Jak brak snu wpływa na serce? Naukowcy wyjaśniają

Jak pokazuje badanie szwedzkich naukowców z Uniwersytetu w Uppsali, już zaledwie trzy kolejne noce z ograniczonym snem mogą negatywnie wpływać na układ sercowo-naczyniowy. W eksperymencie wzięło udział 16 zdrowych, młodych mężczyzn. Przez trzy noce spali najpierw normalnie (po 8,5 godziny), a następnie – tylko po 4,25 godziny. Po obu fazach uczestnicy wykonywali intensywny wysiłek fizyczny, a naukowcy analizowali ich krew pod kątem zmian w poziomie niemal 90 różnych białek.

Wyniki okazały się niepokojące: po skróconym śnie wzrosły poziomy markerów stanu zapalnego, m.in. IL-27 i LGALS9 – substancji, które mogą wiązać się ze zwiększonym ryzykiem niewydolności serca, choroby wieńcowej i migotania przedsionków. Co więcej, aktywność fizyczna – zwykle chroniąca serce – przynosiła znacznie mniejsze korzyści osobom niewyspanym. Organizm nie reagował już tak korzystnie na wysiłek, a produkcja białek wspierających zdrowie serca była osłabiona.

Badacze podkreślają, że chociaż regularny ruch jest ważny, nie zastąpi on zdrowego snu. Brak odpowiedniej regeneracji nocnej może osłabić działanie nawet najlepiej dobranych form aktywności. Dlatego specjaliści zwracają uwagę na konieczność dbania o jakość snu – jako fundament codziennego zdrowia i profilaktyki chorób serca.

Aby sen spełniał swoją regeneracyjną rolę, nie wystarczy tylko przespać odpowiednią liczbę godzin – równie ważna jest tzw. higiena snu. To zbiór codziennych nawyków, które sprzyjają spokojnemu zasypianiu i lepszej jakości odpoczynkowi. Zaleca się, by kłaść się i wstawać o stałych porach, nawet w weekendy. Warto unikać ekspozycji na światło niebieskie z ekranów minimum godzinę przed snem, a sypialnię traktować wyłącznie jako miejsce wypoczynku – bez telewizora, laptopa czy rozpraszającej elektroniki. Istotne jest też utrzymanie odpowiedniej temperatury w pomieszczeniu (około 18–20°C), zadbanie o zaciemnienie i ograniczenie kofeiny oraz ciężkostrawnych posiłków na kilka godzin przed położeniem się do łóżka. Stosując się do tych zasad, nie tylko poprawimy jakość snu, ale również zmniejszymy ryzyko chorób serca, zaburzeń metabolicznych i przewlekłego zmęczenia.

Należy jednak pamiętać, że badanie miało ograniczony zakres – obejmowało wyłącznie mężczyzn i wymaga rozszerzenia na inne grupy wiekowe i płciowe.

Źródło: 1. "The overlooked trio: sleep duration, sampling time and physical exercise alter levels of olink-assessed blood biomarkers of cardiovascular risk" w: "Biomarker Research"