GLP-1 dadzą nam długowieczność? "Obserwujemy cofnięcie wieku biologicznego"

Leki z grupy GLP-1 mogą wydłużać życie. Odkryto, że oprócz redukcji tkanki tłuszczowej i stabilizowania poziomu cukru we krwi, preparaty te poprawiają funkcjonowanie wielu układów w organizmie. Obniżają m.in. ryzyko chorób serca, nerek i wątroby, a także łagodzą objawy bezdechu sennego i redukują przewlekłe stany zapalne, które z wiekiem przyspieszają utratę zdrowia. Obecnie naukowcy skierowali swoją uwagę na biologiczne markery starzenia, aby dokładnie zrozumieć, w jaki sposób leki te wpływają na ten proces.

– Są ludzie, którzy uprawiają tzw. biohacking i sięgają po te substancje, mimo że nie mają ani cukrzycy, ani otyłości. Pytanie brzmi: co dzieje się u osób młodych, szczupłych i zdrowych, zwłaszcza w perspektywie długoterminowej? – zauważa w rozmowie z CNN dr James Kirkland, dyrektor Centrum Zaawansowanych Badań nad Geroterapią w Cedars-Sinai Medical Center w Los Angeles. – Obawiam się, że niektórzy mogą nadinterpretować te wyniki.

Dr Kirkland zwraca uwagę, że metryki wykorzystywane w nowych badaniach – oparte na pomiarach zmian epigenetycznych (sposobu, w jaki geny włączają się i wyłączają) oraz białek wytwarzanych przez organizm – wciąż są w fazie rozwoju. Choć doskonale sprawdzają się w analizach dużych populacji, niewiele mówią o pojedynczym pacjencie, mimo że komercyjne testy tego typu trafiają już do konsumentów.

– Wyniki te mogą drastycznie różnić się u tej samej osoby nawet z dnia na dzień – dodaje Kirkland.

Mimo tych zastrzeżeń wstępne doniesienia budzą ogromne emocje.

– Obserwujemy cofnięcie wieku biologicznego o około 3 do 6 lat – poinformował dr Kevin Duffin, wiceprezes ds. badań nad starzeniem w koncernie Eli Lilly (producenta tirzepatydu, sprzedawanego pod nazwami Zepbound na odchudzanie i Mounjaro na cukrzycę). – To nie jest panaceum. Nie cofniemy wieku o 30 lat, ale to wciąż znacząca zmiana.

Podczas konferencji Aging Research and Drug Discovery w Bostonie Duffin zaprezentował nowe dane z badania klinicznego Surmount V, w którym ponad 700 dorosłych z nadwagą (ale bez cukrzycy) losowo przydzielono do przyjmowania tirzepatydu lub semaglutydu przez 72 tygodnie. Analiza objęła podgrupę 71 uczestników powyżej 50. roku życia stosujących tirzepatyd.

Mierząc aktywność genów we krwi, badacze sprawdzali zmiany w tzw. zegarach epigenetycznych, szacujących biologiczny wiek narządów i tkanek w odróżnieniu od wieku metrykalnego.

W trakcie 72-tygodniowego badania uczestnicy powinni biologicznie zestarzeć się o 1,38 roku. Tymczasem u osób przyjmujących tirzepatyd zegary biologiczne biły wolniej (odnotowano średnią zmianę na poziomie od 0,7 do 1,1 roku). Niektóre zegary wręcz się cofnęły, sugerując, że badane tkanki funkcjonowały tak, jakby pacjenci byli młodsi niż w dniu rozpoczęcia terapii.

Duffin przyznał jednak, że analiza miała swoje ograniczenia: brakowało grupy kontrolnej przyjmującej placebo, a czas obserwacji był stosunkowo krótki. Badacze liczą na to, że uda się prześledzić losy uczestników w dłuższej, wieloletniej perspektywie.

Wciąż otwarte pozostaje pytanie, czy spowolnienie starzenia biologicznego wynika bezpośrednio ze zrzuconych kilogramów, czy też jest niezależnym efektem cząsteczek GLP-1.

Wiadomo na przykład, że dieta niskokaloryczna (ograniczenie kalorii o ok. 25 proc.) wykazuje silne działanie wydłużające życie u wielu zwierząt. Podobnie operacje bariatryczne pomagają spowolnić starzenie biologiczne poprzez gwałtowny spadek wagi. Problem polega na tym, że utrzymanie tak rygorystycznego deficytu wyłącznie dzięki sile woli bywa niemal niemożliwe, co nadaje farmakoterapii kluczowe znaczenie.

Zapytany o to, czy testy powtórzono u osób z prawidłową masą ciała, Duffin odpowiedział: – Dostajemy to pytanie nieustannie. Podsumowując: te leki działają poprzez regulację poziomu cukru we krwi oraz redukcję masy ciała i efekty, które obserwujemy, w dużej mierze z tego właśnie wynikają.

Podobne wnioski płyną z analiz dotyczących semaglutydu (znanego jako Ozempic i Wegovy), prowadzonych przez Novo Nordisk.

Naukowcy firmy wykazali, że semaglutyd obniżył biologiczny wiek serca o 2 do 4 lat w porównaniu z placebo, a w przypadku płuc, nerek, mózgu i trzustki – o 1 do 4 lat. Co ciekawe, w tej analizie zmian tych nie dało się w pełni wytłumaczyć samą redukcją masy ciała, kontrolą glikemii czy spadkiem markerów stanu zapalnego.

Aby rozwikłać tę zagadkę, zespół naukowców z UC Berkeley pod kierownictwem prof. Danicy Chen przeprowadził eksperyment na myszach, podając semaglutyd 20-miesięcznym gryzoniom (odpowiednik 60 lat u człowieka) do końca ich życia.

Zwierzęta przyjmujące lek jadły mniej, straciły na wadze i żyły wyraźnie dłużej niż grupa kontrolna: średnio 834 dni (odpowiednik ok. 80 ludzkich lat) w porównaniu do 742 dni w grupie placebo (ok. 75 lat).

Gdy zestawiono je z myszami będącymi na diecie o obniżonej o 25 proc. kalorii, wykazano istotne różnice:

Pod względem wydolności mięśniowej i sprawności ruchowej obie grupy osiągały zbliżone rezultaty.

Myszy przyjmujące semaglutyd radziły sobie jednak znacznie lepiej poznawczo (szybciej odnajdywały drogę w labiryncie) oraz skuteczniej regulowały poziom cukru we krwi niż gryzonie na samej restrykcyjnej diecie.

– To dowodzi, że działanie leku wykracza poza samą restrykcję kaloryczną i niesie ze sobą dodatkowe korzyści biologiczne – podsumowała prof. Danica Chen.

Źródło: CNN