Epizod maniakalny

Epizod maniakalny można uznać za przeciwieństwo depresji. Mania należy do zaburzeń nastrojui jako choroba została zaklasyfikowana w ICD-10 pod kodem F30. Epizod maniakalny objawia się wzmożonym nastrojem i zwiększoną aktywnością psychofizyczną. Na zespół maniakalny składać się będzie nie tylko podwyższony nastrój, ale także zaburzenia napędu psychoruchowego (podniecenie maniakalne), zaburzenia emocji (dysforia) oraz zaburzenia niektórych procesów fizjologicznych, metabolicznych oraz rytmów biologicznych. Kiedy można zdiagnozować epizod maniakalny i jakie rodzaje manii daje się wyróżnić?

1. Objawy manii

Mania w rozumieniu potocznym kojarzy się często z urojeniami prześladowczymi. Mówi się o manii prześladowczej, chociaż w terminologii medycznej takie określenie nie występuje. Mania znaczy także „mieć bzika na punkcie czegoś” lub „posiadać jakąś pasję”, która zajmuje wiele czasu. W psychopatologii, nastrój maniakalny uznaje się za chorobę psychiczną z grupy zaburzeń afektywnych. Zazwyczaj stany maniakalne są subiektywnie przyjemne dla chorych, bowiem odczuwają oni permanentne uczucie szczęścia, radości i zadowolenia z siebie. Niestety, mania wiąże się także z przykrymi doświadczeniami, jak: drażliwość, irytacja, dysforia, agresywność, gniew, uczucie frustracji, chwiejność emocjonalna, obniżony nastrój.

Zobacz film: "Depresja - przyczyny"

Jak zazwyczaj przejawia się epizod maniakalny? Najbardziej charakterystyczne objawy manii, to:

  • przyspieszony tok myślenia, aż do natłoku i gonitwy myśli,
  • brak świadomości choroby,
  • pobudzenie ruchowe, hiperbulia,
  • podwyższony nastrój, aż do euforii,
  • zawyżona samoocena lub urojenia wielkościowe,
  • obniżona potrzeba snu (poczucie bycia wypoczętym nawet po trzech godzinach snu),
  • przymus mówienia, słowotok,
  • niemożność skupienia uwagi,
  • spadek samokrytycyzmu, lekkomyślność działań,
  • poczucie mocy i wzrostu energii,
  • permisywność seksualna,
  • zachowania ryzykowne, np. robienie nieprzemyślanych zakupów, seks z różnymi partnerami,
  • poczucie beztroski,
  • brak reakcji na przykre wydarzenia,
  • gniewliwość, agresja słowna i/lub fizyczna.

Aby postawić diagnozę epizodu maniakalnego, okres ekspansji i nadmiernie podniesiony nastrój lub irytacja muszą trwać co najmniej tydzień lub/i wymagać hospitalizacji chorego. Ponadto zaburzenia nastroju powinny być na tyle nasilone, by powodować znaczące zakłócenia funkcjonowania zawodowego, społecznego lub w kontaktach międzyludzkich. Osoba w manii może być groźna dla siebie lub innych także ze względu na obecność objawów psychotycznych (omamów i urojeń). Objawy maniakalne nie mogą być skutkiem zażycia substancji psychoaktywnych (np. narkotyków lub leków) ani wynikiem innej choroby somatycznej (np. niedoczynności tarczycy) – to wyklucza możliwość diagnozy epizodu maniakalnego.

2. Rodzaje manii

Ze względu na stopień nasilenia wzmożonego nastroju wyodrębniono trzy główne rodzaje manii:

  • hipomania – mania o mniejszym nasileniu, bez urojeń i omamów. Zmiany nastroju są zbyt długotrwałe, by uznać je za przejaw cyklotymii. Przez co najmniej kilka dni utrzymuje się łagodnie podniesiony nastrój, zwiększona energia i aktywność oraz wyraźnie dobre samopoczucie. Pojawia się też zwiększona liczba kontaktów z otoczeniem, gadatliwość, spoufalanie się, dobroduszna towarzyskość, zmniejszona potrzeba snu, a czasem zachowania prostackie, ale funkcjonowanie jednostki nie zaburza w sposób poważny pracy ani relacji społecznych;
  • mania bez objawów psychotycznych – epizod utrzymuje się co najmniej tydzień, uniemożliwiając wykonywanie codziennej pracy i zaburzając aktywność w środowisku. Tok myśli jest porozrywany, nastrój nieadekwatny do sytuacji. Pojawiają się: jowialność, niekontrolowane podniecenie, wzmożona energia, nadmierna aktywność, słowotok, brak snu (hiposomnia), zniesienie zahamowań, znaczne roztargnienie, zaburzenia koncentracji uwagi, zawyżona samoocena, oceny wielkościowe, zaburzenia percepcji, bezkrytyczny optymizm, ekstrawaganckie wyczyny, zalotność, krotochwilność, drażliwość i podejrzliwość;
  • mania z objawami psychotycznymi – epizod należy różnicować ze schizofrenią. Pojawiają się: drażliwość, podejrzliwość, urojenia wielkościowe lub posłannictwa religijnego, urojenia prześladowcze, gonitwa myśli i słowotok, zachowania agresywne, a nawet przemoc, samozaniedbanie, słyszenie głosów.

Do dzisiaj nie ma zgodności co do etiologii manii. Uznaje się, że epizod maniakalny pojawia się wskutek wzrostu produkcji serotoniny i noradrenaliny. Czasami nastrój euforyczny mogą indukować narkotyki (np. amfetamina, kokaina, psychodeliki) albo niektóre leki (np. leki cholinolityczne). Ponadto, wzmożony nastrój towarzyszy wielu stanom organicznym, np. w otępieniu, zatruciu alkoholowym, guzach mózgu. Do rozwoju manii mogą przyczynić się także niektóre choroby somatyczne, jak: nadczynność tarczycy, pelagra, padaczka skroniowa czy zespół Cushinga.

Pierwszy napad manii pojawia się najczęściej pomiędzy 15. a 30. rokiem życia, ale może również wystąpić w każdym okresie życia, począwszy od późnego dzieciństwa, a skończywszy na siódmej lub ósmej dekadzie. Epizody maniakalne leczy się lekami przeciwpsychotycznymi, lekami stabilizującymi nastrój (solami litu), lekami przeciwpadaczkowymi i pochodnymi benzodiazepiny, np. diazepamem.

spis treści
rozwiń

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Podoba Ci się ten artykuł? Chcesz więcej? Polub
    i bądź na bieżąco!