Kryzys męskości w XXI wieku? Rozmowa z profesorem Faridem Saadem

Panie Profesorze, pan jako jeden z czołowych ekspertów medycyny męskiej na świecie, autor setek prac naukowych na temat działania testosteronu na życie mężczyzny, na pewno może mi odpowiedzieć, dlaczego ten męski hormon cieszy się taką złą opinią?

Profesor Farid Saad: Dzieje się to przede wszystkim z powodu utożsamiania testosteronu z dopingiem, siłownią i wynaturzeniem męskiej sylwetki. Testosteron jest od wielu lat lekiem tak jak tabletki z hormonami tarczycowymi czy środki antykoncepcyjne. Leczenie hormonalne znane jest od lat 30. poprzedniego stulecia.

Wtedy to naukowcom udało się najpierw odcyfrować wzory chemiczne, potem działanie, a na końcu zastosowanie w celach leczniczych wielu hormonów. Największym jednak osiągnięciem lat 30. XX wieku było odkrycie grupy hormonów sterydowych, do których należą między innymi kortyzol, hormony żeńskie i wreszcie hormony męskie, w tym testosteron.

W medycynie stosujemy ten hormon u mężczyzn z objawami jego niedoboru. Nazywamy to substytucją, czyli podstawianiem tego, czego mężczyźnie brakuje.

Nabrała już wiele osób. Wyłudza pomoc, a potem sprzedaje rzeczy w sieci

A komu właściwie brakuje tego hormonu? Są to młodzi czy starzy mężczyźni? Czy istnieje u mężczyzn andropauza, tak jak u kobiet menopauza?

Może zacznijmy od ostatniej części pytania. U kobiet menopauza, a właściwie przekwitanie (klimakterium), zaczyna się już w 40. roku życia. Co roku kobieta traci swoje estrogeny, ale mając 45-50 lat dochodzi w ciele kobiety do gwałtownego spadku hormonów i zaniku miesiączki.

U mężczyzn okres przekwitania fizjologicznie zaczyna się też około 40. roku życia. W odróżnieniu jednak od kobiet, dzieje się to znacznie wolniej. Tak w każdym razie było do niedawna. Nazwano ten okres late-onset hypogonadism (LOH) lub androgen decline of the aging male (ADAM), czyli po polsku zespół niedoboru testosteronu w późnym wieku. (przyp. red.).

Od niedawna obserwujemy na całym świecie raptowny spadek testosteronu u mężczyzn, nawet grubo przed 40. rokiem życia. Dzieje się to na skutek ogromnego stresu, na jaki w dzisiejszych czasach są narażeni młodzi ludzie. Coraz częściej zjawiają się u lekarzy trzydziestolatkowie i czterdziestolatkowie z obniżonym poziomem testosteronu i związanymi z tym problemami, takimi jak zmniejszona produkcja plemników i zaburzenia potencji. 

Czy naprawdę wszystkiemu jest winien stres?

W większości przypadków tak. Stres jest wrogiem mężczyzn w XXI wieku. Choć ważniejsza jest otyłość, która bierze się stąd, że ludzie więcej jedzą i mniej się ruszają. Pewną rolę odgrywa też zanieczyszczenie środowiska naturalnego.

To co ma zrobić mężczyzna, aby odzyskać swój utracony testosteron?

Jeśli jest młody, tzn. nie przekroczył jeszcze 40. roku życia, ma szansę odbudować swój testosteron poprzez odpowiednio dobrany sport, adekwatne odżywienie oraz zdobycie umiejętności prawidłowego radzenia sobie ze stresem. Nie jest to łatwe, ale realne i możliwe - zwłaszcza z pomocą ekspertów i przy dużej chęci zmiany stalu życia.

Co się dzieje w twoim mózgu, gdy masz orgazm?

A jak już przekroczył 40 lat, to utracił tę szansę?

Niestety, po 40. roku życia tylko nielicznym mężczyznom udaje się przywrócić prawidłową pracę jąder i odbudować swój własny testosteron, jak i produkcję plemników. Nie należy zapominać, że dochodzi tutaj do procesu starzenia się organizmu i jego negatywnego wpływu na poziom męskiego hormonu.

W ciągu ostatnich 100 lat przedłużyliśmy średni wiek życia o 30 proc. Niestety, nie zatrzymaliśmy jeszcze procesów starzenia się. Potrafimy jednak za pomocą zmiany stylu życia, odpowiedniego odżywiania, ruchu, jak i substytucji hormonów oraz suplementów poprawić jakość życia do późnej starości.

Czy terapię hormonalną włączamy każdemu pacjentowi z niskim poziomem testosteronu?

Jeśli pacjent pomimo niskiego poziomu testosteronu czuje się dobrze i nie odczuwa żadnych dolegliwości związanych z jego niedoborem, terapia hormonalna jest zbędna. Ale jeśli odczuwa brak energii, utratę witalności i sprawności, zmniejszenie libido i potencji, brak aktywności życiowej, stany melancholijne, a nawet depresyjne to czas pomyśleć o włączeniu terapii.

W rzeczywistości leczony jest niedostatek testosteronu (takie jest aktualne wskazanie do leczenia). Zaobserwowano przy tym, że w celu zmniejszenia wpływu czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych i cukrzycy szczególnie ważne jest zmniejszenie otyłości. Stwierdzono, że spadek wagi ciała poprzez spalanie tłuszczu szczególnie na brzuchu zmniejsza aż czterokrotnie ryzyko miażdżycy, nadciśnienia i chorób serca. Podczas terapii testosteronem zmniejszenie obwodu talii jako ryzyka zespołu metabolicznego sprzyja zapobieganiu zawału i cukrzycy.

Już od wielu lat prowadzę i publikuję badania. Nad tą samą tematyką pracują profesorowie z renomowanych ośrodków zajmujących się zdrowiem mężczyzn na świecie, jak prof. Michael Zitzmann w Niemczech, profesor Frederick Wu w Anglii, którzy są wiodącymi naukowcami w Europie. Wszyscy zajmujemy się testosteronem i jego pozytywnym działaniem jako leku u mężczyzn z zespołem jego niedoboru i towarzyszącą miażdżycą i cukrzycą.

Czy terapia testosteronem powoduje raka prostaty?

W USA prof. Abraham Morgentaler z Harvardu już dawno w swoich pracach naukowych na setkach pacjentów obalił mit o szkodliwości testosteronu i jego wpływu na nowotwory prostaty. W poważnych czasopismach naukowych ukazały się w ciągu ostatnich 10 lat liczne prace negujące tezę, jakoby testosteron był odpowiedzialny za powstawanie raka prostaty.

Gdyby tak było, to młodzi chłopcy zalani testosteronem chorowaliby na złośliwe guzy stercza. Tymczasem na raka prostaty chorują najczęściej starsi mężczyźni, których poziom testosteronu z racji wieku znajduje się na niskim poziomie. Badania przeprowadzone w licznych ośrodkach akademickich na świecie wykazały, że niski poziom tego hormonu sprzyja wręcz powstawaniu raka gruczołu krokowego, a substytucja testosteronu chroni mężczyzn przed nowotworem prostaty.

Ostatnio w Stanach Zjednoczonych stosuje się masywne dawki testosteronu w celu leczenia raka prostaty. Jest to wprawdzie jeszcze stadium doświadczeń, jednak widać, że mamy do czynienia ze zmianą sposobu myślenia.

A jak wpływa testosteron podawany z zewnątrz , w postaci leku, na mężczyznę?

Testosteron powoduje spalanie tkanki tłuszczowej i odbudowę mięśni. Zmienia więc sylwetkę mężczyzny. W tłuszczu trzewnym znajduje się dużo cytokinin i hormonów. Najbardziej znane to adiponektyna, rezystyna, leptyna, plazminogen, które przy pomocy enzymu aromatazy przemieniają testosteron w estrogeny. Te zaś powodują coraz to większe odkładanie się tłuszczu w brzuchu pomiędzy narządami, ale i pod skórą, w piersiach i na biodrach.

Proces ten trudno jest zatrzymać, a stanowi on ogromne ryzyko dla chorób układu krążenia, a więc miażdżycy, zawału, udaru mózgowego i choroby niedokrwiennej naczyń kończyn dolnych. Testosteron poprzez działanie odchudzające i spalające tkankę tłuszczową jest cudownym lekiem na cukrzycę. W Australii, gdzie nie brak otyłych ludzi, a w związku z tym przypadków cukrzycy, prowadzi się obecnie ogromne naukowe studium na przeszło tysiącu mężczyzn. Przedmiotem badań jest działanie testosteronu na otyłość i zapobieganie cukrzycy typu 2.

Studium to, prowadzone w największych medycznych ośrodkach naukowych Australii, opłacane jest głównie przez rząd australijski z poparciem finansowym przemysłu farmaceutycznego, gdyż jego koszty są ogromne. 

Czy z tego wynika, że w przyszłości będziemy leczyć cukrzycę testosteronem?

Obecnie na świecie stosuje się w wielu ośrodkach to leczenie u mężczyzn z otyłością , która w większości przypadków jest związana z niskim testosteronem. I znowu nie wiemy, co było pierwsze: jajko czy kura. Otyłość powoduje spadek poziomu testosteronu we krwi, a niski poziom testosteronu powoduje otyłość. Takie zamknięte koło. Uzyskane wyniki z badań w Australii zadecyduje, czy w przyszłości u mężczyzn z cukrzycą, którzy cierpią na niedostatek testosteronu, można zastosować testosteron.

Profesor Farid Saad przyjechał do Warszawy na zaproszenie dr n. med. Ewy Kempisty-Jeznach, która prowadzi Klinikę Wellness w Szpitalu Medicover w Warszawie. Klinika zajmuje się w sposób holistyczny medycyną mężczyzn.