Kaki zawiera błonnik i karotenoidy. Jesienią warto włączyć ten owoc do diety

Kaki wspiera perystaltykę jelit i dostarcza cennych antyoksydantów.Kaki wspiera perystaltykę jelit i dostarcza cennych antyoksydantów.
Źródło zdjęć: © NaukaJedzenia.pl

Jedna sztuka kaki pokrywa niemal jedną czwartą dziennego zapotrzebowania na błonnik i obfituje w silne przeciwutleniacze. Ten jesienny owoc wspiera gospodarkę lipidową, lecz w rzadkich przypadkach może stanowić wyzwanie dla żołądka. Przyglądamy się jego właściwościom oraz zasadom bezpiecznego spożycia.

Jesienny owoc z dwóch krajów

Kaki to owoc drzewa Diospyros kaki, w Polsce znanego jako hurma wschodnia lub persymona. Na sklepowych półkach pojawia się głównie od października do grudnia, sprowadzany przede wszystkim z Hiszpanii i Izraela. Odmiana hiszpańska (Rojo Brillante) sprzedawana jest zazwyczaj pod nazwą Persimon, natomiast izraelska (Triumph) jako Sharon.

Obie przed wysyłką poddawane są procesowi usuwania cierpkości, dzięki czemu nadają się do jedzenia nawet wtedy, gdy miąższ pozostaje twardy. W pełni zdatne do spożycia i najsłodsze są także sztuki bardzo miękkie, o galaretowatej konsystencji.


WIDEO
Mgła mózgowa i lęki a jelita: lekarka o objawach pacjentów

W 100 g owocu znajduje się około 70 kcal oraz 12 g naturalnych cukrów. Kaki dostarcza również potasu wspierającego gospodarkę wodno-elektrolitową, manganu oraz witaminy C. Przy zakupie najlepiej sięgać po owoce o gładkiej, napiętej skórce i nasyconej, pomarańczowej barwie, która świadczy o dojrzałości.

Jedna sztuka i solidna porcja błonnika

Błonnik pokarmowy to najmocniejsza strona tego owocu: w 100 g miąższu znajduje się go 3,6 g, a średniej wielkości sztuka (ok. 170 g) dostarcza blisko 6 g tego składnika. Oznacza to pokrycie niemal 25 proc. dobowego zapotrzebowania dorosłego człowieka, które wynosi średnio 25 g.

Istotną część stanowi frakcja rozpuszczalna, zwłaszcza pektyny, które w przewodzie pokarmowym tworzą lepką zawiesinę żelową. Spowalnia ona wchłanianie glukozy oraz wiąże kwasy żółciowe, ułatwiając ich wydalanie z kałem. Wątroba zmuszona jest wówczas do syntezy nowych kwasów żółciowych, zużywając do tego krążący we krwi cholesterol, co obniża jego ogólne stężenie.

Mechanizm ten potwierdziło japońskie badanie z 2013 r. z udziałem 40 osób z hipercholesterolemią. Uczestnicy przez 12 tygodni spożywali przekąski wzbogacone błonnikiem z kaki (3 g lub 5 g na dobę) albo produkt kontrolny. Spadek cholesterolu całkowitego odnotowano w obu grupach przyjmujących błonnik z hurmy, a wyższa dawka przyczyniła się również do obniżenia stężenia cholesterolu frakcji LDL.

Pomarańczowy kolor z beta-kryptoksantyny

Nasycona barwa miąższu pochodzi od karotenoidów – barwników roślinnych o właściwościach przeciwutleniających. Kaki należy pod tym względem do ścisłej czołówki: w 100 g zawiera około 1400 µg beta-kryptoksantyny, czyli nawet dziesięciokrotnie więcej niż pomarańcza.

Organizm przekształca beta-kryptoksantynę w witaminę A, niezbędną dla procesu widzenia o zmierzchu oraz regeneracji nabłonków. Kaki dostarcza również beta-karotenu, likopenu oraz luteiny i zeaksantyny – barwników gromadzących się w siatkówce oka, gdzie pełnią funkcję filtra światła niebieskiego. W badaniach obserwacyjnych wyższe stężenie beta-kryptoksantyny we krwi korelowało z lepszą mineralizacją kości oraz niższą zapadalnością na nowotwory płuc. Ponieważ karotenoidy rozpuszczają się w tłuszczach, kaki warto łączyć z dodatkiem orzechów, nasion lub jogurtu naturalnego.

Cierpkość, która ma drugie dno

Za charakterystyczne uczucie ściągania w ustach po zjedzeniu niedojrzałego owocu odpowiadają taniny (roślinne garbniki), głównie shibuol. W dojrzałym miąższu tracą one rozpuszczalność i cierpki posmak zanika.

Ryzyko pojawia się przy spożyciu twardych, niedojrzałych owoców bogatych w aktywne garbniki. W kontakcie z kwasem żołądkowym taniny mogą ulegać koagulacji i zlepiać niestrawione resztki pokarmowe w twardą masę, zwaną fitobezoarem (lub diospyrobezoarem). W skrajnych sytuacjach taka zbita bryła może doprowadzić do mechanicznej niedrożności żołądka lub jelita cienkiego. Izraelscy chirurdzy opisali 113 takich przypadków w ciągu trzech lat – ponad 90 proc. pacjentów jadło wcześniej te owoce, a zdecydowana większość wymagała interwencji operacyjnej.

Na to powikłanie narażone są przede wszystkim osoby po operacjach żołądka oraz pacjenci z gastroparezą (upośledzeniem motoryki żołądka, spotykanym m.in. w przebiegu cukrzycy). Dla zdrowego człowieka zjedzenie w pełni dojrzałego owocu jest bezpieczne, jednak ze względu na obecność cukrów prostych osoby z zaburzeniami glikemii powinny uwzględniać kaki w bilansie węglowodanów.

Kaki stanowi wartościowe urozmaicenie jesiennego jadłospisu, wspierając perystaltykę jelit i dostarczając cennych antyoksydantów. Ostrożność i wybieranie wyłącznie miękkich, dojrzałych owoców zaleca się przede wszystkim osobom po zabiegach chirurgicznych przewodu pokarmowego oraz pacjentom ze spowolnionym opróżnianiem żołądka.

Źródła:

  1. USDA, https://fdc.nal.usda.gov/food-details/169941/nutrients
  2. PubMed Central, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7284415/
  3. PubMed, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23171573/
  4. PubMed Central, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4892306/
  5. PubMed, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/3777332/
  6. PubMed Central, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3529578/

Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.

Wybrane dla Ciebie