Mutyzm wybiórczy

Mutyzm wybiórczy to złożony problem należący do grupy zaburzeń lękowych. Charakteryzuje się tym, że dziecko nie mówi w wybranych sytuacjach społecznych, podczas gdy poza nimi komunikuje się zupełnie zwyczajnie. Dzieci te potrafią mówić, gdy otoczenie jest sprzyjające, bezpieczne i niestresujące.

Polecane wideo:

1. Każde dziecko inne

Dzieci i młodzież z mutyzmem wybiórczym zwyczajnie boją się mówić. Boją się też spotkań z ludźmi, podczas których oczekuje się od nich komunikowania. W gruncie rzeczy badania wskazują, że ponad 90 procent tych osób równocześnie cierpi z powodu fobii lub lęku społecznego. Ponieważ jednocześnie dzieci te mają trudność w porozumiewaniu się niewerbalnym, kontakty społeczne są dla nich bardzo męczące, zwłaszcza ze względu na przytłaczające oczekiwania otoczenia.

Nie wszystkie dzieci wyrażają niepokój w taki sam sposób. Niektóre w trakcie spotkań towarzyskich są kompletnie nieme i nie odzywają się do nikogo, inne są skłonne mówić do wybranych osób lub porozumiewać się szeptem. Pewna dziewczynka w trakcie rodzinnych spotkań z psychologiem była w stanie mówić tylko do swojej siostry „na ucho”. Inne dzieci są do tego stopnia przerażone sytuacją, że niemal zastygają w bezruchu, a w każdym razie nie pokazują żadnych emocji. Natomiast dzieci z mniej nasilonymi objawami sprawiają wrażenie zrelaksowanych, beztroskich oraz rozmawiają z wybranymi osobami (zwykle są to rówieśnicy lub ktoś z rodziny). Gdyby porównać je z dziećmi wstydliwymi czy nieśmiałymi, te z mutyzmem wybiórczym są skrajnie nieśmiałe i wstydliwe.

2. Skąd się bierze mutyzm wybiórczy u dziecka?

Większość dzieci z mutyzmem wybiórczym ma genetyczne predyspozycje do reagowania niepokojem. Innymi słowy dziedziczą taką tendencję po kimś z rodziny. Chociaż u nikogo w rodzinie ten lęk nie musi przybierać tak ekstremalnej formy. Bardzo często u dzieci tych widoczne są objawy silnego niepokoju, silnie przeżywają lęk separacyjny, często płaczą, wpadają w złość, są markotne, mają kłopoty ze spaniem i od czasów niemowlęcych przejawiają ekstremalną nieśmiałość.

Ponadto dzieci z mutyzmem wybiórczym często mają zahamowany temperament. Tymczasem badania wykazują, że osoby z takim temperamentem częściej przeżywają niepokój niż osoby nieśmiałe. Znajduje to potwierdzenie również w badaniach mózgu. Okazuje się, że osoby z zahamowanym temperamentem mają obniżony próg reagowania w obszarze ciała migdałowatego. Obszar ten jest odpowiedzialny za pojawianie się reakcji lękowej. Gdy do ciała migdałowatego dociera sygnał o niebezpieczeństwie, wyzwala ono serię reakcji mających na celu ochronę przed zagrożeniem. W przypadku dzieci z mutyzmem sygnał taki pojawia się w sytuacjach towarzyskich, takich jak szkoła, spotkanie rodzinne, zabawa urodzinowa czy inne codziennie wydarzenia, w których pojawiają się inni ludzie.

Trzeba uświadomić sobie, że większość dzieci z mutyzmem wybiórczym zachowuje się zupełnie zwyczajnie i naturalnie w sytuacjach towarzyskich, jeśli tylko otoczenie jest komfortowe i bezpieczne. Rodzice często mówią o tym, jak bardzo ich dzieci w domu są towarzyskie, zabawne, dociekliwe, niesforne, a nawet uparte i butne.

3. Dlaczego tak ważne jest wczesne diagnozowanie mutyzmu?

Większość dzieci diagnozuje się pomiędzy 3 a 8 rokiem życia. Często rodzice wspominają potem, że dziecko w wieku niemowlęcym zdradzało już oznaki zahamowanego temperamentu i silnego niepokoju w sytuacjach towarzyskich. Zwykle na dorosłych sprawia to wrażenie zwyczajnej nieśmiałości, dlatego często dopiero pójście do szkoły sprawia, że mutyzm wybiórczy staje się widoczny. W szkole pojawiają się bowiem oczekiwania interakcji społecznych, mówienia oraz występowania na forum klasy. Te oczekiwania nasilają objawy i często to od nauczyciela rodzic dowiaduje się, że dziecko nie odzywa się do innych, unika kontaktu. Jeśli mutyzm utrzymuje się dłużej niż miesiąc, wskazana jest wizyta u pediatry.

Im wcześniej postawiona diagnoza wybiórczego mutyzmu, tym wcześniej dziecko może zostać poddane odpowiedniemu leczeniu. A im szybciej rozpocznie się leczenie, tym lepsze prognozy. Jeśli natomiast dziecko funkcjonuje w ten sposób przez kilka lat, zaczyna się przyzwyczajać do takiego zachowania i mutyzm wybiórczy staje się dosłownie nawykiem, który bardzo trudno zwalczyć.

4. Mutyzm nieznany

Dane pochodzące z badań nad mutyzmem wybiórczym są wciąż niewystarczające, ponieważ większość badań przeprowadzano na bardzo małych grupach. W podręcznikach brakuje więc opisów, są one ograniczone lub niedokładne, a nawet wprost wprowadzające w błąd. W rezultacie bardzo niewiele osób rzeczywiście rozumie mutyzm wybiórczy. Nauczyciele i inni profesjonaliści często mówią więc rodzicom, żeby się nie przejmowali, że dziecko jest zwyczajnie nieśmiałe i z tego wyrośnie. Inni z kolei interpretują mutyzm jako formę zachowania buntowniczego, rodzaj manipulacji i kontroli. Jeszcze inni profesjonaliści mylą mutyzm wybiórczy z autyzmem lub z poważnymi trudnościami w uczeniu się. W przypadku dzieci, które są rzeczywiście dotknięte mutyzmem, takie podejście może bardzo zaszkodzić. Dlatego konieczna jest właściwa i wczesna diagnoza.

W wielu przypadkach rodzice czekają i liczą na to, że dziecko wyrośnie z mutyzmu. Jednak bez właściwego rozpoznania i leczenia, większość dzieci nie wyrasta. Kończy się to dla nich latami pozbawionymi rozmowy, normalnych kontaktów z ludźmi i utratą okazji do właściwego rozwoju umiejętności społecznych.

5. Podejrzewam mutyzm wybiórczy u dziecka. Co robić?

Rodzice, którzy podejrzewają, że ich dziecko może zmagać się z mutyzmem wybiórczym, powinni zacząć od zrezygnowania z nacisków i oczekiwań dotyczących mówienia. Należy starać się przekazać dziecku, że rozumie się jego lęk, że czasami trudno jest wydusić z siebie słowo. Warto zapewniać o swoim wsparciu w tym trudnym czasie. Nie wolno zapominać o chwaleniu dziecka za wszelkie osiągnięcia i wysiłki w tym zakresie. Jednocześnie potrzebne jest też zapewnianie wsparcia, dostrzeganie trudności i frustracji przeżywanych przez dziecko.

Rodzice powinni porozmawiać z lekarzem rodzinnym lub pediatrą oraz psychiatrą lub terapeutą, którzy mają doświadczenie w pracy z mutyzmem wybiórczym. Trzeba jednak zwrócić uwagę na fakt, że samo doświadczenie nie gwarantuje właściwego podejścia i zrozumienia. W gruncie rzeczy, osoba z małym doświadczeniem, ale z odpowiednim zrozumieniem tego, czym jest mutyzm wybiórczy będzie doskonałą pomocą dla dziecka.

Rodzaj leczenia mutyzmu wybiórczego powinien być indywidualnie dostosowany do danego dziecka. Skuteczne są formy terapii behawioralnej i poznawczej, leczenia przez zabawę, psychoterapii oraz farmakoterapia. Chociaż można mieć uzasadnione wątpliwości dotyczące podawania dzieciom leków psychotropowych, to jednak często są one dobrym początkiem. Obniżają lęk, co pozwala rozpocząć pracę terapeutyczną. Z czasem można obniżać dawki leków, by po kilku miesiącach czy po roku zupełnie z nich zrezygnować.

Redakcja abcZdrowie.pl, ponad rok temu

Stany lękowe

Komentarze (11)
~heniek
~heniek 11 miesięcy temu

niestety, ale problem dotyczy nie tylko dzieci, ale i dorosłych, z nie leczonego mutyzmu wtórnego się nie wyrasta - jestem niestety tego doskonałym przykładem, napewno nie polecam psychotropów - to nie jest żadne rozwiązanie, a może jedynie zaszkodzić. Polecam terapie, najlepiej u dobrego, sprawdzonego specjalisty, który podejdzie poważnie do problemu. Dla dzieci dobra będzie poradnia "Mówię"

Odpowiedz
~inna
~inna ponad rok temu

Mam orzeczenie o mutyzmie wybiórczym, już się normalnie rozmawiam z ludźmi. Jak dla mnie spotkania z psychologami nic nie dawały. Koleżanka do której pierwszej się odezwałam pomogła mi przełamywać kolejne granice. Można chodzić do psychologa, ale zrozumienie i pomoc otoczenia jest najważniejsza

Odpowiedz
~cocodeville
~cocodeville ponad rok temu

niestety, ale problem dotyczy nie tylko dzieci, ale i dorosłych, z nie leczonego mutyzmu wtórnego się nie wyrasta - jestem niestety tego doskonałym przykładem, napewno nie polecam psychotropów - to nie jest żadne rozwiązanie, a może jedynie zaszkodzić. Polecam terapie, najlepiej u dobrego, sprawdzonego specjalisty, który podejdzie poważnie do problemu

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Stany lękowe - przyczyny, rodzaje, stres, objawy, leczenie
najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Pomocni lekarze

Artykuły Stany lękowe - przyczyny, rodzaje, stres, objawy, leczenie
Objawy autyzmu

Cechy autyzmu

obsesyjna potrzeba utrzymania identyczności w otoczeniu, mutyzm, czyli milczenie oraz zachowania sugerujące, że dziecko ma potencjał intelektualny. Do 1 (...) mu na to pozwalają (mutyzm); nie używać gestów i mimiki...

Urojenia

Zaburzenia myślenia

Zaburzenia myślenia

myślenia? Na czym polega mutyzm? Jak zdefiniować myślenie paralogiczne? Zaburzenia treści myślenia Zaburzenia myślenia (...) u ludzi zdrowych przy zmęczeniu pracą umysłową. Zaburzenia myślenia objawiają...

Nerwica i lęki

Zaburzenia dysocjacyjne

- polega na utracie pamięci. Najczęściej jest to amnezja wybiórcza - osoba zapomina tylko niektóre wspomnienia. Przede wszystkim te, które wiążą (...) . Dzień później okazało się, że cierpi na mutyzm. Zaburzenie dysocjacyjne...

Parapsychologia

Zaburzenia dysocjacyjne tożsamości

zdolności do wybiórczej kontroli świadomości. Uważa się je za psychogenne, gdyż ściśle wiążą się w czasie z wydarzeniami urazowymi, traumą, przebytymi (...) , zatrucia albo znacznego wyczerpania. Amnezja zwykle koncentruje się na wydarzeniach...

Schizofrenia – przyczyny, przebieg, leczenie

Schizofrenia katatoniczna

mowa, echolalia, echopraksja, echomimia; mutyzm - uporczywe milczenie; negatywizm czynny i bierny - pozbawiony uzasadnienia opór przed wypełnianiem

Neurologia

Autyzm

cechami: zaburzenie lub całkowity brak zdolności językowych i społecznych, mutyzm, brak reakcji na usłyszane własne imię, niewykonywanie

ADHD - przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie, statystyki

Diagnoza ADHD

Diagnoza ADHD

nawet mutyzm) i niewerbalnej (brak spontaniczności w gestykulacji, zaburzony kontakt wzrokowy), zaburzenia w funkcjonowaniu społecznym (np. brak zainteresowania