Choroby, które "lubią objawiać się na stopach". To nie tylko cukrzyca

Oto #TOP2025. Przypominamy najlepsze materiały minionego roku.

Stopy pełnią nie tylko funkcję podporową. Są także miejscem, gdzie widoczne stają się objawy wielu schorzeń ogólnoustrojowych. Ich skóra, paznokcie, naczynia krwionośne i unerwienie mogą odzwierciedlać kondycję metaboliczną, krążeniową czy immunologiczną. Wczesne rozpoznanie zmian na stopach często pozwala na szybszą diagnozę choroby podstawowej i skuteczniejsze leczenie.

Jak się okazuje, nawet pozornie błaha infekcja grzybicza, jedno z najczęstszych schorzeń dotyczących stóp, może świadczyć o tym, że w organizmie jednocześnie rozwija się jeszcze inna choroba. – Grzybica może informować lekarza np. o zmianach związanych z jelitami, o zaburzeniach odporności, które to często ujawniają się np. przy chorobie Hashimoto. Jest to też objaw cukrzycy – tłumaczyła w rozmowie z WP abcZdrowie lek. Urszula Puczkowska, internistka z Centrum Zdrowia Medicca.

Grzybica nie jest jednak jedyną chorobą infekcyjną, której objawy można zauważyć na stopach. – Stopy są takim miejscem, w którym "lubią" się objawiać np. bostonka, kiła czy posocznica meningokokowa – wskazuje w rozmowie z WP abcZdrowie dr n. med. Karolina Pyziak-Kowalska, specjalista hepatologii i chorób zakaźnych.

Objawy których chorób pojawiają się jeszcze na stopach?

Stopy a choroby metaboliczne

Jednym z najpoważniejszych przykładów chorób, które mogą objawiać się na stopach, jest cukrzyca. – Przy cukrzycy stopy często drętwieją, pojawiają się zaburzenia czucia. To wszystko może prowadzić do powstania tzw. stopy cukrzycowej – wyjaśnia w rozmowie z WP abcZdrowie dr Pyziak-Kowalska.

Stopa cukrzycowa, gdy już się rozwinie, objawia się trudno gojącymi się ranami, owrzodzeniami, deformacjami paznokci czy właśnie podatnością na infekcje grzybicze. Co więcej, jak podkreśla ekspertka, skóra może być "ścieńczała i podatna na urazy". To jednak dolegliwość towarzysząca z reguły cukrzycy typu 2 – a również ta typu 1 może objawiać się na stopach.

– W przypadku cukrzycy typu 1 mówi się o takim zjawisku jak rumień (rumień cukrzycowy). Jest to zaczerwienienie, które może pojawić się na skórze twarzy, dłoni, ale też stóp. Występuje u osób z nieuregulowaną glikemią, gdy notuje się wysoki poziom glukozy we krwi, sięgający nawet 200-300 mg/dL – tłumaczyła dr Puczkowska.

Kolejną chorobą metaboliczną, której objawy można zauważyć na stopach, jest dna moczanowa. Często rozpoczynają ją stany zapalne w stawie śródstopno-paliczkowym dużego palca. Towarzyszy im silny ból, obrzęk, zaczerwienienie i podwyższona temperatura skóry.

– Dna moczanowa jest najczęstszym schorzeniem powiązanym z nadmiarem kwasu moczowego. To mit, że ta choroba atakuje tylko osoby starsze, bo może też występować u młodych pacjentów, którzy dotąd byli zdrowi. Co więcej, przyczyna dny moczanowej, czyli nadmiar kwasu moczowego, może prowadzić także do uszkodzenia nerek albo rozwoju kamicy – mówi w rozmowie z WP abcZdrowie lek. Jacek Krajewski, lekarz rodzinny.

Schorzenie to sprzyja także rozwojowi nadciśnienia. Nieleczona dna moczanowa prowadzi z kolei do przewlekłych deformacji stóp.

Stopy a choroby neurologiczne

Co ważne, drętwienie, pieczenie i zaburzenia czucia w stopach, a więc neuropatie, mogą wynikać zarówno z cukrzycy, jak i np. niedoboru witaminy B12 czy uzależnienia od alkoholu, ale także z przyczyn neurologicznych i problemów z kręgosłupem. – Zdarza się też, że przyczyną stojącą za mrowieniem czy zaburzeniami czucia są schorzenia neurologiczne, np. generujące nacisk kręgów na nerwy – dodaje dr Pyziak-Kowalska.

Schorzeniami z tej kategorii są np. dyskopatia, stenoza kanału kręgowego czy rwa kulszowa, które często sygnalizuje przewlekły ból o zmiennym natężeniu promieniujący właśnie do stopy.

Zobacz też: Ryzyko niższe o ponad 20 proc. Wskazali sposób na ból pleców

Stopy a choroby sercowo-naczyniowe

Objawy na stopach mogą być bardzo ważnym sygnałem wczesnego rozwoju chorób sercowo-naczyniowych, ponieważ zaburzenia krążenia często ujawniają się najpierw w tych częściach ciała. – Pacjenci najczęściej skarżą się na uczucie zimnych stóp. To pierwszy znak, który może świadczyć o tym, że układ sercowo-naczyniowy działa nieprawidłowo, a my mamy do czynienia np. z niewydolnością żylną lub początkami miażdżycy. Koniecznie należy się wtedy udać do kardiologa lub angiologa – wyjaśnia dr Pyziak-Kowalska.

Uczucie zimnych stóp nie powinno być lekceważone, zwłaszcza jeśli towarzyszą mu żylaki, przebarwienia wokół kostek, mrowienie i drętwienie, bladość lub zasinienia. Charakterystyczne dla m.in. niewydolności żylnej może być także uczucie ciężkości nóg nasilające się wieczorem.

Jak podkreśla dr Pyziak-Kowalska, stopy mogą być także miejscem wystąpienia objawów niektórych chorób zakaźnych, na które narażeni są podróżujący do Afryki. – O tych chorobach pewnie niewielu pacjentów słyszało, a zdarza się, że przywożą je z egzotycznych podróży. Mowa o larwie skórnej wędrującej albo tungozie, czyli chorobie wywoływanej przez pchłę piaskową. Ta pchła, przypominająca muszkę, może złożyć jaja w zakamarkach naskórka bądź paznokcia. Objawia się to silnym bólem, obrzękiem i świądem. W przypadku larwy wędrującej, pasożyty drążą w skórze swędzące, serpentynowate tunele, często właśnie na stopach – wyjaśnia lekarka.

Zobacz też: Choroby przywożone z wakacji. "Na teleporadzie miałem pacjenta ze wścieklizną"

Do sygnałów wymagających pilnej konsultacji lekarskiej należą:

• owrzodzenia lub rany niegojące się przez ponad 2 tygodnie,

• nagły obrzęk lub silny ból jednego palca/stopy,

• zasinienie, zblednięcie lub utrata czucia,

• deformacje palców i paznokci,

• gwałtowne pogorszenie kondycji skóry (pęknięcia, łuszczenie, zaczerwienienie),

• intensywny ból,

• przewlekłe uczucie zimna w stopach.

Jeśli zauważamy jeden (lub kilka) z powyższych objawów, które nie ustępują przez okres dłuższy niż 2-4 tygodnie, należy w pierwszej kolejności udać się do lekarza rodzinnego, który, w razie potrzeby, skieruje do specjalisty.

Aleksandra Zaborowska, dziennikarka Wirtualnej Polski