Markery raka piersi

Markerem nowotworowym nazywamy substancję wielkocząsteczkową, której obecność we krwi chorego albo jej zmienny poziom w toku leczenia sugeruje obecność nowotworu. Pierwsze wzmianki na temat antygenów nowotworowych pojawiły się w literaturze medycznej niespełna pół wieku temu. Uważano wówczas, iż każdemu guzowi odpowiada jedna, swoista substancja markerowa. Z czasem okazało się jednak, że jeden guz może wydzielać kilka markerów, w tym charakterystycznych dla innych nowotworów.

1. Do czego wykorzystywane są markery nowotworowe?

Swoistość i czułość oznaczeń markerów dla rozpoznania choroby nowotworowej jest różna. Dodatkowo, zaobserwowano że zwiększenie stężenia markera może utrzymywać się u osoby ze zmianami nie mającymi charakteru złośliwego i odwrotnie, stężenie może utrzymywać się w granicach normy, pomimo obecności nowotworu.

Zobacz film: "Polacy żyją aż 7 lat krócej niż Szwedzi"

Mimo tych ograniczeń, markery nowotworowe wykorzystywane są na każdym etapie procesu diagnostycznego raka, tj. w jego:

  • wykrywaniu (badania przesiewowe wybranych grup);
  • rozpoznawaniu (badania z objawami sugerującymi istnienie nowotworów);
  • określeniu stopnia zaawansowania (wykorzystania zależności stężenia markera od rozległości procesu nowotworowego);
  • lokalizowaniu zmian nowotworowych (podanie znakowanego przeciwciała o wysokiej swoistości do wybranego markera na powierzchni komórki nowotworowej);
  • monitorowaniu leczenia (po chemo- i radioterapii);
  • wykrywaniu wznowy po zabiegu radykalnym.

2. CA 15-3

Marker nowotworowy CA 15-3 jest najczęściej oznaczanym antygenem w surowicy osób chorych na raka piersi. Nie jest on jednak, podobnie jak i inne markery nowotworowe, swoisty dla tego rodzaju nowotworu. Wzrost jego stężenia zaobserwowano także w zapaleniach wątroby, łagodnych zmianach piersi i jajnika, a nawet raku macicy, jajnika czy płuc. Jako marker znajduje on jednak zastosowanie głównie w raku piersi.

Warto podkreślić, że cechuje go niewielka czułość diagnostyczna w pierwszych stadiach choroby. Waha się ona bowiem między 20 a 30%, wzrastając w kolejnych do 70% . Jest ona ściśle uzależniona od stężenia markera w surowicy. W stadiach zaawansowanych raka, tj. w III i IV stopniu TNM, jego poziom wyraźnie wzrasta ze względu na obecność przerzutów raka piersi. Nie jest to jednak wystarczające oznaczenie, gdyż na tym etapie choroby zauważalna jest duża śmiertelność chorych. Niektórzy autorzy, chcąc zwiększyć czułość diagnostyki, zalecają wykonywanie łącznych oznaczeń CA15-3 i CEA, o którym mowa będzie za chwilę.

Nie jest to jednak marker pełen wad. Liczne badania dowodzą wysokiej korelacji poziomu CA 15-3 z wielkością guza oraz odpowiedzi na leczenie. Wzrost stężenia bywa także wykorzystywany we wczesnym wykrywaniu nawrotu choroby.

Podsumowując, niedoskonałość oznaczania stężenia antygenu CA 15-3 w diagnostyce raka piersi wiąże się głównie z niewielką wartością diagnostyczną w mało zaawansowanych stadiach raka piersi (TNM I i II stopień) i z tego też powodu nie nadaje się on do badań przesiewowych.

3. Antygen karcynoembrionalny

Kolejnym markerem stosowanym w diagnostyce raka piersi jest CEA-antygen karcynoembrionalny. Największe zastosowanie znajduje on w diagnostyce nowotworów przewodu pokarmowego, ale według najnowszych doniesień, wydzielany jest także przez komórki raka sutka.

CEA jest wysoce użyteczny w monitorowaniu chemioterapii, a także uważany jest za uniwersalny marker przerzutów nowotworowych. Spadek wartości w trakcie leczenia uznawany jest za wyraz dobrej odpowiedzi na leczenie i remisji procesu nowotworowego. Analogicznie, wzrost stężenia należy interpretować jako progresję choroby.

Oznaczeniom CEA przypisuje się także wysoką wartość prognostyczną. Wysokie stężenie markera przed rozpoczęciem leczenia łączy się z ryzykiem nawrotu choroby i krótszym czasem przeżycia chorego.

Największe zastosowanie oznaczanie CEA znalazło:

  • w rozpoznawaniu raka piersi;
  • w monitorowaniu leczenia;
  • w wykrywaniu wczesnej wznowy wymagającej leczenia.

4. TPS

TPS jest uznawany za marker proliferacji komórek nowotworowych, w tym także raka piersi. Podwyższone jego stężenie obserwuje się jednak u zdrowych kobiet w okresie okołoowulacyjnym, w czasie ciąży, a także w stanach zapalnych i chorobach o etiologii nienowotworowej, co znacznie obniża swoistość diagnostyczną wyników tego markera. Mimo to podkreślana jest przydatność oznaczeń w monitorowaniu leczenia, zwłaszcza u chorych z przerzutami raka piersi do wątroby, kości, płuc.

Podsumowując, należy podkreślić, że obecne metody diagnostyczne raka piersi nie są wystarczające. Naukowcy stale poszukują nowych metod, do których niewątpliwie można zaliczyć pomiar stężeń markerów nowotworowych. Na tę jednak chwilę żaden z nich nie jest na tyle idealny, by w sposób niepodważalny diagnozować obecność konkretnych typów nowotworów.

spis treści
rozwiń
Następny artykuł: Rozmiar biustu a rak

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Podoba Ci się ten artykuł? Chcesz więcej? Polub
    i bądź na bieżąco!