Lekarka o "paleniu z trzeciej ręki". "Te rakotwórcze substancje nie znikają"

Choć "palenie szkodzi" wydaje się frazą tak oczywistą, że aż wyświechtaną, większość z nas nie zdaje sobie sprawy ze skali problemu. Jak podkreśla dr n. med. Agnieszka Dyzmann-Sroka z Wielkopolskiego Centrum Onkologii w rozmowie z "Głosem Wielkopolskim", palenie nie ma jednego oblicza, a nowotwór płuc to tylko wierzchołek góry lodowej.

Lekarka zwraca uwagę, że z paleniem wiąże się co najmniej piętnaście różnych nowotworów – od raka przełyku i nerki, przez pęcherz, trzustkę czy wątrobę, aż po raka jajnika i szyjki macicy.

To pierwsze zaskoczenie. Drugie – że dym tytoniowy szkodzi także wtedy, gdy… go nie widzimy.

W powszechnej świadomości istnieje bierne palenie, czyli wdychanie dymu z otoczenia. Jednak, jak wyjaśnia lekarka, istnieje również palenie z trzeciej ręki – kontakt z toksynami osadzonymi na powierzchniach. – Te rakotwórcze substancje nie znikają – one tam zostają i my je wdychamy – podkreśla dr Dyzmann-Sroka.

Oznacza to, że nie trzeba siedzieć obok palacza, by chłonąć toksyny. Wystarczy wejść do pomieszczenia, w którym wcześniej palono, położyć się na kanapie lub przytulić do osoby, która niedawno wypaliła papierosa.

Skutki kumulują się, nawet jeśli sami nie palimy. Nałóg uszkadza właściwie wszystkie narządy – od serca po przewód pokarmowy – a u młodych ludzi odbija się m.in. na cerze, wydolności i płodności.

Część palaczy – zwłaszcza młodych – uważa e-papierosy za "bezpieczniejszą alternatywę". Złudne poczucie bezpieczeństwa może być jednak wyjątkowo niebezpieczne.

Choć w aerozolu jest mniej rakotwórczych związków niż w tradycyjnym dymie, podgrzewane płyny rozpadają się na formaldehyd i acetaldehyd – substancje również rakotwórcze. Bardziej alarmujący jest jednak fakt, że jednorazowe e-papierosy mogą zawierać dawkę nikotyny równą nawet 20 paczkom zwykłych papierosów. – Młodzież kupuje jednorazowe e-papierosy z dawką nikotyny równą nawet 20 paczkom… i korzysta z nich przez cały dzień – mówi lekarka.

Wielu Polaków uspokaja się argumentem: "palę tylko od czasu do czasu". Ale, jak tłumaczy specjalistka, nie istnieje coś takiego jak nieszkodliwe palenie.

– Są osoby, które mają po prostu pecha: palą okazjonalnie, a mimo to rak płuc rozwija się u nich szybciej niż u kogoś, kto pali regularnie – mówi dr Dyzmann-Sroka.

W grę wchodzi genetyka, ekspozycja na smog, historia palenia w domu rodzinnym i wiele innych indywidualnych czynników.

Wyniki badań dotyczące zanieczyszczeń powietrza potrafią wręcz szokować. W Poznaniu osoba niepaląca "przyjmuje" rocznie ilość toksyn równą 706 papierosom, a w Krakowie – ponad 2000. I nie jest to zwykłe sumowanie: toksyny pochodzące ze smogu i papierosów działają synergicznie, wzajemnie wzmacniając swój efekt.

Choć nie da się uniknąć wszystkich zagrożeń, można ograniczyć ekspozycję na toksyny. Pomocne są maseczki z filtrami PM2.5, oczyszczacze powietrza oraz dbanie o jakość powietrza w domu. Ale, jak podkreśla dr Dyzmann-Sroka, kluczowe są działania systemowe – wymiana pieców, walka ze smogiem, ekologiczne źródła energii. To inwestycja, z której korzystają wszyscy.

Najgroźniejsze nie są argumenty o "przyjemności" płynącej z palenia, ale narastające mity, które powstrzymują ludzi przed próbą zerwania z nałogiem. – "W wieku 60 lat nie powinno się już rzucać, bo to szkodzi" – słyszy ekspertka. Absurd, jak mówi.

Drugi mit jest jeszcze bardziej niebezpieczny: rzekome ryzyko rzucenia palenia w ciąży. – To wręcz absurdalne – żaden organizm nie "oszaleje" od dostępu do czystszego powietrza – podkreśla.

Na liście pojawiają się też lęk przed przytyciem, obawa przed silnym uzależnieniem czy przekonanie, że "i tak się nie uda". Tymczasem istnieją skuteczne terapie, programy odwykowe, nikotynowa terapia zastępcza i pomoc psychologiczna.

Najważniejsze przesłanie? – Nie ma nic bardziej szkodliwego niż palenie. Zawsze warto spróbować rzucić – mówi ekspertka.

Marta Słupska, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródło: gloswielkopolski.pl; who.int/news-room/fact-sheets/detail/tobacco