Epizod maniakalny

Epizod maniakalny można uznać za przeciwieństwo depresji. Mania należy do zaburzeń nastrojui jako choroba została zaklasyfikowana w ICD-10 pod kodem F30. Epizod maniakalny objawia się wzmożonym nastrojem i zwiększoną aktywnością psychofizyczną. Na zespół maniakalny składać się będzie nie tylko podwyższony nastrój, ale także zaburzenia napędu psychoruchowego (podniecenie maniakalne), zaburzenia emocji (dysforia) oraz zaburzenia niektórych procesów fizjologicznych, metabolicznych oraz rytmów biologicznych. Kiedy można zdiagnozować epizod maniakalny i jakie rodzaje manii daje się wyróżnić?

Zobacz film: "Depresja - przyczyny"

Objawy manii

Mania w rozumieniu potocznym kojarzy się często z urojeniami prześladowczymi. Mówi się o manii prześladowczej, chociaż w terminologii medycznej takie określenie nie występuje. Mania znaczy także „mieć bzika na punkcie czegoś” lub „posiadać jakąś pasję”, która zajmuje wiele czasu. W psychopatologii, nastrój maniakalny uznaje się za chorobę psychiczną z grupy zaburzeń afektywnych. Zazwyczaj stany maniakalne są subiektywnie przyjemne dla chorych, bowiem odczuwają oni permanentne uczucie szczęścia, radości i zadowolenia z siebie. Niestety, mania wiąże się także z przykrymi doświadczeniami, jak: drażliwość, irytacja, dysforia, agresywność, gniew, uczucie frustracji, chwiejność emocjonalna, obniżony nastrój.

Jak zazwyczaj przejawia się epizod maniakalny? Najbardziej charakterystyczne objawy manii, to:

  • przyspieszony tok myślenia, aż do natłoku i gonitwy myśli,
  • brak świadomości choroby,
  • pobudzenie ruchowe, hiperbulia,
  • podwyższony nastrój, aż do euforii,
  • zawyżona samoocena lub urojenia wielkościowe,
  • obniżona potrzeba snu (poczucie bycia wypoczętym nawet po trzech godzinach snu),
  • przymus mówienia, słowotok,
  • niemożność skupienia uwagi,
  • spadek samokrytycyzmu, lekkomyślność działań,
  • poczucie mocy i wzrostu energii,
  • permisywność seksualna,
  • zachowania ryzykowne, np. robienie nieprzemyślanych zakupów, seks z różnymi partnerami,
  • poczucie beztroski,
  • brak reakcji na przykre wydarzenia,
  • gniewliwość, agresja słowna i/lub fizyczna.

Aby postawić diagnozę epizodu maniakalnego, okres ekspansji i nadmiernie podniesiony nastrój lub irytacja muszą trwać co najmniej tydzień lub/i wymagać hospitalizacji chorego. Ponadto zaburzenia nastroju powinny być na tyle nasilone, by powodować znaczące zakłócenia funkcjonowania zawodowego, społecznego lub w kontaktach międzyludzkich. Osoba w manii może być groźna dla siebie lub innych także ze względu na obecność objawów psychotycznych (omamów i urojeń). Objawy maniakalne nie mogą być skutkiem zażycia substancji psychoaktywnych (np. narkotyków lub leków) ani wynikiem innej choroby somatycznej (np. niedoczynności tarczycy) – to wyklucza możliwość diagnozy epizodu maniakalnego.

Rodzaje manii

Ze względu na stopień nasilenia wzmożonego nastroju wyodrębniono trzy główne rodzaje manii:

  • hipomania – mania o mniejszym nasileniu, bez urojeń i omamów. Zmiany nastroju są zbyt długotrwałe, by uznać je za przejaw cyklotymii. Przez co najmniej kilka dni utrzymuje się łagodnie podniesiony nastrój, zwiększona energia i aktywność oraz wyraźnie dobre samopoczucie. Pojawia się też zwiększona liczba kontaktów z otoczeniem, gadatliwość, spoufalanie się, dobroduszna towarzyskość, zmniejszona potrzeba snu, a czasem zachowania prostackie, ale funkcjonowanie jednostki nie zaburza w sposób poważny pracy ani relacji społecznych;
  • mania bez objawów psychotycznych – epizod utrzymuje się co najmniej tydzień, uniemożliwiając wykonywanie codziennej pracy i zaburzając aktywność w środowisku. Tok myśli jest porozrywany, nastrój nieadekwatny do sytuacji. Pojawiają się: jowialność, niekontrolowane podniecenie, wzmożona energia, nadmierna aktywność, słowotok, brak snu (hiposomnia), zniesienie zahamowań, znaczne roztargnienie, zaburzenia koncentracji uwagi, zawyżona samoocena, oceny wielkościowe, zaburzenia percepcji, bezkrytyczny optymizm, ekstrawaganckie wyczyny, zalotność, krotochwilność, drażliwość i podejrzliwość;
  • mania z objawami psychotycznymi – epizod należy różnicować ze schizofrenią. Pojawiają się: drażliwość, podejrzliwość, urojenia wielkościowe lub posłannictwa religijnego, urojenia prześladowcze, gonitwa myśli i słowotok, zachowania agresywne, a nawet przemoc, samozaniedbanie, słyszenie głosów.

Do dzisiaj nie ma zgodności co do etiologii manii. Uznaje się, że epizod maniakalny pojawia się wskutek wzrostu produkcji serotoniny i noradrenaliny. Czasami nastrój euforyczny mogą indukować narkotyki (np. amfetamina, kokaina, psychodeliki) albo niektóre leki (np. leki cholinolityczne). Ponadto, wzmożony nastrój towarzyszy wielu stanom organicznym, np. w otępieniu, zatruciu alkoholowym, guzach mózgu. Do rozwoju manii mogą przyczynić się także niektóre choroby somatyczne, jak: nadczynność tarczycy, pelagra, padaczka skroniowa czy zespół Cushinga.

Pierwszy napad manii pojawia się najczęściej pomiędzy 15. a 30. rokiem życia, ale może również wystąpić w każdym okresie życia, począwszy od późnego dzieciństwa, a skończywszy na siódmej lub ósmej dekadzie. Epizody maniakalne leczy się lekami przeciwpsychotycznymi, lekami stabilizującymi nastrój (solami litu), lekami przeciwpadaczkowymi i pochodnymi benzodiazepiny, np. diazepamem.

Komentarze
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Depresja i mania
najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Pomocni lekarze

Artykuły Depresja i mania
Depresja i mania

Depresja a seks (WIDEO)

Depresja a seks (WIDEO) Odtwórz wideo

Depresja to zaburzenie psychiczne, które wpływa negatywnie na życie seksualne. Przyjmowanie leków antydepresyjnych może obniżać libido, zatem osoby (...) czynniki, które mogą przyczynić się do zaburzeń w depresji, to:...

Depresja i mania

Przyczyny depresji u dzieci (WIDEO)

Przyczyny depresji u dzieci (WIDEO) Odtwórz wideo

Depresja to poważna choroba psychiczna, która niestety dotyka coraz więcej ludzi młodych i dzieci. Statystyki pokazują, iż coraz więcej dzieci (...) młodocianych pragnie zwrócić na siebie uwagę w rodzinie, szkole czy grupie rówieśniczej. Jakie...

Depresja i mania

Depresja: objawy somatyczne (WIDEO)

Depresja: objawy somatyczne (WIDEO) Odtwórz wideo

Badania potwierdzają, że depresja jest jedną z najpopularniejszych chorób psychicznych, dotyka aż 17% populacji ludzkiej. Depresja to choroba (...) zawodowe można mówić o początkowych symptomach depresji....

Depresja i mania

Problem depresji w medycynie paliatywnej (WIDEO)

Problem depresji w medycynie paliatywnej (WIDEO) Odtwórz wideo

Medycyna paliatywna zajmuje się leczeniem i opieką chorych z objawami postępującej, aktywnej, zaawansowanej choroby. Celem tej dziedziny medycyny jest poprawa jakości ostatnich dni życia, kiedy nie ma już żadnych szans na zahamowanie szybko postępującej...

Depresja i mania

Zaburzenia somatyczne (WIDEO)

Zaburzenia somatyczne (WIDEO) Odtwórz wideo

Obniżony nastój, złe samopoczucie i izolacja to najczęstsze objawy depresji. Jeśli nie podejmie się w porę odpowiedniego leczenia taka choroba (...) w tym samym czasie, przez co rozpoznanie może być błędne. Depresja...

Depresja i mania

Skuteczność terapii grupowej (WIDEO)

Skuteczność terapii grupowej (WIDEO) Odtwórz wideo

Jedną z form leczenia nerwicy jest psychoterapia, która ma na celu rozwiązanie wewnętrznych konfliktów chorego i poznanie przyczyn jego zaburzeń. Często wykorzystuje się pracę w grupie, która jest uzupełnieniem terapii indywidualnej. Takie rozwiązanie...

Depresja i mania

Farmakoterapia przy depresji (WIDEO)

Farmakoterapia przy depresji (WIDEO) Odtwórz wideo

Osoba, która rozpoczyna farmakoterapię przeciw depresji musi pamiętać o kilku rzeczach. Leki przeciwdepresyjne nie są panaceum na wszystkie problemy (...) danego człowieka ani tabletkami szczęścia. Lek przeciwdepresyjny zmniejszy więc...