Kokcydioidomikoza – objawy, przyczyny i leczenie

Kokcydioidomikoza to grzybica wywoływana przez Coccidioides immitis lub C. posadasii. Patogen występuje przede wszystkim w północnym Meksyku i terenach Ameryki Południowej oraz w południowo-zachodnich Stanach Zjednoczonych, w tym w Kalifornii i Arizonie (stąd znana jest jako gorączka doliny Kalifornia). Istnieją przypadki zawleczenia grzybicy do innych regionów świata.

Patogen odpowiadający za kokcydioidomikozę występuje powszechnie w środowisku. Jest obecny w glebach zasadowych. Rośnie jako grzybnia w ziemi. C. immitis pozostaje w uśpieniu podczas dłuższych okresów suszy. Gdy pada deszcz, przekształca się w pleśń z długimi włóknami. Gdy gleba zostaje naruszona, na przykład podczas uprawiania ziemi, ale i wiatrów czy trzęsienia ziemi, zarodniki są rozpraszane w powietrzu.

Do zakażenie dochodzi najczęściej poprzez aspirację grzyba, częściej przez oddychanie, rzadziej przez uszkodzoną skórę. Szczególnie narażeni na zakażenie są pracownicy kopalni i osoby z obniżoną odpornością.

Co istotne, wśród pacjentów strefy endemicznej większość wytwarza wystarczająco wysoki poziom odporności. W strefach endemicznych zarażonych jest 90 proc. populacji.

Kokcydioidomikoza, znana także jako reumatyzm pustynny cocci czy gorączka doliny San Joaquinto, może przebiegać bezobjawowo lub jako krótkotrwała infekcja dróg oddechowych.

Zwykle w 7–28 dni po zakażeniu pojawiają się objawy grypopodobne, takie jak kaszel, ból głowy, gorączka, nocne poty, bóle mięśni i klatki piersiowej, zmniejszenie tolerancji wysiłku.

Ponieważ grzyb wywołuje zakażenie pierwotne, zarówno jedno, jak i lub wieloogniskowe, w przebiegu kokcydioidomikozy mogą również pojawić się zmiany skórne na tułowiu i kończynach:

• drobna wysypka plamista,
• wysypka plamisto-grudkowa,
• rumień guzowaty (zwykle na kończynach dolnych),
• rumień wielopostaciowy (typowo w okolicach szyi).

Ryzyko wystąpienia objawów wzrasta wraz z wiekiem. Zmiany skórne są szczególnie częste u kobiet. Choć dolegliwości najczęściej mijają samoistnie, czasem komórki grzyba mnożą się w tkankach i rozprzestrzeniają drogą krwi. Kryptokokoza wywołana przez grzyb może mieć postać grzybicy skórnej czy grzybicy powierzchownej, ale i grzybicy narządowej.

Czasem, po wielu miesiącach po infekcji, rozpoznaje się postać rozsianą. Choroba obejmuje kości, stawy, skórę i ośrodkowy układ nerwowy. Mogą pojawić się bóle i zapalenie stawów, krwioplucie, wyczerpanie. W płucach rozwijają się zmiany guzowate i cienkościenne jamki zlokalizowane najczęściej w szczytach. Istnieje ryzyko wystąpienia zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych.

U niektórych pacjentów rozwija się przewlekła postać płucna ze zmianami guzkowatymi i cienkościennymi jamkami. Wtórnie może dojść do inwazji uogólnionej zajmującej wszystkie narządy.

Choroba może prowadzić nawet do zgonu. Do rozsiewu częściej dochodzi u mężczyzn, osób z upośledzoną odpornością komórkową, w tym u pacjentów z zakażeniem HIV oraz kobiet zakażonych w 2. lub 3. trymestrze ciąży.

Patogeny odpowiadające za kokcydioidomikoza wykrywa się podczas mikroskopowego badania mikologicznego materiału pobranego od chorego. Mogą to być plwocina, popłuczyny oskrzelowe czy płyn mózgowo-rdzeniowy, także zeskrobiny ze skóry).

Istnieją również testy skórne umożliwiające wykrycie przewlekłej lub uogólnionej infekcji C. immitis. Ważnym badaniem diagnostycznym jest RTG klatki piersiowej.

Zazwyczaj choroba przebiega bezobjawowo i nie wymaga leczenia. W postaciach objawowych (ponieważ kokcydioidomikoza w większości przypadków ulega samoleczeniu) z reguły postępowanie ma charakter wyczekujący.

U osób z grupy wysokiego ryzyka (zmagających się ze stanem obniżenia odporności) lub pacjenci, u których doszło do rozwoju choroby, wdraża się długą farmakoterapię przeciwgrzybiczą. Podaje się flukonazol i itrakonazol, a w ciężkich przypadkach oraz u kobiet ciężarnych amfoterycynę B.

Czasem konieczna jest interwencja chirurgiczna (wskazaniem są na przykład rozległe zmiany w płucach).