Funkcje wątroby – co warto wiedzieć?

Funkcje wątroby to rozległy temat. Nic dziwnego - wątroba to jeden z ważniejszych narządów układu pokarmowego i największy gruczoł organizmu. U mężczyzn osiąga wagę 1500-1700 g, zaś u kobiet 1300-1500 g.

Wątroba leży pod przeponą w prawym podżebrzu. Częściowo przechodzi do górnego nadbrzusza i lewego podżebrza. Od góry i z przodu graniczy z przeponą, z dołu i z tyłu z jelitami i żołądkiem. Jak jest zbudowana? Wyróżnia się w niej cztery płaty: prawy, lewy, czworoboczny i ogoniasty. W większości pokrywa ją otrzewna, zaś jej miąższ - włóknista błona zwana torebką wątrobową.

Narząd posiada podwójne unaczynienie:

• 70-80% krwi otrzymuje z żyły wrotnej (jest to tzw. ukrwienie czynnościowe),
• 20-30% przez tętnicę wątrobową właściwą (ukrwienie odżywcze).

Jaką pełni rolę? Upraszczając funkcje wątroby można sprowadzić do czynności syntetyzujących, metabolicznych, magazynujących, filtracyjnych, detoksykacyjnych oraz immunologicznych. Co to znaczy?

Wątroba pełni funkcje syntezujące, metaboliczne i magazynujące. W zakresie gospodarki węglowodanami wytwarza, gromadzi i uwalnia glukozę. Posiada zdolność przekształcania węglowodanów w glukozę i tłuszcze (węglowodany przekształca w glukozę, a jej nadmiar w glikogen lub w tłuszcze, które magazynuje). Jest tym samym zasobna w podstawowy materiał energetyczny.

W obrębie gospodarki tłuszczowej narząd dokonuje syntezy lipoprotein, fosfolipidów i cholesterolu oraz rozkłada lipidy do kwasów tłuszczowych.

Jeśli zaś chodzi o gospodarkę białkową, warto wiedzieć, że w wątrobie wytwarzana jest zdecydowana większość białek znajdujących się w osoczu, powstają w niej również aminokwasy niezbędne do dalszych syntez oraz ketokwasy i amoniak.

Ponadto wątroba, oprócz glikogenu, magazynuje również żelazo żelaza oraz witaminy: A, D i B12, które uwalnia w razie potrzeby.

Jedną z ważnych funkcji wątroby jest odtruwanie, czyli:

• neutralizacja toksyn,
• sprzęganie i degradowanie hormonów,
• przemiana leków,
• przekształcanie toksyczny amoniak w mocznik.

Organ neutralizuje, magazynuje i przechowuje substancje szkodliwe i toksyczne dla organizmu, jest również odpowiedzialny za przetwarzanie bezużytecznych erytrocytów (krwinek czerwonych): wydalane są te, które nie mogą być już wykorzystane.

Ponadto zadaniem wątroby jest wytwarzanie żółci, która jest niezbędna do trawienia tłuszczów. W jej skład wchodzą:

• fosfolipidy,
• cholesterol,
• kwasy tłuszczowe,
• bilirubina,
• kwasy żółciowe,
• elektrolity,
• woda.

Warto wiedzieć, że żółć wątrobowa zawiera kwas cholowy i chenodeoksycholowy, czyli tzw. kwasy żółciowe pierwotne. Wskutek ich przemian w jelicie powstają z nich kwasy deoksycholowy i litocholowy, czyli wtórne kwasy żółciowe.

Wątroba pełni także funkcje immunologiczne, wyrażające się w fagocytozie, czyli pochłanianiu cząstek pochodzących z tkanek lub przedostających się z zewnątrz (to nie tylko wirusy, bakterie, grzyby i pasożyty, ale i rozpadające się fragmenty komórek, zdenaturowane białka czy kompleksy immunologiczne).

Jest narządem, który neutralizując drobnoustroje odgrywa ważną rolę w przebiegu zakażeń. Jej komórki, dzięki temu, że maja strukturę siateczkową, filtrują bakterie, antygeny, wirusy, grzyby i pasożyty. Te ulegają degradacji w komórkach żernych, czyli makrofagach wątrobowych (komórki Browicza-Kupffera), które wydzielają mediatory zapalenia.

Wątroba, z uwagi na ważną rolę oraz charakter swojej pracy, jest nieustannie narażona na uszkodzenia. Te nie tylko zaburzają jej prawidłowe funkcjonowanie, ale i prowadzą do różnych komplikacji, takich jak:

• niewydolności wątroby,
• marskości wątroby,
• rak wątroby,
• pourazowe ropnie,
• żółtaczka.

Zagrożeniem dla wątroby są także:

• zatrucia,
• szkodliwe działanie alkoholu,
• choroby pasożytnicze (np. motylica wątrobowa),
• infekcje wirusowe (np. WZW typu A, B, C, cytomegalia),
• infekcje bakteryjne oraz zaburzenia wrodzone (hemochromatoza),
• zespół Gilberta,
• niedrożność wewnątrzwątrobowa).

To dlatego należy się o nią troszczyć i dbać.