Komplikacje okołoporodowe

Komplikacje okołoporodowe to powikłania pojawiające się tuż przed porodem lub w jego trakcie. Są one niekiedy niebezpieczne dla płodu, ponieważ mogą spowodować jego śmierć lub wywołać ciężkie uszkodzenia. Powikłania okołoporodowe często dotyczą tzw. ciąży ryzyka i można czasami wykryć je w badaniu diagnostycznym. Zalicza się do nich wypadnięcie pępowiny, niedotlenienie płodu, poród przedwczesny, wycieńczenie porodowe oraz nieprawidłowe ułożenie dziecka.

Co to są komplikacje okołoporodowe?

Komplikacje okołoporodowe to powikłania, które nierzadko prowadzą do śmierci dziecka. Największy odsetek zgonów dzieci w wyniku komplikacji okołoporodowych pojawia się w krajach słabo rozwiniętych, głównie krajach Afryki. Śmierć noworodków w wyniku powikłań okołoporodowych jest ok. 300 razy częstsza niż w krajach rozwiniętych. Komplikacje okołoporodowe często pojawiają się, gdy ciąża określona jest jako tzw. ciąża zagrożona. Ciąża ryzyka to taka, gdy u rodziców lub członków rodziny zostały stwierdzone schorzenia dziedziczne lub w trakcie ciąży u matki pojawiają się niektóre choroby. Powikłania okołoporodowe mogą pojawić się jednak również w ciąży o normalnym przebiegu. Do powikłań przy porodzie możemy zaliczyć wypadnięcie pępowiny, niedotlenienie dziecka, wycieńczenie porodowe czy nieprawidłowe ułożenie płodu.

Dieta śródziemnomorska a serce

Owinięcie pępowiny wokół szyi dziecka

Pępowina to „sznur” łączący płód z łożyskiem, specjalna droga łącznościowa pomiędzy mamą a rozwijającym się w jej łonie dzieckiem. W czasie ciąży dzięki sznurowi pępowinowemu do dziecka docierają substancje odżywcze i tlen od matki, a wydalane są produkty przemiany materii. Pępowina umożliwia dziecku prawidłowy rozwój prenatalny. Składa się z jednej żyły i dwóch tętnic. Naczynia krwionośne znajdują się wewnątrz pępowiny, otoczone galaretowatą substancją. Pępowina ma zazwyczaj około 50 cm długości i 1-2 cm szerokości.

Krew matki docierająca do łożyska zawiera pokarm i tlen. Poprzez żyłę pępowinową natlenowana krew i substancje odżywcze przenikają do płodu, co umożliwia mu nieustanny, stopniowy rozwój. Wszelkie substancje przemiany materii są natomiast usuwane od płodu do łożyska, dzięki tętnicom pępowinowym. W przypadku prawidłowo przebiegającej ciąży krew matki nigdy nie miesza się z krwią dziecka.

Czasami dochodzi do sytuacji, w której pępowina owija się wokół szyi dziecka. Jest to tzw. pępowina karkowa. W przypadku takiego ułożenia pępowiny poród może być utrudniony. Dziecko, przechodząc przez kanał rodny, może spowodować, że pępowina zaciśnie się na szyjce i doprowadzi do niedotlenienia. Ważne jest zatem stałe monitorowanie czynności skurczowej macicy i akcji serca płodu w czasie akcji porodowej za pomocą aparatury KTG. Obserwacja dziecka ma na celu zapobiegnięcie przewlekłemu zmęczeniu płodu i wykrycie ewentualnych oznak niedotlenienia u dziecka.

Owinięcie płodu pępowiną dotyczy dość dużej liczby ciąż. Nie zawsze jest wykrywane w położniczych badaniach kontrolnych w czasie ciąży. Czasami jednak badanie USG uwidacznia umiejscowienie pępowiny i jej owinięcie się wokół szyi dziecka. Dobrze, jeśli lekarze wcześniej rozpoznają położenie pępowiny, ponieważ wiedzą jak prowadzić poród i podchodzą do rodzącej z większą ostrożnością. Owinięcie pępowiną uzależnione jest od długości sznura pępowinowego i ruchomości płodu. Im dłuższa pępowina, tym większe ryzyko zaplątania się w nią płodu. Najczęstszy typ okręcania się pępowiny to owinięcie się jej wokół szyi dziecka. Czasem występuje owinięcie pępowiny wokół nóżki dziecka, wokół tułowia, rzadziej wokół rączki.

Owinięcie sznurem pępowinowym często obserwuje się dopiero w trakcie porodu. Nie musi być ono jednak przyczyną komplikacji porodowych. Czasami dochodzi do wielokrotnego owinięcia się pępowiny wokół szyi noworodka. Przebieg porodu jest wtedy stale monitorowany i gdy zachodzi potrzeba, personel medyczny podejmuje stosowane działania. Najczęściej jest to zakończenie porodu przez cesarskie cięcie.

Jeśli lekarz prowadzący ciążę na badaniu USG wykrył owinięcie się pępowiny wokół szyi płodu, kobieta ciężarna powinna uważnie obserwować zachowanie dziecka. W przypadku, gdy dziecko staje się nadpobudliwe, kopie, wierci się lub odwrotnie – kobieta nie wyczuwa ruchów dziecka lub stwierdza ich słabnięcie, należy jak najszybciej zgłosić się do szpitala. Takie momenty mogą bowiem świadczyć o niedotlenieniu płodu poprzez zaciskanie się pępowiny. Należy je traktować poważnie, bo niezareagowanie w porę grozi uduszeniem się płodu i jego zgonem.

Węzły prawdziwe pępowiny

W czasie ciąży zdarzają się również przypadki, gdy na pępowinie tworzą się supły. Są to tzw. węzły prawdziwe pępowiny, które mogą ulec zaciągnięciu i stać się przyczyną wewnątrzmacicznej śmierci płodu. Węzły prawdziwe pępowiny stanowią zagrożenie dla dziecka, gdyż potrzebne mu substancje odżywcze oraz tlen docierają od matki w mniejszych ilościach. Taka sytuacja położnicza jest dość groźna, ale zdarzają się przypadki, gdy występują nawet dwa węzły prawdziwe, a dziecko rodzi się zdrowe i w trakcie porodu nie ma żadnych cech zagrożenia płodu. Kobieta ciężarna robiąca regularne badania nie powinna się obawiać, gdyż lekarz za każdym razem sprawdza stan pępowiny.

Wypadnięcie pępowiny

Wypadnięcie pępowiny pojawia się w trakcie porodu. Sznur pępowinowy pojawia się przed częścią przodującą płodu i wysuwa się do ujścia wewnętrznego szyjki macicy lub przed srom. To powikłanie może wynikać z nieprawidłowego dopasowania się części przodującej płodu do miednicy kostnej matki. Przy zdiagnozowaniu wypadnięcia macicy poród naturalny może być niebezpieczny dla płodu, dlatego też lekarza w takiej sytuacji decydują się na przeprowadzenie cesarskiego cięcia. Wypadnięcie pępowiny może doprowadzić bowiem do niedotlenienia płodu lub ciężkiej zamartwicy.

Niedotlenienie płodu

Niedotlenienie noworodków występuje dosyć często, bo w częstości u jednego dziecka na tysiąc porodów. Jest ono bardzo niebezpieczne, ponieważ powoduje uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego dziecka, a nawet może doprowadzić do śmierci dziecka. Dzieci, u których dochodzi do niedotlenienia podczas porodu i przeżyją poród, cierpią na choroby neurologiczne, takie jak padaczka, nadpobudliwość ruchowa, ADHD, autyzm, porażenie mózgowe. Dostępne są metody diagnostyczne, które pozwalają na wykrycie ryzyka niedotlenienia płodu. Są to ultrasonografia - USG w ciąży czy kardiotokografia - KTG płodu. Jednak zdarza się, że do niedotlenienia dochodzi podczas porodu.

Wycieńczenie porodowe

Wycieńczenie porodowe u dziecka pojawia się, gdy czas porodu trwa zbyt długo, a dokładniej pierwszy okres porodu i nie zwiększa się rozwarcie szyjki macicy. Wycieńczenie dziecka podczas porodu powoduje zaburzenia akcji serca, a także zmiany w składzie płynu owodniowego. W takich sytuacjach poród musi być wywołany poprzez podanie w kroplówce oksytocyny, która wzmaga skurcze szyjki macicy, ale także często wykonywane jest cesarskie cięcie. Jeżeli w drugiej części porodu następuje jego spowolnienie musi zostać zastosowany próżnociąg, kleszcze (poród kleszczowy) lub wykonane cesarskie cięcie.

Nieprawidłowe ułożenie dziecka

Nieprawidłowe ułożenie dziecka kiedyś było bezpośrednim wskazaniem do cesarskiego cięcia. Obecnie nie jest to już konieczne, ale lekarze czasami mogą zdecydować o wykonaniu „cesarki” nawet w ostatniej fazie porodu, jeżeli uważają, że życie dziecka jest zagrożone. Zdarza się, główka dziecka nie układa się w kanale rodnym w sposób umożliwiający płynny przebieg porodu. Może to być wywołane dysproporcją między kształtem i rozmiarem główki a miednicą matki, osłabieniem czynności skurczowej macicy lub wystąpić bez konkretnie zdiagnozowanej przyczyny. Sytuację taką rozpozna prowadzący poród położnik po zbadaniu pacjentki. Dalszy poród drogami natury zazwyczaj będzie możliwy, konieczne mogą się jednak okazać różne manewry (np. ułożenie ciężarnej na boku) lub zastosowanie próżniociągu (rzadko kleszczy). Czasem w celu ukończenia porodu konieczne może się okazać cesarskie cięcie. Niekiedy dziecko może być tak ułożone, że pępowina owija mu się wokół szyi. Jeżeli pępowina jest luźno skręcona, to nie ma powodu do obaw, bowiem dziecko można urodzić normalnie, a pępowinę ściąga się z szyi po urodzeniu noworodka. Natomiast, gdy sznur pępowinowy mocno uciska szyję dziecka może dojść do zaburzeń tętna u dziecka. Taka sytuacja wymaga cesarskiego cięcia.

Położenie miednicowe

Termin ten oznacza, że płód rodzi się nie główką, jak to następuje w porodzie fizjologicznym, lecz pośladkami (główka rodzi się więc jako ostatnia część ciała dziecka, zamiast pierwsza). Stan ten występuje w blisko 5% przypadków, częściej w porodach przedwczesnych. Wymaga on szczególnego nadzoru lekarskiego, nieraz również wykonania przez położnika odpowiednich chwytów (tzw. pomocy ręcznych), które umożliwią prawidłowe urodzenie główki i rączek. Kobieta rodząca powinna szczególnie uważnie słuchać poleceń personelu odbierającego poród, aby zminimalizować ryzyko groźnych powikłań, jakie mogą się pojawić w trakcie takiego trudnego porodu, tj. wypadnięcia pępowiny, uduszenia się dziecka, urazu porodowego czy też pęknięcia krocza. W praktyce dość często w przypadku położenia miednicowego występują wskazania do ukończenia ciąży cesarskim cięciem.

Poród przedwczesny

Niekiedy do komplikacji okołoporodowych zalicza się także poród przedwczesny, a więc poród, który następuje między 23. a 37. tygodniem ciąży. Jego powodem może być przedwczesne pęknięcie błon płodowych, niewydolność ciśnieniowo-szyjkowa i wady macicy.

Trudny poród a ciąża mnoga

Ciąża bliźniacza lub mnoga wyższego rzędu (trojaczki, czworaczki) kojarzy się z wieloma zagrożeniami dla matki i dzieci, związanymi również z trudnym porodem. Najczęściej występujące powikłania porodu w ciąży wielopłodowej obejmują:

  • długi poród;
  • wypadnięcie pępowiny;
  • zahaczanie bliźniaków (kolizja główek);
  • osłabienie skurczów;
  • przedwczesne oddzielenie łożyska drugiego bliźniaka i jego niedotlenienie;
  • wzmożone krwawienie w okresie wydalania łożyska.

W przypadku ciąży bliźniaczej, podobnie jak w położeniu miednicowym, często istnieją wskazania do urodzenia dziecka drogą brzuszną (cesarskim cięciem). W przypadku trojaczków/czworaczków zawsze wykonujemy cięcie.

Jako poród trudny przyjąć należy również wszystkie sytuacje, w których istnieją nagłe wskazania do wykonania cesarskiego cięcia, np. brak postępu porodu, przedwczesne odklejenie łożyska lub łożysko przodujące.

Redakcja abcZdrowie, ponad rok temu

Bibliografia

  • Iwanowicz-Paulus G. (red.), Prowadzenie porodu, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2011, ISBN 978-83-200-4081-4
  • Bręborowicz G. Ciąża wysokiego ryzyka, Ośrodek Wydawnictw Naukowych, Poznań 2010, ISBN 83-7314-059-2
  • Dębski R. Ginekologia kliniczna Tom 1-3, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-013-9
  • Hanretty K. P. Położnictwo, Urban & Partner, Wrocław 2006, ISBN 83-89581-34-5
  • Kruszyński Z., Anestezjologia położnicza. Położnicze stany naglące, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 978-83-200-4173-6.

Poród

Komentarze (2)
~położnaKasia
~położnaKasia ponad rok temu

Niestety przyczyn śmierci Twojej córeczki może być wiele (odklejenie łożyska, owinięcie pępowiny wokół szyi, przodowanie łożyska, wady genetyczne dziecka, zakażenie płynu owodniowego i wiele wiele innych) oczywiście o przyczynie śmierci powinnaś być poinformowana po sekcji zwłok. Po urodzeniu córeczki personel powinien umożliwić Ci pożegnanie z nią. Być może zostały Ci pamiątki po Lence lub jakaś rzecz która będzie przypominać o niej. Zrób sobie małe pudełeczko w którym będziesz mogła je schować. Będzie to przedmiot dzięki któremu będziesz mogła wrócić wspomnieniami i czasem popłakać. Nie wolno tłumić w sobie płaczu, bo masz do tego prawo. Nie zapominaj też o swojej rodzinie która także potrzebuje wsparcia. Jeżeli masz małe dziecko, wytłumacz mu co się stało ponieważ ono widzi, że jego mama jest smutna. Nie zapominaj o swoim partnerze. Być może uważasz, że tylko Ciebie dotyczy to co się stało. Nic bardziej mylnego. Mężczyźni często boją się okazywać uczuć. Udają twardych tylko dlatego by nie przywoływać wspomnień, nie wiedzą co mają zrobić. Powiedz otwarcie, co czujesz i czego oczekujesz od niego. Jeżeli chcesz rozmawiać o Lence powiedz mu to, jeżeli chcesz się wypłakać płacz mu na ramieniu nie kryj swoich emocji, a i on zrozumie, że może wypłakać się Tobie. Pamiętaj, że jesteście rodziną. Mam nadzieję, że pomogłam w jakiś sposób. Jeżeli potrzebujesz rozmowy to chętnie możesz do mnie napisać. Mam na imię Kasia i jestem studentką położnictwa.

Odpowiedz
~zapadam się w sobie
~zapadam się w sobie ponad rok temu

3 tygodnie temu moja coreczka zmarla,bo choc dotarlam do szpitala z zanikajacym tetnem dziecka,natychmiast odbyla sie cesarka,Lenka nie przezyla. To byl taki szok,ze az trudno go opisac.Jestem zdrowa,nie pilam,nie palilam w ciazy,mam 28 lat,pierwsza ciaza to wzorcowy-choc bardzo bolesny-porod naturalny 9/10 appgara a teraz taki dramat.Bardzo zaluje,ze nawet nie moglam jej przytulic,ucalowac poki byla ciepla..Straszne.Jak to mozliwe??!

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Komplikacje okołoporodowe
najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Pomocni lekarze

Artykuły Komplikacje okołoporodowe
Ciąża i dziecko

Poród

tchórzostwa. Paniczny strach przed bólem może być wskazaniem do wykonania zabiegu. Kiedy zaś pojawiają się komplikacje okołoporodowe, cesarka jest czasem jedynym możliwym wyjściem, by chronić zdrowie kobiety i jej dziecka....

Przeszczep wysp trzustkowych

Przeszczepienie wysp trzustkowych - komplikacje (WIDEO)

Przeszczepienie wysp trzustkowych - komplikacje (WIDEO) Odtwórz wideo

Wśród transplantacji organów jedną z wyższych pozycji, jeśli chodzi o częstotliwość przeprowadzania tego zabiegu jest przeszczep trzustki. Do rzadziej wykonywanych operacji zalicza się te wykonywane na płucach czy jelitach. Dużo częściej przeprowadza...

Chirurgia plastyczna

Na czym polega ciągłość opieki (WIDEO)

Na czym polega ciągłość opieki (WIDEO) Odtwórz wideo

Jakie czynniki przesądzają o tym, czy operacja się powiedzie? Wśród najważniejszych należałoby wymienić komptencje lekarza, który przeprowadza zabieg. Inne czynniki to także: prawidłowa kwalifikacja pacjenta do operacji, podczas której zostają wybrane...

#dzieńdobryWP

Poronienie - traumatyczne przeżycie (WIDEO)

Poronienie - traumatyczne przeżycie (WIDEO) Odtwórz wideo

Zmiana przepisów ma ułatwić kobietom przejście przez to trudne doświadczenie Podczas ostatniego programu #dziejesienazywo - Zdrowie w szczerej rozmowie z przedstawicielką Fundacji "Rodzić po ludzku" Paulina Smaszcz-Kurzajewska opowiedziała o swoim traumatycznym...

Cesarskie cięcie - wskazanie, zalety, wady, powikłania

Czy cesarskie cięcie jest bezpieczne? (WIDEO)

Czy cesarskie cięcie jest bezpieczne? (WIDEO) Odtwórz wideo

się komplikacje. Według Światowej Organizacji Zdrowia, tylko 10% wszystkich porodów musi zakończyć się cesarskim cięciem, tymczasem w krajach Europy (...) jest rzeczywiście bezpieczny dla matki i dziecka? Jakie są możliwe komplikacje...

Alergia

10 gwiazd, które mają alergię

10 gwiazd, które mają alergię

Alergia to powszechny problem Blisko 50% Polaków jest uczulonych na powszechnie występujące alergeny. Czy to jedzenie, kurz czy pyłki, komplikacje

Krew i naczynia krwionośne

Możliwe przyczyny niskiego ciśnienia

Możliwe przyczyny niskiego ciśnienia

może prowadzić do innych poważnych komplikacji zdrowotnych. Jednakże wielu z nas zmaga się z niedociśnieniem, które również może być groźne. Czym (...) do niedociśnienia, to komplikacje pooperacyjne, pęknięcie tętniaka...

Anoreksja

8 faktów na temat anoreksji

8 faktów na temat anoreksji

lub komplikacjami, np. zawałem serca lub niewydolnością nerek. Wpływ anoreksji na zdrowie to m.in.: anemia, nieregularne miesiączki, odwodnienie, skoki (...) ciśnienia, choroby nerek i wątroby oraz inne komplikacje. Anorektycy...