Gruźlica - objawy, rozpoznanie, leczenie

Gruźlica wywoływana jest przez prątek gruźlicy ludzkiej, zwany także prątkiem Kocha, rzadziej przez prątek bydlęcy. Najczęściej przenosi się on drogą kropelkową. Bakterie dostają się do organizmu przez wdychanie ich, połknięcie lub wszczepienie się w skórę. Możemy wyróżnić gruźlicę pierwotną i wtórną. Pierwotna to najczęściej gruźlica płuc, wtórna gruźlica to natomiast np. gruźlica kości i stawów, gruźlica układu moczowego czy gruźlica źołądkowo -jelitowa.

1. Gruźlica - objawy

Zdjęcie rentgenowskie pacjenta chorego na gruźlicę
Zdjęcie rentgenowskie pacjenta chorego na gruźlicę

Na zdjęciu zlokalizowano miejsce choroby.

zobacz galerię

Zobacz film: "Dlaczego warto wykonywać badania profilaktyczne?"

Gdy nastąpi zarażenie gruźlicą, mówimy najpierw o zakażeniu pierwotnym, a później o gruźlicy popierwotnej, która pojawia się po kilku miesiącach bądź latach od zakażenia (bakterie do pewnego momentu pozostawały w uśpieniu).

Pierwotne zakażenie obejmuje płuca, również część przewodu pokarmowego i węzłów chłonnych. W tym okresie prątki gruźlicy tworzą ogniska pierwotne i tam się namnażają.

W pierwotnej gruźlicy objawy są podobne do grypowych. Tak więc do objawów gruźlicy należą gorączka, uciążliwy kaszel i dreszcze. Ponadto do typowych objawów gruźlicy zaliczamy również poty, bladość, chudnięcie, brak apetytu i osłabienie.

Gdy organizm obroni się przed gruźlicą płuc sam lub za pomocą farmaceutyków, stan zapalny cofa się, miejsce zapalne znika i ulega zwapnieniu. W nielicznych przypadkach dochodzi do rozsiania choroby po organizmie. Gdy poziom odporności organizmu jest niski, dochodzi do martwicy tkanek, które oddzielają się od zdrowej i są odkrztuszane w postaci śluzowo-ropnej plwociny, czasem z domieszką krwi – stąd taki objawy gruźlicy jak krwioplucie w zaawansowanym stadium choroby.

Popierwotna gruźlica płuc uaktywnia się pod wpływem czynników osłabiających układ immunologiczny, takich jak: osłabienie, niedożywienie, alkoholizm, złe warunki życia, AIDS, cukrzyca, białaczka, chłoniak, niewydolność nerek. Prątki gruźlicy mogą zostać rozbudzone także wskutek leczenia kortykosterydami lub środkami immunosupresyjnymi.

Występują różne odmiany gruźlicy, w zależności od miejsca zajętego przez prątki gruźlicy. Oprócz gruźlicy płuc są to np.: gruźlica prosówkowa (uogólniona), gruźlica żołądkowo-jelitowa, gruźlica układu moczowo-płciowego, gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, gruźlica kości i stawów. Gruźlica może także zaatakować skórę, układ limfatyczny i naczynia krwionośne. Jednak warto zauważyć, że gruźlica kości i stawów to najczęściej występujący rodzaj gruźlicy, po gruźlicy płuc.

2. Gruźlica - rozpoznanie

Gruźlica obecnie raczej nie występuje u osób zdrowych. Chorują na nią przede wszystkim osoby z obniżoną odpornością organizmu, czyli:

  • chorzy na AIDS,
  • alkoholicy,
  • narkomani,
  • osoby niedożywione,
  • osoby przez dłuższy czas przyjmujące leki immunosupresyjne,
  • osoby przyjmujące kortykosterydy,
  • chorzy na cukrzycę,
  • chorzy na pylicę.

Podstawą rozpoznania gruźlicy są badania radiologiczne, laboratoryjne i histopatologiczne. Przy podejrzeniu gruźlicy płuc najpierw robi się badanie rentgenowskie, po czym bada się próbkę odkrztuszonej wydzieliny na obecność prątków gruźlicy. Robi się także test tuberkulinowy, sprawdzający odporność na gruźlicę. Pomocna bywa także bronchoskopia.

3. Gruźlica - leczenie

Leczenie gruźlicy to przede wszystkim leki przeciwgruźlicze. Należy pozbyć się z organizmu aktywnych prątków gruźlicy, zapobiec ich uodpornieniu na leki oraz usunąć z organizmu resztę prątków gruźlicy, także tych uśpionych oraz znajdujących się w warstwie serowatej. Do tego celu stosuje się kilka różnych leków, także po wyleczeniu i zniknięciu objawów gruźlicy. Wykorzystuje się skojarzone leczenie gruźlicy za pomocą przynajmniej trzech leków, które dobierane są tak, aby przynajmniej jeden z nich działał na określoną postać prątków gruźlicy. W zależności od zastosowania leków, długość leczenia gruźlicy trwa różnie. Całe leczenie gruźlicy podzielone jest na dwa główne etapy. W pierwszym stosowane są leki działające na wszystkie formy prątków Kocha. Jeżeli po danym okresie leczenie gruźlicy nie przyniesie efektów (zależnych od konkretnych leków zastosowanych), przystępuje się do drugiego etapu leczenia. Wtedy występują już tylko aktywne prątki Kocha, bez form utajonych (uległy odtajeniu w pierwszym etapie). Po zakończeniu leczenia gruźlicy wykonuje się test na obecność bakterii. Jeżeli wynik jest negatywny, kończy się leczenie, przy wyniku dodatnim - leczenie musi być dalej kontynuowane.

Najlepszą profilaktyką gruźlicy są szczepienia ochronne, a także dbanie o odporność organizmu i higienę. Ważne jest także wietrzenie pomieszczeń, w których mogą przebywać chore osoby.

spis treści
rozwiń
Następny artykuł: Mononukleoza zakaźna

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.