Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Mutyzm wybiórczy

Mutyzm wybiórczy to złożony problem należący do grupy zaburzeń lękowych. Charakteryzuje się tym, że dziecko nie mówi w wybranych sytuacjach społecznych, podczas gdy poza nimi komunikuje się zupełnie zwyczajnie. Dzieci te potrafią mówić, gdy otoczenie jest sprzyjające, bezpieczne i niestresujące.

1. Każde dziecko inne

Dzieci i młodzież z mutyzmem wybiórczym zwyczajnie boją się mówić. Boją się też spotkań z ludźmi, podczas których oczekuje się od nich komunikowania. W gruncie rzeczy badania wskazują, że ponad 90 procent tych osób równocześnie cierpi z powodu fobii lub lęku społecznego. Ponieważ jednocześnie dzieci te mają trudność w porozumiewaniu się niewerbalnym, kontakty społeczne są dla nich bardzo męczące, zwłaszcza ze względu na przytłaczające oczekiwania otoczenia.

Nie wszystkie dzieci wyrażają niepokój w taki sam sposób. Niektóre w trakcie spotkań towarzyskich są kompletnie nieme i nie odzywają się do nikogo, inne są skłonne mówić do wybranych osób lub porozumiewać się szeptem. Pewna dziewczynka w trakcie rodzinnych spotkań z psychologiem była w stanie mówić tylko do swojej siostry „na ucho”. Inne dzieci są do tego stopnia przerażone sytuacją, że niemal zastygają w bezruchu, a w każdym razie nie pokazują żadnych emocji. Natomiast dzieci z mniej nasilonymi objawami sprawiają wrażenie zrelaksowanych, beztroskich oraz rozmawiają z wybranymi osobami (zwykle są to rówieśnicy lub ktoś z rodziny). Gdyby porównać je z dziećmi wstydliwymi czy nieśmiałymi, te z mutyzmem wybiórczym są skrajnie nieśmiałe i wstydliwe.

2. Skąd się bierze mutyzm wybiórczy u dziecka?

Większość dzieci z mutyzmem wybiórczym ma genetyczne predyspozycje do reagowania niepokojem. Innymi słowy dziedziczą taką tendencję po kimś z rodziny. Chociaż u nikogo w rodzinie ten lęk nie musi przybierać tak ekstremalnej formy. Bardzo często u dzieci tych widoczne są objawy silnego niepokoju, silnie przeżywają lęk separacyjny, często płaczą, wpadają w złość, są markotne, mają kłopoty ze spaniem i od czasów niemowlęcych przejawiają ekstremalną nieśmiałość.

Ponadto dzieci z mutyzmem wybiórczym często mają zahamowany temperament. Tymczasem badania wykazują, że osoby z takim temperamentem częściej przeżywają niepokój niż osoby nieśmiałe. Znajduje to potwierdzenie również w badaniach mózgu. Okazuje się, że osoby z zahamowanym temperamentem mają obniżony próg reagowania w obszarze ciała migdałowatego. Obszar ten jest odpowiedzialny za pojawianie się reakcji lękowej. Gdy do ciała migdałowatego dociera sygnał o niebezpieczeństwie, wyzwala ono serię reakcji mających na celu ochronę przed zagrożeniem. W przypadku dzieci z mutyzmem sygnał taki pojawia się w sytuacjach towarzyskich, takich jak szkoła, spotkanie rodzinne, zabawa urodzinowa czy inne codziennie wydarzenia, w których pojawiają się inni ludzie.

Trzeba uświadomić sobie, że większość dzieci z mutyzmem wybiórczym zachowuje się zupełnie zwyczajnie i naturalnie w sytuacjach towarzyskich, jeśli tylko otoczenie jest komfortowe i bezpieczne. Rodzice często mówią o tym, jak bardzo ich dzieci w domu są towarzyskie, zabawne, dociekliwe, niesforne, a nawet uparte i butne.

3. Dlaczego tak ważne jest wczesne diagnozowanie mutyzmu?

Większość dzieci diagnozuje się pomiędzy 3 a 8 rokiem życia. Często rodzice wspominają potem, że dziecko w wieku niemowlęcym zdradzało już oznaki zahamowanego temperamentu i silnego niepokoju w sytuacjach towarzyskich. Zwykle na dorosłych sprawia to wrażenie zwyczajnej nieśmiałości, dlatego często dopiero pójście do szkoły sprawia, że mutyzm wybiórczy staje się widoczny. W szkole pojawiają się bowiem oczekiwania interakcji społecznych, mówienia oraz występowania na forum klasy. Te oczekiwania nasilają objawy i często to od nauczyciela rodzic dowiaduje się, że dziecko nie odzywa się do innych, unika kontaktu. Jeśli mutyzm utrzymuje się dłużej niż miesiąc, wskazana jest wizyta u pediatry.

Im wcześniej postawiona diagnoza wybiórczego mutyzmu, tym wcześniej dziecko może zostać poddane odpowiedniemu leczeniu. A im szybciej rozpocznie się leczenie, tym lepsze prognozy. Jeśli natomiast dziecko funkcjonuje w ten sposób przez kilka lat, zaczyna się przyzwyczajać do takiego zachowania i mutyzm wybiórczy staje się dosłownie nawykiem, który bardzo trudno zwalczyć.

4. Mutyzm nieznany

Dane pochodzące z badań nad mutyzmem wybiórczym są wciąż niewystarczające, ponieważ większość badań przeprowadzano na bardzo małych grupach. W podręcznikach brakuje więc opisów, są one ograniczone lub niedokładne, a nawet wprost wprowadzające w błąd. W rezultacie bardzo niewiele osób rzeczywiście rozumie mutyzm wybiórczy. Nauczyciele i inni profesjonaliści często mówią więc rodzicom, żeby się nie przejmowali, że dziecko jest zwyczajnie nieśmiałe i z tego wyrośnie. Inni z kolei interpretują mutyzm jako formę zachowania buntowniczego, rodzaj manipulacji i kontroli. Jeszcze inni profesjonaliści mylą mutyzm wybiórczy z autyzmem lub z poważnymi trudnościami w uczeniu się. W przypadku dzieci, które są rzeczywiście dotknięte mutyzmem, takie podejście może bardzo zaszkodzić. Dlatego konieczna jest właściwa i wczesna diagnoza.

W wielu przypadkach rodzice czekają i liczą na to, że dziecko wyrośnie z mutyzmu. Jednak bez właściwego rozpoznania i leczenia, większość dzieci nie wyrasta. Kończy się to dla nich latami pozbawionymi rozmowy, normalnych kontaktów z ludźmi i utratą okazji do właściwego rozwoju umiejętności społecznych.

5. Podejrzewam mutyzm wybiórczy u dziecka. Co robić?

Rodzice, którzy podejrzewają, że ich dziecko może zmagać się z mutyzmem wybiórczym, powinni zacząć od zrezygnowania z nacisków i oczekiwań dotyczących mówienia. Należy starać się przekazać dziecku, że rozumie się jego lęk, że czasami trudno jest wydusić z siebie słowo. Warto zapewniać o swoim wsparciu w tym trudnym czasie. Nie wolno zapominać o chwaleniu dziecka za wszelkie osiągnięcia i wysiłki w tym zakresie. Jednocześnie potrzebne jest też zapewnianie wsparcia, dostrzeganie trudności i frustracji przeżywanych przez dziecko.

Rodzice powinni porozmawiać z lekarzem rodzinnym lub pediatrą oraz psychiatrą lub terapeutą, którzy mają doświadczenie w pracy z mutyzmem wybiórczym. Trzeba jednak zwrócić uwagę na fakt, że samo doświadczenie nie gwarantuje właściwego podejścia i zrozumienia. W gruncie rzeczy, osoba z małym doświadczeniem, ale z odpowiednim zrozumieniem tego, czym jest mutyzm wybiórczy będzie doskonałą pomocą dla dziecka.

Rodzaj leczenia mutyzmu wybiórczego powinien być indywidualnie dostosowany do danego dziecka. Skuteczne są formy terapii behawioralnej i poznawczej, leczenia przez zabawę, psychoterapii oraz farmakoterapia. Chociaż można mieć uzasadnione wątpliwości dotyczące podawania dzieciom leków psychotropowych, to jednak często są one dobrym początkiem. Obniżają lęk, co pozwala rozpocząć pracę terapeutyczną. Z czasem można obniżać dawki leków, by po kilku miesiącach czy po roku zupełnie z nich zrezygnować.

Redakcja abcZdrowie.pl,
Komentarze (7)
~halina
~halina

odpowiednia terapia w poradni to klucz do sukcesu, nie polecałabym leków dla dziecka, bo może to mieć fatalny skutek w przyszłości. po rozmowie z terapeutą w poradni mutyzmu, na pewno znajdzie się rozwiązanie.

Odpowiedz
~Zuz
~Zuz

@~Julia: Ewa Wójcik jest super terapeutą poznawczo behawioralnym dobrze z nią skonsultować kogo poleca do dzieci

Odpowiedz
~Ania
~Ania

Brakuje źródeł podanych w artykule informacji. Wydaje się, ze jest to tłumaczenie artykułu angielskiej organizacji SMIRA. Mogę nie mieć racji.

Odpowiedz
~cocodeville
~cocodeville

niestety, ale problem dotyczy nie tylko dzieci, ale i dorosłych, z nie leczonego mutyzmu wtórnego się nie wyrasta - jestem niestety tego doskonałym przykładem, napewno nie polecam psychotropów - to nie jest żadne rozwiązanie, a może jedynie zaszkodzić. Polecam terapie, najlepiej u dobrego, sprawdzonego specjalisty, który podejdzie poważnie do problemu

Odpowiedz
~inna
~inna

Mam orzeczenie o mutyzmie wybiórczym, już się normalnie rozmawiam z ludźmi. Jak dla mnie spotkania z psychologami nic nie dawały. Koleżanka do której pierwszej się odezwałam pomogła mi przełamywać kolejne granice. Można chodzić do psychologa, ale zrozumienie i pomoc otoczenia jest najważniejsza

Odpowiedz
~astrogenum
~astrogenum

Mi w walce z mutyzmem pomogła poradnia "Mówię" w Warszawie. Ale to fakt, bez wsparcia najbliższych nie ma co liczyć na szybkie rozwiązanie problemu.

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Lęk - najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Artykuły Lęk
Lęk

Lęk napadowy

(...) reagować. Strach i lęk zwykle są bardzo pomocne w życiu, gdyż dają nam możliwość unikania szkodliwych sytuacji. Są jednak osoby, u których lęk zbytnio się nasilił, przez co wywołuje szereg problemów, które nie mają nic wspólnego z ochroną organizmu. Spis treści Czym jest lęk napadowy? Zaburzenia lękowe, które mogą rozwinąć się u każdego człowieka, są poważnym problemem, który może degradować życie jednostki i jej najbliższego otoczenia. W przebiegu tych zaburzeń nasilony lęk powoduje wycofywanie...

Lęk

Strach przed chorobą

(...) rozmiary epidemii, jak na przykład świńska grypa. Często lęk działa na nas mobilizująco. Jeżeli jednak lęk przed chorobą ... . Niekiedy jednak profesjonalne wsparcie jest niezbędne, by zapanować nad lękiem.Dudek D., Grabski B., Jaeschke R., Siwek M., Lęk w zaburzeniach psychicznych, Polskie Towarzystwo Psychiatryczne, Kraków 2011, ISBN 978-83-86826-00-2., Fajkowska M., Szymura B.,...

Lęk

Leczenie zaburzeń lękowych

Lęk jest normalnym uczuciem, którego doświadcza każdy z nas. Wiele osób odczuwa lęk w związku z problemami w pracy, egzaminami lub podejmowaniem ważnych decyzji. Zaburzenia lękowe to jednak coś zupełnie innego. Powodują one tak silny lęk, że dana ... w konkretnych strukturach mózgu, które kontrolują pamięć i nastrój. Przeprowadzone badania pomogły ustalić, że silny lęk może być ... po nim. Na zaburzenia lękowe bardziej narażone są kobiety. Objawy zaburzeń lękowych Lęk uogólniony może być objawem...

Lęk

Zaburzenie lękowe

Lęk jest normalnym i koniecznym elementem życia każdego człowieka. Pojawia się jako sygnał alarmowy i modyfikuje nasze zachowanie. Dawniej reakcja lękowa, ucieczka lub podjęcie walki mogły decydować o życiu lub śmierci. Dziś także lęk i podjęcie błyskawicznego działania może zapobiec np. wypadkowi drogowemu. Jednak lęk wymykający się spod kontroli, zbyt częsty, czy zamieniający się ... lękowych, fobii, czy napadów paniki i dezorganizują życie człowieka. W zaburzeniach tych lęk występuje w postaci przewlekłego...

Lęk

Leczenie traumy

(...) do przystosowania lub do kontroli, zaprzeczanie uczuciom i wrażeniom albo lekceważenie ich. Lęk i rozpacz mogą stać się źródłem kreatywności ... . Lęk bardzo wydłuża i wzmacnia reakcję zamarcia. Lęk przed doświadczeniem przerażenia, wściekłości i chęci odwetu sprawia ... nie uwikłamy się w towarzyszący mu lęk, będziemy mogli dość swobodnie przechodzić przez ten stan. Najlepszym sposobem...