruktozy zwiększa też poziom markerów zapalnych, takich jak CRP i interleukiny.

W przeciwieństwie do glukozy, fruktoza nie stymuluje wydzielania leptyny - hormonu odpowiedzialnego za uczucie sytości. To oznacza, że jedząc produkty bogate w fruktozę, łatwo się przejeść, bo organizm nie otrzymuje sygnału, że już ma dość. Efekt? Nadmierne spożycie kalorii i nasilający się stan zapalny.

Światowa Organizacja Zdrowia od lat ostrzega przed skutkami nadmiernego spożycia fruktozy. W 2025 roku wydała nowe rekomendacje zdrowotne, wskazując na rolę fruktozy w rozwoju:

• otyłości brzusznej,

• cukrzycy typu 2,

• chorób wątroby.

Dodatkowo, przewlekły stan zapalny pogarsza przebieg już istniejących chorób przewlekłych i osłabia zdolności regeneracyjne organizmu, zwiększając ryzyko chorób serca i neurodegeneracyjnych.

Najważniejszym czynnikiem ograniczającym ryzykiem jest uważne czytanie etykiet i unikanie produktów z dodatkiem syropu glukozowo-fruktozowego. Zamiast gotowych słodkich przekąsek, warto wybierać świeże owoce i produkty naturalne. Kluczem jest umiar - fruktoza w niewielkich ilościach nie szkodzi, ale jej nadmiar może mieć długofalowe konsekwencje.

Aleksandra Zaborowska, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła:

• J. DiNicolantonio, J. O’Keefe, S. Lucan, "Fructose-induced inflammation and increased cortisol: A new mechanism for how sugar induces metabolic syndrome", 2018, Progress in Cardiovascular Diseases,

• M. Tappy, K. Lê, "Metabolic effects of fructose and the worldwide increase in obesity", 2010, Physiological Reviews,

• T. Hokayem, L. Blond, A. Vidal et al., "Fructose consumption and lipid metabolism: A meta-analysis of controlled feeding trials", 2021, Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism,

• B. Stanhope, "Sugar consumption, metabolic disease and obesity: The state of the controversy", 2016, Critical Reviews in Clinical Laboratory Sciences,

• Y. Xue, Y. Wang, D. Zhang et al., "Fructose intake and risk of nonalcoholic fatty liver disease: A systematic review and meta-analysis", 2022, Clinical Nutrition,

• A. Smith, B. Jones et al., "High-fructose intake induces systemic inflammation in healthy individuals: a randomized trial", 2024, Frontiers in Nutrition,

• Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), "Guideline: Sugars intake for adults and children", 2015.