Miał chronić przed zawałem, grozi arytmią. Kardiolodzy ostrzegają przed suplementem

Kwasy omega-3 mogą być dobre dla serca - wszystko zależy od dawki.Kwasy omega-3 mogą być dobre dla serca - wszystko zależy od dawki.
Źródło zdjęć: © NaukaJedzenia.pl

Kwasy omega-3 skutecznie obniżają poziom trójglicerydów i chronią naczynia krwionośne, jednak ich wysokie dawki mogą sprzyjać zaburzeniom rytmu serca. Badania kliniczne wskazują na zwiększone ryzyko migotania przedsionków. Sprawdzamy, jakie ilości są bezpieczne i kto powinien uważać.

  • Korzyści profilaktyczne: Kwasy EPA i DHA obniżają poziom trójglicerydów nawet o 20–30 proc. i wykazują silne działanie przeciwmiażdżycowe.
  • Nieoczekiwany skutek uboczny: Przyjmowanie wysokich dawek (powyżej 1,5–2 g na dobę) wiąże się ze statystycznym wzrostem ryzyka wystąpienia migotania przedsionków.
  • Groźne powikłania: Nieleczone migotanie przedsionków aż pięciokrotnie zwiększa ryzyko udaru niedokrwiennego mózgu.
  • Bezpieczny próg: Standardowa suplementacja profilaktyczna (np. łyżeczka tranu lub 2 porcje tłustej ryby w tygodniu) dostarcza bezpieczne ilości kwasów omega-3 i nie zwiększa ryzyka arytmii.

Co kwasy omega-3 dają sercu?

Tłuste ryby morskie obfitują w EPA i DHA – długołańcuchowe wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega-3, które wywierają silny wpływ na profil lipidowy. Hamują one syntezę trójglicerydów w wątrobie, dzięki czemu dobowa dawka rzędu 4 g może obniżyć ich stężenie we krwi o 20–30 proc.

W głośnym badaniu REDUCE-IT z udziałem 8179 pacjentów przyjmujących statyny sprawdzono wpływ 4 g oczyszczonego kwasu EPA dziennie. Po blisko pięciu latach obserwacji częstość poważnych incydentów sercowo-naczyniowych (zawałów, udarów czy zgonów) wyniosła 17,2 proc. w grupie EPA wobec 22,0 proc. w grupie placebo. Wyniki te potwierdziły silne działanie przeciwmiażdżycowe, jednak w tym samym badaniu ujawnił się nieoczekiwany skutek uboczny.


DLA CIEBIE
Może odebrać sprawność w kilka dni. Prof. Antczak ostrzega: ten wirus bywa groźniejszy niż grypa


Migotanie przedsionków i ryzyko udaru mózgu

Przedsionki serca odpowiadają za miarowe przetaczanie krwi do komór. W przebiegu migotania przedsionków impulsy elektryczne rozchodzą się chaotycznie – mięśniówka drży zamiast miarowo się kurczyć, a puls staje się nieregularny i często przyspieszony.

Zwolnienie przepływu krwi w jamach serca sprzyja tworzeniu się skrzeplin. Jeśli fragment skrzepu oderwie się i dotrze z krwioobiegiem do mózgu, może zablokować tętnicę, dlatego migotanie przedsionków aż pięciokrotnie podnosi ryzyko udaru niedokrwiennego. W polskim badaniu NOMED-AF arytmię tę stwierdzono u co piątej osoby po 65. roku życia. U 4,1 proc. badanych wykryto ją dopiero podczas wielodobowego monitorowania EKG, ponieważ przez długi czas nie dawała żadnych odczuwalnych objawów.

Wysokie dawki pod lupą kardiologów

Wspomniane badanie REDUCE-IT wykazało, że migotanie przedsionków występowało częściej u pacjentów otrzymujących wysokie dawki EPA (5,3 proc. w porównaniu z 3,9 proc. w grupie placebo).

Podobne wnioski przyniosło badanie STRENGTH, w którym ponad 13 tys. osób z grupy wysokiego ryzyka sercowego przyjmowało 4 g mieszaniny EPA i DHA lub olej kukurydziany. Terapia nie przyniosła oczekiwanych korzyści naczyniowych, natomiast wyraźnie częściej wywoływała napady arytmii. Z kolei w norweskim badaniu OMEMI u pacjentów po zawale serca przyjmujących 1,8 g kwasów omega-3 arytmia rozwinęła się u 7,2 proc. osób, wobec 4,0 proc. w grupie kontrolnej.

Mechanizm tego zjawiska nie został w pełni wyjaśniony. Jedna z hipotez zakłada, że wysokie stężenia kwasów tłuszczowych nadmiernie stymulują nerw błędny, co w warunkach laboratoryjnych sprzyja powstawaniu ognisk arytmicznych w przedsionkach.

Dawka robi różnicę

Ryzyko zaburzeń rytmu zależy przede wszystkim od zastosowanej ilości. W badaniu VITAL, gdzie ponad 25 tys. zdrowych osób przyjmowało standardową dawkę profilaktyczną (840 mg EPA i DHA na dobę), częstość występowania migotania przedsionków była niemal identyczna jak w grupie placebo (3,7 proc. vs 3,4 proc.).

Zależność tę potwierdzają analizy zbiorcze. Metaanaliza z 2021 r. wykazała, że każdy dodatkowy gram kwasów omega-3 na dobę podnosił ryzyko arytmii średnio o 11 proc. Z kolei obszerna metaanaliza 35 badań klinicznych z 2026 r. wskazuje, że dawki poniżej 1,5 g EPA i DHA dziennie są bezpieczne nawet dla pacjentów kardiologicznych. Wzrost zachorowań na migotanie przedsionków obserwuje się dopiero powyżej tego progu – w grupie wysokiego ryzyka wynosi on około 0,8 punktu procentowego, co oznacza jeden dodatkowy przypadek arytmii na 125 leczonych osób.

W Polsce przy ciężkiej hipertrójglicerydemii stosuje się leki na receptę zawierające od 2 do 4 g estrów etylowych omega-3. Po weryfikacji Europejskiej Agencji Leków (EMA) migotanie przedsionków wpisano do druków informacyjnych tych preparatów jako częste działanie niepożądane – w razie jego wystąpienia zaleca się trwałe odstawienie leku.

Dieta, tran i bezpieczna suplementacja

Umiarkowane spożycie kwasów tłuszczowych z pożywieniem wykazuje działanie ochronne. W analizie 17 badań obserwacyjnych wyższe stężenie DHA we krwi (pochodzącego głównie z ryb) wiązało się z 10-procentowym spadkiem ryzyka arytmii.

Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) zaleca zdrowym dorosłym przyjmowanie 250 mg EPA i DHA na dobę, co w zupełności pokrywają dwie porcje tłustej ryby morskiej w tygodniu. Łyżeczka tradycyjnego tranu dostarcza około 800 mg tych kwasów, co mieści się w bezpiecznym zakresie profilaktycznym.

Wybierając preparaty apteczne, warto weryfikować faktyczną zawartość EPA i DHA, a nie samą masę oleju rybiego (kapsułka 1000 mg nierzadko zawiera zaledwie 300 mg czystych kwasów omega-3). Szczególną ostrożność powinny zachować osoby ze stwierdzoną wcześniej arytmią, ponieważ w badaniach klinicznych pacjenci z tej grupy dwukrotnie częściej wymagali hospitalizacji po wysokich dawkach.

Uczucie kołatania serca czy nieregularny puls są wskazaniem do wykonania badania EKG u lekarza POZ. Z kolei nagłe osłabienie kończyn, asymetria twarzy lub zaburzenia mowy to objawy udaru mózgu wymagające natychmiastowego wezwania pogotowia ratunkowego pod numerem 112.

Źródła:

  1. AHA Journals, https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/CIR.0000000000000709
  2. NEJM, https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa1812792
  3. JAMA, https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/2777469
  4. EFSA, https://www.efsa.europa.eu/en/press/news/120727
  5. USDA, https://fdc.nal.usda.gov/food-details/173577/nutrients
  6. PubMed, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36802845/

Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.

Wybrane dla Ciebie