Młodzieńcze biodro szpotawe – przyczyny, objawy i leczenie

Młodzieńcze biodro szpotawe, inaczej złuszczenie głowy kości udowej, to schorzenie, istotą którego jest zaburzenie wzrostu chrząstki nasadowej kości i ześlizganie się głowy kości udowej względem przynasady.

Według specjalistów złuszczenie głowy kości udowej to najczęstsza choroba stawu biodrowego u dzieci i nastolatków. Rozpoznaje się je zwykle w okresie intensywnego wzrostu, częściej u chłopców oraz dzieci otyłych.

Jakie są przyczyny biodra szpotawego? W większości przypadków etiologia jest nieznana, niemniej specjaliści wskazują na:

• podłoże genetyczne,
• zaburzenia hormonalne (występują w okresie dojrzewania, przy otyłości, zażywaniu leków hormonalnych),
• mechaniczne (upadki z wysokości, przeciążenia),
• zażywanie sterydów,
• choroby tarczycy.

Młodzieńcze biodro szpotawe może mieć:

• przebieg ostry, gdy złuszczenie to skutek urazu mechanicznego. Kość nagle przemieszcza się i dochodzi do uszkodzenia błony maziowej i naczyń krwionośnych,

• przebieg przewlekły. Wówczas struktury chrząstki są uszkadzane stopniowo. Kość ześlizguje się z szyjki powoli.

  Jakie są objawy złuszczenia głowy kości udowej? To przede wszystkim ból, który może występować jednostronnie lub dwustronnie. Jest zlokalizowany w pachwinie, w udzie lub nawet w kolanie. W mniej więcej 1/3 przypadków objawy dotyczą najpierw jednej strony ciała.

  Osoby, które mierzą się z młodzieńczym biodrem szpotawym często cechuje utykanie, kaczy chód oraz zmniejszony zakres ruchu. Gdy dochodzi do oddzielania głowy od szyjki kości udowej:

• noga ustawia się w rotacji zewnętrznej, występuje ograniczenie rotacji do wewnątrz,

• zachodzi przeprost i ograniczenie odwodzenia kończyny,

• skrócenie kończyny dolnej.

  Dla choroby o ostrym przebiegu typowe jest, że objawy pojawiają się nagle, są bardzo dokuczliwe. Towarzyszy im bardzo silny ból, obserwuje się też, że noga jest przywiedziona, skrócona i zrotowana na zewnątrz. W przypadku choroby o charakterze przewlekłym objawy nasilają się stopniowo. Ukrwienie głowy kości udowej pozostaje zachowane.

Rozpoznanie młodzieńczego biodra szpotawego umożliwia badanie przedmiotowe i podmiotowe, a także obrazowanie radiologiczne (w badaniu radiologicznym obecne są objawy przebudowy i naprawy kości).

Podczas badania fizykalnego obserwuje się dodatni objaw Drehmanna. Badający zgina kończynę w stawie biodrowym, a gdy ta rotuje się do zewnątrz, świadczy to o jego schorzeniu. Może również wystąpić ból. Obserwuje się także dodatni objaw nożycowy, który świadczy o przykurczu. Pacjent w pozycji leżenia na plecach znacznie krzyżuje kończyny.

Proces i nasilenie złuszczenia głowy kości udowej ocenia w stopniach:

• 0 – I złuszczenie małe,
• II – złuszczenie umiarkowane i jego podtypy przemieszczenia (30-60 stopni),
• IIa – 30 – 40 stopni,
• IIb – 40 – 50 stopni,
• IIc – 50 – 60 stopni,

• III - złuszczenie duże.

  Chorobę różnicuje się ze zwichnięciem lub złamaniem szyjki kości udowej, z chorobą Perthesa, stanem zapalnym stawu i kości, jałową martwicą głowy kości udowej oraz z ropnymi i gruźliczymi zapaleniami kości.

  Leczenie młodzieńczego złuszczenia głowy kości udowej jest operacyjne. Gdy rozpoznano stopień złuszczenia kości 0 – I, interwencja chirurgiczna polega na ustawieniu i zespoleniu głowy kości udowej z szyjką za pomocą drutów Kirschnera lub śrub.

  W stadium II wykonywany jest zabieg osteotomii (przecięcie kości i połączenie jej z płytką pod lub między krętarzowo), a w III – zabieg osteotomii pod lub międzykrętarzowo, jak i pod głową szyjki kości udowej. Rokowanie w młodzieńczym złuszczeniu głowy kości udowej u dzieci jest dobre.

Działania są konieczne i bardzo ważne, a zlekceważenie choroby może prowadzić do wielu powikłań, takich jak pogorszenie ukrwienia głowy kości udowej, zapalenie stawów biodrowych, martwica tkanki kostnej głowy kości udowej, choroby zwyrodnieniowej stawu biodrowego i zaburzeń chodu oraz przewlekłego bólu.